Kontrola czasu pracy: prawa pracodawcy

Komentarz Sławomira Molędy, eksperta prawnego Pulsu Medycyny i Pulsu Farmacji:

Prawo pozostawia pracodawcy wolną rękę w zakresie wyboru środków kontroli czasu pracy. Wymaga jedynie, by pracownicy zostali poinformowani o ich wprowadzeniu z odpowiednim wyprzedzeniem. Granice kontroli wyznacza obowiązek poszanowania godności i dóbr osobistych pracownika.

Jednym z podstawowych obowiązków pracownika jest przestrzeganie ustalonego czasu pracy. Do tego dochodzi obowiązek przestrzegania regulaminu pracy i ustalonego w nim porządku pracy. Oprócz systemów i rozkładów czasu pracy, każdy regulamin powinien określać przyjęty w danym zakładzie sposób potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy. To wszystko, co na temat kontroli czasu pracy stanowi Kodeks pracy. Oznacza to pozostawienie swobody wyboru środków kontroli pod warunkiem zapisania ich w regulaminie.

Regulamin pracy ustala pracodawca w uzgodnieniu ze związkami zawodowymi. Jeżeli jednak nie osiągnie porozumienia w uzgodnionym z góry terminie albo gdy w zakładzie nie ma organizacji związkowej, to ustala go samodzielnie. Postanowienia regulaminu wiążą pracowników, jeżeli zostaną z nimi zapoznani. Regulamin wchodzi w życie po upływie dwóch tygodni od podania go do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy. Reguła ta dotyczy również zmian w regulaminie. Wprowadzenie nowych środków kontroli obecności w pracy wymaga zachowania powyższej procedury.

Stosowanie kontroli nie może naruszać godności i innych dóbr osobistych pracownika, do których należą: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania itp. Pracownik, którego dobro osobiste zostaje zagrożone kontrolą ze strony pracodawcy, może żądać jej zaniechania, chyba że nie jest ona bezprawna. W tym kontekście warto przypomnieć o wyroku Sądu Najwyższego, który uznał kontrolę osobistą (przeszukanie) pracowników w celu zapobiegania wynoszeniu mienia pracodawcy za zgodną z prawem i nienaruszającą dóbr osobistych, o ile pracownicy zostali o możliwości jej stosowania uprzedzeni. Orzeczenie to wskazuje jak daleko sięgają granice uprawnień kontrolnych pracodawcy.

Podstawa prawna:
1) art. 11 (1), art. 100 § 2 pkt 1 i 2, art. 104 (1) § 1 pkt 9, art. 104 (2) i 104 (3) Kodeksu pracy;
2) art. 23 i 24 § 1 Kodeksu cywilnego;
3) wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 1972 r. (sygn. I PR 153/72, OSNCP 1972/10/184).

Czytaj też:
Kontrola czasu pracy: Wielki Brat czuwa