Jak dochodzi do hipotermii? Objawy wychłodzenia organizmu

Obecne w skórze, naczyniach krwionośnych oraz narządach trzewnych termoreceptory przekazują drogą rdzeniowo-wzgórzową informację do podwzgórza, regulującego odpowiedź organizmu w ten sposób, by utrzymywana była równowaga między utratą ciepła przez powierzchnię skóry i błon śluzowych a jego produkcją w wyniku procesów metabolicznych. W przypadku zaburzenia tej równowagi dochodzi do obniżenia ciepłoty ciała.

Mobilizacja do walki

Organizm dysponuje wieloma mechanizmami ochronnymi, pozwalającymi zapobiec wystąpieniu takiego zjawiska. Reaguje tak, gdy nie jest w stanie utrzymać temperatury ciała 36,6°C i stara się wygenerować więcej ciepła przez ruch - stąd wczesnym objawem wychłodzenia są dreszcze. Pierwszym skutkiem wychłodzenia organizmu jest stopniowe osłabienie całego ciała. Jeżeli dreszcze ustają, sytuacja staje się poważna. Najpierw dochodzi do utraty sił w tych częściach ciała, które są bezpośrednio wystawione na działanie wody czy zimnego, mokrego powietrza, np. w rękach. Później osłabienie przechodzi w zdrętwienie, któremu mogą towarzyszyć skurcze.

"Większość fizycznych symptomów zależy jednak od indywidualnej odporności człowieka i może być niezależna od temperatury ciała ludzkiego" - mówi dr Mirosław Klukowski z Kliniki Chirurgii Ogólnej i Gastroenterologii CMKP w Warszawie. Niebezpieczne jest to, że hipotermia wpływa na zdolność właściwej oceny sytuacji - łatwo przeoczyć moment utraty orientacji.

W ekstremalnych przypadkach - gdy temperatura mózgu i serca jest zbyt niska - mechanizmy obronne zawodzą, co może spowodować śmierć lub nieodwracalne zmiany w organizmie. "Jeśli hipotermia nie jest jedynym problemem, z jakim organizm musi walczyć, czasem okazuje się to ponad siły.  Dlatego w wyniku urazu czy wypadku komunikacyjnego w zimie ranny człowiek ginie częściej niż przy bardziej sprzyjającej pogodzie" - podkreśla M. Klukowski.

Przewlekłe ochłodzenie = długie leczenie

Zbyt długie wystawienie organizmu na niskie temperatury (częste np. w przypadku bezdomnych) może wywołać wiele innych urazów.
Ogólne przemrożenie organizmu charakteryzuje się uczuciem drętwienia i bladością skóry. W takim przypadku zazwyczaj wystarcza ogrzanie ciała. Gorzej, gdy zbyt długo trwające wychłodzenie w suchym otoczeniu powoduje odmroziny. Objawiają się one małymi, płaskimi owrzodzeniami skóry, pęcherzami i polami zasinień, a także zmianami spowodowanymi uszkodzeniami mikrokrążenia.
Gdy zbyt długo na działanie wilgoci i niskiej temperatury wystawione są stopy, może to spowodować uszkodzenia czynności śródbłonka naczyń i zaburzenia przepływu w mikrokrążeniu, w wyniku czego dochodzi do martwicy powierzchownej warstwy skóry, choć nie jest to rozległe uszkodzenie tkanek. Konieczne jest wtedy opatrzenie. Zaleca się leżenie z uniesionymi kończynami, a w niektórych przypadkach - podanie antybiotyku.

Po ogrzaniu mogą pojawić się masywny obrzęk i sinoczerwone zabarwienie skóry. Przekrwienie trwa zazwyczaj przez kilka tygodni, zaś parestezje utrzymują się nawet miesiącami. Gdy odmrożenie obejmuje głębsze warstwy skóry, może powodować poważne uszkodzenia tkanek, z martwicą włącznie.