Konsekwencje wydania niewłaściwego leku

Informacje prasowe dotyczące odpowiedzialności karnej grożącej za wydanie niewłaściwego leku są mocno przesadzone. Tak surowa kara grozi tylko za umyślne spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, którego następstwem jest śmierć człowieka. Umyślność zachodzi wówczas, gdy sprawca miał zamiar popełnienia czynu, tzn. chciał go popełnić albo przewidując jego popełnienie, godził się na to. W przypadku pomyłki aptekarskiej o umyślności nie może być mowy.
Za nieumyślne spowodowanie śmierci grozi kara pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Za nieumyślne spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci pozbawienia wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia bądź innego ciężkiego kalectwa lub ciężkiej choroby grozi kara pozbawienia wolności do lat trzech. Za nieumyślne spowodowanie lżejszych naruszeń czynności narządów ciała lub rozstroju zdrowia grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Ostateczny wymiar kary zależeć będzie od tego, na ile wydanie niewłaściwego leku przyczyniło się do ww. następstw oraz od stopnia zawinienia aptekarza.

Decyduje postawa

Jeżeli wydanie niewłaściwego leku nie pociągnie za sobą żadnych ujemnych następstw, to nieostrożnemu aptekarzowi może zostać przypisane jedynie przestępstwo nieumyślnego narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Popełnienie takiego przestępstwa jest zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. ciganie tego przestępstwa, podobnie jak w przypadku nieumyślnego spowodowania lżejszych naruszeń czynności narządów ciała lub rozstroju zdrowia, nie jest prowadzone z urzędu. Wymaga złożenia wniosku przez pokrzywdzonego. Jeżeli aptekarz, który wydał niewłaściwy lek, zdoła ugodzić się z pokrzywdzonym i nakłonić go do nieskładania wniosku, to uniknie odpowiedzialności karnej.
W przypadku narażenia na niebezpieczeństwo decydujące znaczenie ma postawa aptekarza po wykryciu pomyłki. Ten, kto dobrowolnie uchyli grożące niebezpieczeństwo, tak jak aptekarka w omawianej sprawie, w ogóle nie podlega karze. Stanowi o tym jednoznacznie art. 160 § 4 Kodeksu karnego. Trzeba przyznać, że aptekarka zachowała się pod tym względem wzorowo. Gdy tylko zorientowała się w pomyłce, natychmiast podjęła działania zmierzające do uchylenia niebezpieczeństwa. Na podstawie danych z recepty ustaliła numer telefonu do matki dziecka i próbowała się z nią skontaktować. Gdy to się nie powiodło, zawiadomiła policję. Jej zdecydowanie zapobiegło nieszczęściu.

Odpowiedzialność cywilna

Wyłączenie odpowiedzialności karnej nie oznacza, że aptekarz, który wydał niewłaściwy lek, uniknie wszelkiej odpowiedzialności. W grę wchodzi jeszcze odpowiedzialność cywilna. Odpowiedzialność zawodowa odpada, jeśli zajdzie okoliczność, która według kodeksu postępowania karnego wyłącza ściganie. Do okoliczności takich należą niepodleganie karze i brak wniosku pokrzywdzonego o ściganie.
Z odpowiedzialnością cywilną, której celem jest naprawienie wyrządzonej szkody, możemy mieć do czynienia tylko w przypadku zaistnienia szkody. Wyróżnia się dwa rodzaje szkód: majątkowe i niemajątkowe. Szkoda majątkowa to uszczerbek materialny, który może zostać poniesiony nie tylko na mieniu, ale i na osobie. Przykładami szkód na osobie są: utrata zdolności zarobkowych, koszty leczenia, zwiększone koszty utrzymania itp. Przez szkodę niemajątkową rozumie się doznane cierpienia fizyczne lub krzywdę moralną. Naprawienie szkody majątkowej polega na wyrównaniu uszczerbku (wypłata odszkodowania), a szkody niemajątkowej - na zadośćuczynieniu pieniężnym, którego wysokość zależy od rozmiaru wyrządzonej krzywdy. Przed poniesieniem ciężaru odpowiedzialności cywilnej chroni ubezpieczenie OC.
Za aptekarza zatrudnionego na umowę o pracę odpowiedzialność cywilną wobec pacjenta ponosi apteka. Odpowiedzialność pracownika wobec apteki jest ściśle ograniczona i przy czynach nieumyślnych nie może przekroczyć kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia. Aptekarz zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej (zlecenia) odpowiada solidarnie z apteką. Oznacza to, że roszczenie o odszkodowanie może zostać skierowane zarówno do apteki, jak i do aptekarza. W przypadku wypłaty odszkodowania przez aptekę służy jej roszczenie zwrotne do aptekarza.

Podstawa prawna:
1) art. 9, 155-157 i 160 Kodeksu karnego;
2) art. 54 ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich w związku z art. 17 § 1 pkt 4 i 10 Kodeksu postępowania karnego;
3) art. 415, 430, 441, 444, 445, 471 i 474 Kodeksu cywilnego;
4) art. 119 i 120 Kodeksu pracy.