Likwidacja konta prywatnej praktyki

Autor listu nawiązuje do artykułu pt. "Przy prowadzeniu prywatnej praktyki trzeba dysponować kontem w banku" (Puls Medycyny nr 22/119 z 26 października 2005 r.). Przypomnę, że w przywołanym artykule napisałem, że założenie odrębnego konta dla działalności gospodarczej nie jest niezbędne, jeżeli z posiadanego konta osobistego możemy dokonywać przelewów do urzędu skarbowego i ZUS-u w wymaganej formie, a bank nie postawi nam przeszkód w tym zakresie. Wynika z tego, że skoro zakładanie odrębnego konta gospodarczego nie jest niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, to nie jest konieczne także jego utrzymywanie. Należy tylko dopełnić formalności, które wiążą się z jego zamknięciem. Chodzi tu o obowiązek powiadomienia ZUS-u i urzędu skarbowego o zmianach zaistniałych w wykazie rachunków bankowych, jaki został złożony przy zgłoszeniu płatnika składek oraz zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP w związku z podjęciem działalności gospodarczej.
O każdym zamknięciu rachunku wymienionego w złożonym wykazie bądź otwarciu nowego rachunku należy zawiadomić właściwą jednostkę ZUS w terminie 14 dni, a właściwy urząd skarbowy - w terminie 30 dni. Przepisy ZUS-owskie nie określają formy zawiadomienia, więc może się ono odbyć w sposób dowolny. Przepisy podatkowe wymagają natomiast złożenia zgłoszenia aktualizacyjnego na formularzu NIP-1 z załącznikiem NIP-B - Informacja o rachunkach bankowych.

Zasady wolnej konkurencji

Informacja banku o tym, iż konta gospodarczego zamknąć nie można, jest z pewnością błędna. Wprawdzie w niektórych opracowaniach, dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, spotkałem się ze stanowiskiem, że do prowadzenia tej działalności konieczne jest posiadanie odrębnego rachunku bankowego, ale stanowisko to nie zostało poparte żadnymi argumentami, w związku z czym mam wątpliwości, czy opiera się ono na obowiązujących przepisach. Zresztą nawet gdyby stanowisko takie okazało się słuszne, to i tak nie oznacza ono konieczności utrzymywania tego samego rachunku gospodarczego, w tym samym banku przez cały okres działalności gospodarczej. Wymóg taki przeczyłby zasadom wolnej konkurencji na rynku usług bankowych. Przedsiębiorca może przecież założyć nowe konto gospodarcze w innym banku i zlikwidować stare, w czym bank nie ma prawa go ograniczać. Możliwość taką potwierdzają odpowiednie rubryki w formularzu NIP-B, przeznaczone do zaznaczenia informacji o likwidacji konta w trakcie działalności.
Przypuszczam, iż informacja banku została niewłaściwie podana jako zasada powszechnie obowiązująca, podczas gdy prawdopodobnie dotyczyła ona obowiązujących w tym właśnie banku ogólnych warunków umów rachunków przeznaczonych dla przedsiębiorców bądź też szczególnych okoliczności związanych z rozwiązaniem umowy tego konkretnego rachunku bankowego, wynikających np. z zaciągniętych kredytów. Jeżeli bowiem umowa rachunku bankowego została zawarta na czas określony, to mogła przewidywać szczególne przesłanki i tryb rozwiązania umowy, bez spełnienia których zamknięcie rachunku nie będzie możliwe.

Niedozwolone klauzule

Te szczególne przesłanki i tryb rozwiązania umowy nie mogą pozbawiać wyłącznie klienta banku uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia. Takie postanowienia umowy, nie uzgodnione indywidualnie, nie wiążą klienta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Są to tzw. niedozwolone klauzule umowne, których zwalczaniem zajmuje się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Tylko rozwiązanie umowy rachunku bankowego zawartej na czas nieoznaczony może nastąpić w każdym czasie, wskutek wypowiedzenia dokonanego przez jedną ze stron, przy czym bank może wypowiedzieć taką umowę wyłącznie z ważnych powodów.

Podstawa prawna:
1) art. 44 ust. 1 w związku z art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.),
2) art. 9 st. 1 pkt 2 i ust. 6 w związku z art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 269, poz. 2681, zm. Dz.U. z 2005 r., nr 14, poz. 113),
3) art. 385 (1) § 1, art. 385 (3) pkt 14 i art. 730 Kodeksu cywilnego.