Nowe metody wizualizacji anatomii człowieka

Zjazd zorganizowała z początkiem września Katedra i Zakład Anatomii Prawidłowej AM w Lublinie, kierowane przez prof. dr. hab. Zbigniewa Wójtowicza. Referat programowy profesora dr hab. med. Olgierda Narkiewicza ?Przeszłość i przyszłość mózgu człowieka" otwierał obrady poświęcone w większości zagadnieniom neuroanatomii.
Plastyczny mózg
Kora nowa, stanowiąca 95 proc. mózgu wykształciła się u ssaków już około 200-300 tysięcy lat temu. Zbudowana z warstwowo i modułowo ułożonych komórek jest strukturą o dużej plastyczności. Rozwój kory to nic innego jak przyrost liczby modułów i ich połączeń tak, jak ma to miejsce np. w korze asocjacyjnej, która ulega największym przemianom i ma największe możliwości rozwoju. Kora asocjacyjna zajmująca u człowieka 24 proc. powierzchni całej kory (najwięcej ze wszystkich ssaków) gwarantuje olbrzymie możliwości odbioru ogromnie zróżnicowanego świata zewnętrznego. ?Tak więc mózg ludzki jest w fazie dynamicznej - podkreśla prof. Olgierd Narkiewicz. - Jest plastyczny, czyli szybko się uczy oraz podlega ciągłej intelektualnej presji, bo trzeba szybko rozwiązywać pojawiające się problemy. Dlatego też wykazuje dużą zmienność osobniczą: po zakrętach mózgu można rozpoznać osobnika, jak po śladach linii papilarnych".
Czy kora mózgu może się powiększyć? Wszystko na to wskazuje i ?powiększanie" może zachodzić w dwóch mechanizmach: przyrostu warstw, czyli zwiększenia grubości lub wskutek zagęszczenia pofałdowania. Nowa teoria sugeruje, że np. korzystanie z współczesnych mediów może powodować zmianę zdolności odbierania mowy, czyli przemodelowanie kory słuchowej i jej doskonalszy rozwój funkcjonalny.
Zdaniem prof. Małgorzaty Szczerbo-Trojanowskiej, każda dyscyplina zabiegowa opiera się na solidnej podstawie, jaką jest znajomość anatomii. Nowoczesna, współczesna diagnostyka zabiegowa to idealny mariaż wiedzy teoretycznej z postępem technologicznym. Radiologia zabiegowa wywodzi się w prostej linii z radiologii naczyniowej. Stosuje się w niej liczne metody, takie jak embolizacja nowotworów, wad naczyniowych i zmian pourazowych, angioplastyka lub celowana farmakologia. ?W dobie wysokiego rozwoju technologicznego i wprowadzania bardziej inwazyjnych metod leczenia, angiografia będzie rozkwitać i coraz bardziej się rozwijać" - uważa prof. M. Trojanowska.
Trójwymiarowy obraz zamiast atlasu
W trakcie trzydniowych obrad dużą część wystąpień poświęcono problemom wizualizacji anatomii. Nowe zabiegowe metody lecznicze to poruszanie się w wąskim polu operacyjnym (laparoskopia) lub pod kontrolą dwuwymiarowego obrazu z monitora. Wymaga to szczególnego przygotowania anatomicznego, bo nowe metody celowanego inwazyjnego leczenia są kosztowne. ?Tak więc anatomia z klasycznej z użyciem atlasu zmienia się na nowocześniejszą. Chirurg co prawda nadal operuje głową i oczami, ale teraz trzeba śródoperacyjnie wizualizować zmieniony chorobowo narząd, bo coraz częściej wykonuje się zabiegi w niskim stopniu obciążające chorego. Przykładem takiego postępowania śródoperacyjnego jest cholangiografia, cholechoskopia lub cholangiografia wsteczna" - mówi dr Błażej Ciesielczyk z poznańskiego szpitala im. F. Raszei. Wizualizacja przestrzenna ułatwia m. in. leczenie rekonstrukcyjne po różnych urazach kości czaszki, np. oczodołu. Ten sposób obrazowania pozwolił wprowadzić nową technikę leczenia złamań kości, tzw. zamkniętego zespolenia kości, w którym kość czasowo zespala się od wnętrza kanału kostnego, a nie od strony zewnętrznej. Umożliwia to leczenie złamania bez opróżniania krwiaka złamaniowego, który przyspiesza proces kostnienia.
Badania tomograficzne, trójwymiarowe modelowanie w komputerowej wizualizacji, analiza cyfrowa elementów anatomicznych łącznie z innymi metodami obrazowania służą lepszemu kształceniu studentów medycyny, a w efekcie wyższym kwalifikacjom lekarzy. Anatomia prawidłowa, dzięki nowoczesnym technikom prezentacji, z suchej, trudnej w przyswojeniu, bo bardzo obszernej nauki staje się fascynującą podróżą do wnętrza człowieka.