Kontrakty dyżurowe

Zatrudnienie w opisanej formie, o ile nie jest zatrudnieniem w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy (praca określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem), kwalifikuje się do ogólnej kategorii umów o świadczenie usług. Umowy tego typu traktuje się najczęściej jako umowy zlecenia, chyba że uregulowane są odrębnymi przepisami, tak jak np. umowa o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne z art. 35a ustawy o ZOZ-ach. Ponieważ zamówień na świadczenia zdrowotne mogą udzielać wyłącznie SP ZOZ-y oraz ich organy założycielskie, wnioskuję, że z umowami takimi w omawianym przypadku zatrudnienia w NZOZ-ie nie mamy do czynienia.
Jeżeli kontrakty dyżurowe lekarzy polegają na osobistym wykonywaniu usług wyłącznie dla potrzeb NZOZ-u i lekarze nie wykonują tego samego rodzaju usług na rzecz ludności, to kwalifikują się one do działalności wykonywanej osobiście. Koszty uzyskania przychodów z tego tytułu zostały określone w ryczałtowej wysokości 20 proc. przychodu. Jeżeli lekarz udowodni, że jego koszty przekraczały 20 proc., to przyjmuje się koszty w wysokości faktycznie poniesionej.
Zaliczki na podatek w wysokości 20 proc. należności pomniejszonej o koszty uzyskania przychodów oraz potrącone składki na ZUS odprowadza NZOZ. Ma on taki obowiązek wobec wszystkich zatrudnionych na umowy cywilnoprawne, chyba że osoba zatrudniona złoży oświadczenie, że wykonywane przez nią usługi wchodzą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Podobne oświadczenie może złożyć lekarz prowadzący prywatną praktykę, ponieważ wykonywanie wolnego zawodu traktowane jest przez urzędy skarbowe na równi z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skoro jednak Czytelnicy nie prowadzą prywatnej praktyki, to nie mogą rozliczać się samodzielnie.
Jaki PIT?
Rozliczenie na podstawie deklaracji PIT-52 dotyczy podatników, uzyskujących dochody z działalności wykonywanej osobiście, lecz tylko takich, którzy otrzymują te dochody bez pośrednictwa płatników. W omawianym przypadku sytuacja musiałaby wyglądać w ten sposób, że za kontrakty nie płaciłby lekarzom zatrudniający ich ZOZ, lecz inny podmiot. Nie wiem, czy takie rozwiązanie byłoby możliwe bez naruszenia przesłanek zatrudnienia w ramach działalności wykonywanej osobiście, co przecież skutkowałoby koniecznością podjęcia działalności prywatnej. Rozliczenie na podstawie PIT-52 ma bardzo ograniczone zastosowanie, najczęściej do rozliczeń związanych z usługami dotyczącymi nieruchomości.
Składki na ZUS
Domyślam się, że powodem determinacji, z jaką zainteresowani lekarze pragną rozliczać się osobiście na podstawie PIT-52, jest przekonanie, że oznaczałoby to brak obowiązku opłacania składek na ZUS, które nie występują na formularzu. Tak jednak nie jest. Obowiązek ubezpieczenia opiera się na przepisach ubezpieczeniowych, nie podatkowych. Jeżeli uda się przekonać ZUS, że zawarte kontrakty dyżurowe nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia, to składka nie będzie opłacana, bez względu na formę rozliczenia podatku, więc także nie będzie potrącana przez NZOZ.
W omawianym przypadku składek na ubezpieczenia społeczne nie da się uniknąć, ponieważ w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mowa jest nie tylko o umowach zlecenia, ale i o innych umowach o świadczenie usług, do których zawarte kontrakty niewątpliwie się zaliczają.
Co do składki zdrowotnej, to w art. 8 pkt 1 lit. e ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym mowa jest tylko o umowach zlecenia. Tego ubezpieczenia można więc próbować uniknąć, powołując się na to, że kontrakt nie jest umową zlecenia i wskazując różnicę w brzmieniu przytoczonych przepisów.