Łokieć tenisisty: diagnostyka i terapia

Tak zwany łokieć tenisisty, czyli zapalenie wspólnego przyczepu mięśni: prostownika promieniowego nadgarstka i palców, to jedna z najczęstszych dolegliwości w obrębie stawu łokciowego. Wbrew nazwie, zawodowy tenisista nie może sobie na nią pozwolić. "Oznacza ona bowiem, że albo popełnia błąd techniczny w czasie gry, albo ma niewłaściwy sprzęt, np. rakieta jest zbyt ciężka lub ma zły obwód rękojeści - mówi lek. Łukasz Luboiński z Oddziału Ortopedii Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie. - Częściej schorzenie to dotyka młodych osób, które dopiero zaczynają uprawiać sport, i wtedy, oprócz interwencji lekarskiej, konieczna jest pomoc instruktora".

Poza sportem, powodem zmian zwyrodnieniowo-przeciążeniowych, prowadzących do zapalenia wspólnego przyczepu mięśni prostowników, mogą być powtarzające się czynności ruchowe związane z długim utrzymywaniem nadgarstka w przeproście z licznymi ruchami palców, np. podczas pisania na klawiaturze komputera czy gry na pianinie.

"Diagnostyka łokcia tenisisty nie jest trudna, wystarczy przeprowadzić prosty test polegający na prostowaniu nadgarstka i palca trzeciego przeciw oporowi - mówi Łukasz Luboiński. - Wtedy dochodzi do nasilenia dolegliwości: pojawia się silny kłujący ból zlokalizowany w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej".

Do podstawowych badań diagnostycznych należy zdjęcie RTG (AP i boczne) - najlepiej obu stawów łokciowych, żeby porównać, czy nie doszło tam kiedyś do urazu, czy nie ma zwapnień we wspólnym przyczepie prostowników, zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawu łokciowego lub ciał wolnych. Następnie należy wykonać USG, które najczęściej potwierdza zmiany zwyrodnieniowo-degeneracyjne wspólnego przyczepu prostowników nadgarstka i palców w okolicy nadkłykcia bocznego. "To oznacza, że mamy do czynienia z łokciem tenisisty, jedną z najczęstszych entezopatii" - mówi Łukasz Luboiński. 

Domowa krioterapia 

Leczenie pierwszego rzutu w łokciu tenisisty składa się z trzech elementów. Podstawa to wyeliminowanie lub maksymalne ograniczenie (na 2-3 tygodnie) wszystkich ruchów nasilających dolegliwości bólowe. Pomocne w tym może być zastosowanie łuski gipsowej dłoniowej, którą pacjent sam zdejmuje i zakłada w sytuacji, gdy pojawia się ból lub ręka jest zmęczona. W sklepach ortopedyczno-rehabilitacyjnch dostępne są również ortezy.

Drugim elementem terapii jest masaż. Pacjent wykonuje go samodzielnie: co 3-4 godziny bolące miejsce masuje kostką lodu, aż do jej rozpuszczenia" - mówi Ł. Luboiński. Następnie, bezpośrednio po osuszeniu łokcia, należy w niego wetrzeć którąś z maści o właściwościach przeciwbólowych i przeciwzapalnych, dostępnych w aptece bez recepty.

Trzecim składnikiem leczenia jest przyjmowanie przez pacjenta przez ok. 2-3 tygodnie doustnych NLPZ, najlepiej jak najbardziej wybiórczych w kierunku COX-2. W początkowej fazie leczenia warto też uwzględnić rehabilitację. "Można stosować ultradźwięki, laser, jonoforezę lub krioterapię miejscową - wylicza Ł. Luboiński. - To najprostsze i powszechnie dostępne zabiegi, które efektywnie wspomagają leczenie".

Niebezpieczny steryd 

Jeśli po 3-4 tygodniach opisanego leczenia dolegliwości się zmniejszyły, terapię należy kontynuować, ale jeżeli się nasiliły, pacjenta trzeba skierować do specjalisty. "Większość ortopedów robi blokady sterydowe tej okolicy, ale to niebezpieczna metoda - uważa Ł. Lubioński. - Sterydy wyłączają ból i pacjent nie wie, kiedy robi sobie krzywdę, więc może doprowadzić do całkowitego urwania mięśni lub nasilenia zmian". Przyznaje jednak, że steryd działa silnie przeciwbólowo oraz przeciwzapalnie i na czas od 3 do 6 tygodni całkowicie eliminuje ból. Jeśli w tym czasie pacjent uniknie ruchów, które wcześniej nasilały dolegliwości, może nastąpić wyleczenie.

"Druga możliwość to ostrzykiwanie bolącego miejsca krwią żylną lub czynnikami wzrostu - mówi Ł. Luboiński. - Pobiera się ok. 2-3 cm krwi pacjenta i miesza ją z 1 cm ksylokainy, a następnie podaje podokostnowo. W ten sposób tworzy się krwiak, na którego bazie zmiany się goją".

Na podobnej zasadzie - stworzenia krwiaka - opiera się zabieg fali wstrząsowej (ultradźwiękowej), tzw. ESWT, jedna z metod rehabilitacyjnych wykorzystywanych w leczeniu tej dolegliwości, dostępna w niektórych ośrodkach. 

Różne pochodzenie dolegliwości 

Pojęciem "łokieć tenisisty" określa się m.in. następujące zmiany:

• zapalenie wspólnego przyczepu mięśni prostowników nadgarstka i palców (na tle zmian zwyrodnieniowo-przeciążeniowych dochodzi do uszkodzenia ścięgna w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej);
• uwięźnięcie gałązki skórnej nerwu promieniowego;
• zmiany zwyrodnieniowe w obrębie stawu ramienno-promieniowego;
• uszkodzenia całego kompleksu więzadłowego bocznego stawu łokciowego (głównie chodzi o więzadło obrączkowate głowy kości promieniowej).

Cechą charakterystyczną wszystkich schorzeń jest ból w części bocznej łokcia, powyżej stawu łokciowego. 

Czytaj również:

Sporty siłowe a nagłe zgony zawodników

Tajniki serca sportowca

Sport w walce z rakiem