Już ponad 10 lat temu wykazano, że chemioradioterapia w leczeniu chorych na glejaka wielopostaciowego jest skuteczniejsza niż sama radioterapia. Dotychczas brakowało jednak danych z badań klinicznych z randomizacją dla chorych w podeszłym wieku. W tym roku na kongresie ASCO przedstawiono dane i dla tej grupy chorych. Badanie kliniczne III fazy na grupie ponad 500 pacjentów w wieku 65 lat i więcej porównywało chemioterapię łączoną z pewną modyfikacją radioterapii vs sama radioterapia. Wykazano, że terapia temozolomidem w skojarzeniu z radioterapią w porównaniu do samej radioterapii poprawia rokowanie także u starszych chorych o dwa miesiące, ze zmniejszeniem współczynnika względnego ryzyka zgonu o ok. 35 proc. Ważne jest to, że ogólna jakość życia pacjentów w obu grupach badania była podobna. 

Droga terapia daratumumabem w nawrotowym szpiczaku 

W Polsce z powodu szpiczaka mnogiego umiera rocznie około tysiąca osób. W 2015 roku FDA zarejestrowała daratumumab w monoterapii u chorych na nawrotowego szpiczaka, którzy wcześniej byli intensywnie leczeni przynajmniej trzema liniami chemioterapii. Daratumumab jest przeciwciałem monoklonalnym anty-CD38, które wywiera bezpośredni i pośredni efekt przeciwnowotworowy poprzez działanie immunomodulujące. 

W badaniu dołączono go do aktualnego standardu leczenia nawrotowego szpiczaka (bortezomib + deksametazon) i porównano z chemioterapią standardową, sprawdzając czas wolny od progresji. Osiągnięty efekt jest istotny klinicznie — zmniejszenie względnego ryzyka progresji lub zgonu wyniosło 60 proc. Wynik spektakularny, jednak wadą badania był bardzo krótki czas obserwacji — zaledwie pół roku. Zaobserwowano nieco większą toksyczność tego sposobu leczenia, ale akceptowalną. 

Niestety, koszt immunoterapii daratumumabem, wynoszący obecnie około 200 tys. złotych, może być poważną przeszkodą w jego zastosowaniu w polskich warunkach. Lek przez pierwsze dwa miesiące podaje się raz na tydzień, a następnie co trzy-cztery tygodnie.

Inny schemat badań kontrolnych i lepsze rokowanie 

Francuzcy naukowcy przeprowadzili badanie z randomizacją na grupie 133 chorych na raka płuca w różnych stopniach zaawansowania. Eksperymentalne ramię badania dotyczyło cotygodniowego wypełniania przez pacjentów specjalnej ankiety online zawierającej 12 pytań oceniających występowanie objawów. Gdy na podstawie udzielonych odpowiedzi algorytm wskazał na możliwość nawrotu lub progresji choroby, następowała szybka wizyta pacjenta u specjalisty. 

Badanie wykazało spektakularną poprawę rokowania w grupie chorych korzystających z ankiety online wobec pacjentów prowadzonych standardową ścieżką badań kontrolnych. Różnica przeżyć jednorocznych wynosiła 25 punktów procentowych. Wyniki są obiecujące, choć oczywiście wymagają potwierdzenia.

Szansa dla chorych na raka nosowej części gardła 

Od wielu lat brakowało znaczącego postępu w przypadku postępowania paliatywnego u pacjentów z zaawansowanym nowotworem nosowej części gardła. Dotychczas najczęściej stosowano cisplatynę z fluorouracylem. 

Wyniki przeprowadzonego w Chinach badania III fazy, w którym zastosowanie cisplatyny z gemcytabiną porównano ze schematem cisplatyna z fluorouracylem, wykazały korzyść nowego połączenia leków. U pacjentów wydłużył się czas wolny do progresji choroby oraz czas całkowitego przeżycia. Toksyczność nowego schematu leczenia jest podobna jak obserwowana w starszej chemioterapii. 

Gemcytabina z kapecytabiną wskazana po resekcji raka trzustki 

Obecnie standardem postępowania w leczeniu uzupełniającym po radykalnym usunięciu raka trzustki jest monoterapia gemcytabiną. Badanie III fazy ESPAC-4 z udziałem 740 chorych, w którym porównano skuteczności samej gemcytabiny w stosunku do chemioterapii dwulekowej (gemcytabina plus kapecytabina) wykazało korzyści zastosowania nowego schematu. Jednak niewielkiej poprawie u chorych towarzyszyła większa toksyczność leczenia. 

Guz z lewej strony bardziej podatny na leczenie?

Czy umiejscowienie pierwotnego guza nowotworowego może mieć znaczenie predykcyjne dla leków biologicznych u chorych na rozsianego raka jelita grubego? Okazuje się, że tak. Jeśli guz jest położony po lewej stronie, to rokowanie u chorych jest lepsze niż w sytuacji, kiedy guz znajduje się po prawej stronie. Co istotniejsze, leki (cetuksymab i bewacyzumab) są bardziej skuteczne, gdy zostaną zastosowane na guza jelita grubego który znajduje się po lewej stronie. 

Skuteczność i toksyczność protonoterapii podobna do radioterapii

Wyniki badania prospektywnego z randomizacją przeprowadzonego w grupie 149 chorych na miejscowo zaawansowanego raka płuca miały na celu zweryfikowanie hipotezy, iż tak samo skuteczna terapia protonowa pozwoli na precyzyjniejsze napromienianie, a przy tym zmniejszy się częstość popromiennego zapalenia płuc. Hipoteza ta jednak się nie potwierdziła. Terapia protonowa stosowana u chorych nie jest ani skuteczniejsza, ani bezpieczniejsza od radioterapii. 

Efektywne leczenie pembrolizumabem chorych na czerniaka 

Jedno z badań o dłuższym czasie obserwacji, którego wyniki przedstawiono już na ubiegłorocznym kongresie ASCO, wykazało przewagę skuteczności immunoterapii czerniaka z wykorzystaniem pembrolizumabu nad immunoterapią ipilimumabem. Od niedawna oba te leki są dostępne także dla pacjentów w Polsce. 

Kabozantynib poprawia przeżycie chorych na raka nerki 

Podczas ASCO 2016 przedstawiono ostateczne dane dotyczące czasu wolnego od progresji oraz czasu całkowitego przeżycia z badania klinicznego porównującego skuteczność kabozantynibu wobec ewerolimusu w grupie 658 chorych na raka nerki. To już drugie badanie potwierdzające korzyść z zastosowania kabozantynibu względem ewerolimusu w tej populacji chorych.