Jak wystawiać recepty?

Czytelniczka tak opisuje swój problem:

"Nasza przychodnia ma wielu starszych pacjentów, którzy mają swoje przyzwyczajenia i nie chcą ich zmieniać. Stąd kilka pytań. Czy recepty mogą wypisywać zatrudnione przez NZOZ rejestratorki, czyli pracownicy o wykształceniu niemedycznym? Czy można to wpisać w obowiązujące je zakresy obowiązków? Czy obowiązujące przepisy zabraniają na recepcie dwóch różnych charakterów pisma lub dwóch różnych kolorów tuszu?" - pyta czytelniczka.

Recepty nie muszą być wypisywane przez lekarzy. Odpowiedni przepis rozporządzenia w sprawie recept stanowi, że wystawienie recepty polega na czytelnym oraz trwałym naniesieniu na awersie recepty treści obejmującej wymagane dane oraz złożeniu własnoręcznego podpisu przez osobę uprawnioną do wystawienia recepty. Z treści tego przepisu wynika, że wystawienie recepty składa się z dwóch oddzielnych czynności: naniesienia danych oraz podpisania. Tylko w odniesieniu do czynności końcowej, czyli złożenia podpisu, przepis określa osobę, która ma ją wykonać. Jest nią osoba uprawniona do wystawienia recepty, czyli lekarz. To, kto wykona czynność wstępną, czyli naniesie na receptę odpowiednie dane, jest z punktu widzenia prawa obojętne. Recepta może więc zostać wypełniona przez dowolne osoby, także nieposiadające wykształcenia medycznego, pod warunkiem, że zostanie wypełniona zgodnie ze zleceniem lekarza. Nie ma zatem przeszkód, by wypełnianie recept dodać do zakresu obowiązków rejestratorki, jeśli będzie się to odbywać pod nadzorem lekarza.

Autoryzacja treści

Do uznania, że recepta została wystawiona przez lekarza, wystarczy, że lekarz zatwierdzi jej treść. Czyni to, stawiając pod nią swój podpis. Podpisując receptę lekarz powinien skontrolować jej treść i w razie potrzeby dokonać odpowiednich poprawek. Do dokonywania poprawek, w odróżnieniu od wypełnienia recepty, uprawniony jest wyłącznie lekarz. Każda poprawka wymaga dodatkowego odciśnięcia pieczątki i podpisu lekarza przy poprawionej informacji.

Poza wymogami czytelności i trwałości, przepisy nie nakładają innych wymagań w odniesieniu do danych nanoszonych na recepty. Można więc nanosić je dowolną techniką, z wykorzystaniem różnych kolorów tuszu, czcionek itp. Nie jest również konieczne, by recepta została wypełniona jednolitym charakterem pisma, ponieważ żaden przepis nie zabrania wypełnienia jej przez kilka osób. Jedyne ograniczenia dotyczą techniki nanoszenia danych podmiotu upoważnionego przez Narodowy Fundusz Zdrowia do wystawiania recept na leki refundowane oraz danych lekarza (imię i nazwisko oraz numer prawa wykonywania zawodu). Dane te nie mogą być nanoszone odręcznie, lecz za pomocą nadruku, pieczątki albo specjalnej naklejki, przymocowanej do recepty w sposób uniemożliwiający jej usunięcie bez zniszczenia recepty.

Niezbędny kontakt z pacjentem

Sprawna organizacja wystawiania recept na tzw. leki stałe nie może prowadzić do wdrożenia automatycznej procedury, która doprowadzi do utraty kontaktu lekarza z pacjentem. Nie należy zapominać, że wystawienie każdej recepty jest elementem procesu leczenia, które lekarz powinien prowadzić zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Nie występuje tu wprawdzie obowiązek każdorazowego, osobistego zbadania pacjenta, jak w przypadku orzekania o stanie zdrowia, niemniej konieczność zachowania kontaktu z pacjentem pozostaje.

Zgodnie z Kodeksem Etyki Lekarskiej, lekarz może podejmować leczenie jedynie po uprzednim zbadaniu pacjenta. Oznacza to, że osobistego zbadania pacjenta wymaga wystawienie pierwszej recepty. Wystawianie kolejnych recept może odbywać się bez dodatkowych badań, o ile stan zdrowia pacjenta nie ulega zmianom. Stwierdzenie tego wymaga jednak zachowania osobistego kontaktu z pacjentem, który tylko w szczególnych przypadkach może być ograniczony do kontaktu telefonicznego.

Kodeks etyki nakłada na lekarza obowiązek poświęcania niezbędnego czasu na wszelkie postępowanie lecznicze.
Na marginesie dodam, że istnieje możliwość wystawiania recept na okresy dłuższe niż jednomiesięczne. Podając na recepcie sposób dawkowania, można przepisać ilość leku niezbędną do trzymiesięcznego stosowania. W przypadku leku recepturowego ilość ta może być podwójna. Można również od razu wystawić trzy recepty na kolejne miesięczne kuracje, określając dzień, od którego może nastąpić ich realizacja.

Podstawa prawna:
1) § 2 ust. 1 i 2, § 3
ust. 7 oraz § 8 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 3 rozporządzenia ministra zdrowia z 17 maja 2007 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. nr 97, poz. 646 ze zm.);
2) art. 4 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. nr 136, poz. 857 ze zm.);
3) art. 8 i 9 Kodeksu Etyki Lekarskiej.