Analiza wykonana na podstawie obserwacji własnych wykazała, że szczepienia zapobiegające zachorowaniu wywołanemu przez bakterie otoczkowe, czyli pałeczki hemofilne Haemophilus influenzae, meningokoki Neisseria meningitidis, pneumokoki Streptococcus pneumoniae mogą być wysoce skuteczne zarówno u dzieci, jak i u osób dorosłych. Badania zostały przeprowadzone przez dr hab. n. med. Teresę Jackowską, prof. CMKP, kierownika Kliniki Pediatrii CMKP, Szpital Bielański w Warszawie i wsp. („Postępy Nauk Medycznych”, t. XXVII, nr 9, 2014).
Do badania włączono 72 przypadki zakażeń inwazyjnych rozpoznanych w latach 2000-2013. Średnia wieku pacjentów wynosiła 39,6 lat. Oceniano liczbę i etiologię zakażeń w poszczególnych latach, charakterystykę demograficzną przypadków, postać kliniczną i przebieg zakażenia oraz zastosowane metody diagnostyczne.
Wyniki pokazały, że zakażenia inwazyjne występowały z równą częstością w każdym wieku. Rozpoznano 22,2 proc. zakażeń u dzieci do 5. roku życia, a powyżej 65. roku życia u 23,6 proc. pacjentów. Bakteriemię i posocznicę oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, najczęstszy obraz kliniczny zakażeń inwazyjnych, rozpoznano u 91,7 proc. chorych. Etiologię zakażeń inwazyjnych w 66,7 proc. stanowiły bakterie Streptococcus pneumoniae, w 25 proc. Neisseria meningitidis, w 8,3 proc. Haemophilus infuenzae.
60,4 proc. pacjentów z zakażeniem wywołanym przez Streptococcus pneumoniae miało powyżej 50 lat. 44,4 proc. pacjentów z zakażeniem wywołanym przez Neisseria meningitidis było powyżej 18. roku życia. Średni wiek pacjentów z zakażeniem wywołanym przez Haemophilus influenzae wynosił 27,1 lat. U wszystkich z nich zakażenie zostało potwierdzone przez KOROUN i było wywołane „non-typeable Haemophilus influenzae”.
W analizie badacze stwierdzili, że zakażenia inwazyjne spowodowane bakteriami otoczkowymi mogą wystąpić w każdym wieku. Szczepienia zapobiegające zachorowaniu wywołanemu przez Streptococcus pneumoniae, Neisseria meningitidis i Haemophilus influenzae mogą być wysoce skuteczne zarówno u dzieci, jak i u osób dorosłych. W 67,4-83,3 proc. stwierdzane serotypy pneumokoka i 100 proc. meningokoka są obecne w dostępnych szczepionkach. Żaden przypadek nie był wywołany przez Haemophilus influenzae typu b, przeciwko któremu od kilku lat są stosowane powszechne szczepienia u dzieci. (IKA)
Komentarz badacza
Widoczne efekty funkcjonowania POS
Dr hab. n. med. Teresa Jackowska, prof. CMKP, kierownik Kliniki Pediatrii CMKP, Szpital Bielański w Warszawie:
Największy sukces odnieśliśmy w walce z Haemophilus influenzae typu b, a to dlatego, że szczepionka znajduje się od 2007 r. w obowiązkowym kalendarzu szczepień i dotyczy wszystkich dzieci po ukończeniu 2. m.ż. Od tej pory nie ma już praktycznie przypadków posocznicy wywołanej przez Haemophilus influenzae typu b. Pokazuje to dobitnie, że szczepienia są najlepszym orężem w walce z zakażeniami i chorobami zakaźnymi.
Europejskie początki szczepień ochronnych sięgają XVIII w.
W 1796 r. Edward Jenner rozpoczął immunizację ludzi przy użyciu szczepu ospy krowiej. Jenner opublikował broszurę na temat swoich dokonań w 1798 r. na własny koszt, ponieważ prasa naukowa odmówiła mu publikacji artykułu — zbyt nowatorskiego jak na wiejskiego lekarza. W tym czasie tylko w Niemczech rocznie umierało na ospę ok. 70 tys. osób.
Samorząd Opola ma program populacyjny
W 2015 roku Opole wyda 260 tys. zł na program bezpłatnych szczepień dzieci przeciwko pneumokokom. Urząd miasta zakłada, że objęte nim zostaną dzieci w wieku 3 lat. Szacuje się, że w 2015 r. szczepionka będzie przysługiwać ponad 1000 maluchów. W 2016 r. liczba dzieci byłaby podobna, a program powinien być kontynuowany.