Koszty badań, zaświadczeń i orzeczeń lekarskich

Pozostałe orzeczenia i zaświadczenia lekarskie nie są objęte zakresem świadczeń gwarantowanych przez fundusz i lekarz ma prawo pobierać opłaty za ich wydawanie oraz za badania z tym związane. Dotyczy to w pierwszym rzędzie wszelkich - poza wyżej wymienionymi - orzeczeń i zaświadczeń wydawanych na życzenie pacjenta. Lekarz ma prawo pobrać za nie opłatę w wysokości, jaka zostanie ustalona z zainteresowanym. Pamiętać jednak należy, że za badania związane z wydawaniem niektórych rodzajów orzeczeń zostały ustanowione stawki maksymalne (np. za badania osób ubiegających się o prawo jazdy albo o pozwolenie na broń).

o Badania pracowników. Koszty badań pracowników pokrywa pracodawca. Badania te, to znaczy badania wstępne, okresowe i kontrolne, wykonywane są na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, która powinna określać wysokość należności, sposób jej ustalania, terminy płatności oraz tryb rozliczeń finansowych. Pracodawca pokrywa również koszty badania pracownika, który uległ wypadkowi w pracy, w celu ustalenia zawartości alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w jego organizmie. Koszty tych badań, w zależności od wyniku badania, podlegają rozliczeniu z właściwą jednostką ZUS bądź zwraca je pracownik.

o Sąd. Koszty badań, orzeczeń, lub zaświadczeń wydawanych na zlecenie prokuratury lub sądu w związku z prowadzonym postępowaniem karnym lub sądowym są pokrywane ze środków budżetowych. Ustala się je na podstawie kosztu własnego sprzedaży świadczenia (suma jednostkowych kosztów własnych wszystkich nośników kosztów zużytych podczas udzielania świadczenia), według ewidencji kosztów prowadzonej zgodnie z zasadami rachunku kosztów w publicznych zakładach opieki zdrowotnej. Na odrębnych zasadach ustala się wynagrodzenie biegłych sądowych, które oblicza się na podstawie kwoty bazowej dla pracowników państwowej sfery budżetowej.

o Policja. Najwięcej sporów budzi pokrywanie kosztów badań zlecanych przez policję. Przepisy szczególne wydane w tym zakresie w ogóle nie regulują kwestii rozliczeń, wskazują jednak na to, że policja nie powinna zwracać się o badanie zatrzymanych do lekarzy praktykujących prywatnie bądź w ZOZ-ach niepublicznych, a jeżeli już to uczyni, to nie ma podstaw odmawiać zapłaty za te badania.

o Renta. Jeżeli chodzi o badania, orzeczenia lub zaświadczenia związane z orzekaniem o niezdolności do pracy dla celów rentowych, orzekaniem o niepełnosprawności bądź ustalaniem uprawnień do świadczeń ubezpieczeniowych, to są one finansowane przez podmiot dający zlecenie. Koszty tych badań należy udokumentować fakturą i zestawieniem. Faktura, której nie należy utożsamiać z fakturą VAT, obejmuje kwotę stanowiącą sumę cen badań, orzeczeń i zaświadczeń wymienionych w zestawieniu. Zestawienie sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2004 r. Ceny badań tego rodzaju powinny być ustalane w umowie z podmiotem zlecającym. W przypadku braku umowy, cenę ustala się na poziomie stawek przysługujących za tego rodzaju badania od Narodowego Funduszu Zdrowia. Fakturę z zestawieniem przekazuje się podmiotowi zlecającemu, który ma 14 dni na zgłoszenie zastrzeżeń. Zapłata powinna nastąpić w terminie 30 dni od dnia przekazania dokumentów. Za zwłokę nalicza się odsetki ustawowe.

Podstawa prawna:
1) art. 16 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135),
2) § 18 rozporządzenia ministra zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. nr 2, poz. 15),
3) § 12 rozporządzenia ministra zdrowia z 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz.U. nr 79, poz. 898, zm. Dz.U. z 2001 nr 22, poz. 261, Dz.U. z 2002 r. nr 68, poz. 630),
4) art. 229 § 6 Kodeksu pracy,
5) art. 12 ust. 2 pkt 6 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (tj. Dz.U. z 2004 r., nr 125, poz. 131),
6) rozporządzenie ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 10 kwietnia 2003 r. w sprawie dokonywania rozliczeń kosztów badań niezbędnych do ustalenia zawartości alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie (Dz.U. nr 70, poz. 646),
7) § 6 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (Dz.U. nr 108, poz. 1026 ze zm.),
8) rozporządzenie ministra zdrowia z 27 stycznia 2000 r. w sprawie sposobu ustalania opłat za świadczenia zdrowotne udzielane przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej osobom nieuprawnionym do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 8, poz. 113),
9) § 2 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 18 grudnia 1975 r. w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym (Dz.U. nr 46, poz. 254 ze zm.),
10) rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 21 czerwca 2002 r. w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych przez policję (Dz.U. nr 97, poz. 880),
11) rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z 6 maja 1983 r. w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie (Dz.U. nr 25, poz. 117 ze zm.),
12) rozporządzenie Rady Ministrów z 20 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu finansowania badań, wydawania orzeczeń lub zaświadczeń związanych z orzekaniem o niezdolności do pracy dla celów rentowych, orzekaniem o niepełnosprawności, ustalaniem uprawnień w ramach ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 281, poz. 2790).