Zaburzenia snu u dzieci

Badanie amerykańskie dotyczące populacji dzieci w wieku od 2 do 14 lat wykazało, że zaburzenia snu występujące w tej grupie wiekowej najczęściej pozostają niezdiagnozowane przez lekarzy, co oznacza, że bardzo rzadko są leczone (Pediatrics 2001, 107: 1375-1380). Podczas gdy naukowcy rozpoznali - stosując Pediatrics Sleep Questionnaire - zaburzenia snu u 86 uczestniczących w badaniu dzieci, lekarze pediatrzy zdiagnozowali ten problem tylko u dwóch pacjentów. Problem niediagnozowanych zaburzeń snu wydaje się zatem znacznie powszechniejszy w przypadku dzieci niż dorosłych. Autorzy pracy wskazują na pilną potrzebę szerokiej edukacji lekarzy pediatrów w tym zakresie.
O konieczności większego zainteresowania się problemem zaburzeń snu u dzieci przekonują również wyniki badania przeprowadzonego przez specjalistów z Mayo Clinic w Rochester, prezentowane podczas 24. Dorocznej Konferencji na temat Zaburzeń Snu u Niemowląt i Dzieci (Annual Conference on Sleep Disorders in Infancy and Childhood), która odbywała się 23-27 stycznia br. w Kalifornii.
Naukowcy z Mayo Clinic przeprowadzil badanie w grupie 100 dzieci w wieku od 6 do 17 lat z chronicznymi bólami głowy (występującymi co najmniej 15 dni w miesiącu, w okresie trzech kolejnych miesięcy) oraz 100 dzieci w tym samym przedziale wiekowym, u których bóle głowy pojawiały się epizodycznie. Okazało się, że zaburzenia snu występują aż u dwóch trzecich dzieci mających w ciągu dnia częste bóle głowy. Najczęściej są to trudności z zaśnięciem, rzadziej obserwowano budzenie się w nocy, zbyt wczesne wybudzanie się rano oraz poczucie zmęczenia i niewyspania po nocnym odpoczynku. Wśród dzieci mających sporadyczne bóle głowy problemy ze snem stwierdzono u jednej piątej.

Pytanie: co było najpierw?

Naukowcy nie ustalili, co jest pierwotną przyczyną kłopotów - zaburzenia snu czy bóle głowy. Wiadomo, że problemy z zaśnięciem i będące ich następstwem zmęczenie mogą nasilać bóle głowy, ale może być także odwrotnie. Prawdopodobnie nie ma jednej, właściwej dla wszystkich osób sekwencji zdarzeń.
Specjaliści zalecają w takich przypadkach leczenie kompleksowe, obejmujące jednocześnie obie dolegliwości, z wykorzystaniem farmakoterapii oraz metod pozafarmakologicznych, wśród których najważniejsza jest dbałość o higienę snu. Sypialnia dziecka powinna wiązać się wyłącznie z relaksującymi i uspokajającymi czynnościami, dlatego niedozwolone jest oglądanie tam telewizji, granie w gry komputerowe oraz wykonywanie rozmaitych innych, ciekawych czynności, które dziecko mocno pobudzają i ekscytują. Ostatnia godzina przed snem powinna być wykorzystana na wyciszenie dziecka i relaks.

Stresujące życie ucznia

Badacze z Mayo Clinic stwierdzili ponadto, że często nawracające bóle głowy oraz zaburzenia snu są bardziej powszechne wśród nastolatków niż u dzieci młodszych. Prawdopodobnie jest to związane z wyższym poziomem stresu, na jaki są narażeni nastolatkowie. Wpływ stresu potwierdzają dwa fakty - pojawienie się tego typu problemów wraz z pójściem dziecka do szkoły oraz obserwacja, że wakacje to dla przeważającej większości dzieci okres wolny i od bólów głowy, i od zaburzeń snu.
Szacunki amerykańskie wskazują, że epizodyczne bóle głowy występują u 10-20 proc. dzieci, natomiast bóle przewlekłe u 4 proc. dziewcząt i 2 proc. chłopców.


Ile snu potrzebuje dziecko

- noworodki 1-2 miesięcy - od 10,5 do 18 godzin na dobę; okresy snu są nieregularne, przerywane trwającymi od godziny do trzech godzin okresami aktywności;

- niemowlęta 3-11 miesięcy - od 9 do 12 godzin w nocy oraz od jednej do czterech drzemek w ciągu dnia, trwających od 30 minut do dwóch godzin;

- dzieci w wieku 1-3 lat - od 12 do 14 godzin na dobę; w wieku 18 miesięcy większość dzieci wymaga jednej drzemki w ciągu dnia, trwającej od godziny do trzech godzin;

- dzieci w wieku 3-5 lat - od 11 do 13 godzin na dobę; po ukończeniu 5 roku życia większość dzieci nie sypia w ciągu dnia;

- dzieci w wieku 6-12 lat - od 10 do 11 godzin na dobę; obowiązki szkolne, zajęcia pozaszkolne i coraz intensywniejsze życie społeczne sprawiają, że większość dzieci w tym wieku nie sypia wystarczająco długo.

- nastolatki - około 9,5 godzin na dobę; zdecydowana większość nastolatków sypia znacznie krócej.

Źródło: National Sleep Foundation, 2005; Mayo Clinic 2005.


Jak dbać o higienę snu dziecka

Noworodki (1-2 miesiące)
1) -kłaść dziecko do łóżka wtedy, gdy jest ono śpiące, ale jeszcze nie śpi;
2) -ustalać właściwy rytm dobowy poprzez zabawy w ciągu dnia oraz wyciszanie i zaciemnianie pomieszczenia wieczorem.

Niemowlęta (3-11 miesięcy)
1) -wprowadzać nawyk samodzielnego zasypiania;
2) -wprowadzić stały rozkład dnia i stałe godziny chodzenia spać;
3) -stworzyć warunki przyjazne do snu (w sypialni powinno być chłodno, cicho i ciemno).

Dzieci w wieku 1-6 lat
1) -przestrzegać rutyny w planowaniu dnia (popołudniowa drzemka nie powinna wypadać zbyt późno, aby nie opóźniać snu nocnego);
2) -wprowadzić ceremoniał przygotowań do snu i przestrzegać niezmiennej kolejności czynności wykonywanych przed położeniem się do łóżka;
3) -pamiętać o odpowiednich warunkach w sypialni;
4) -pozwolić na zabawki-przytulanki w łóżku, które pomagają w zaśnięciu.

Dzieci w wieku szkolnym (7-12 lat)
1) -nadal przestrzegać regularnych pór kładzenia się dziecka spać;
2) -telewizor i komputer ustawić poza sypialnią;
3) -unikać spożywania produktów zawierających kofeinę.