Długość życia i zdrowie na świecie

Takie wnioski wyciągnęli autorzy opublikowanej w "The Lancet" pracy zatytułowanej "Ujęcie globalne, regionalne i narodowe lat życia skorygowanych niepełnosprawnością (DALY) dla 306 chorób i urazów oraz oczekiwanej długości życia w zdrowiu (HALE) dla 188 krajów w latach 1990-2013: oznaczanie ilościowe zmian epidemiologicznych".

Autorami publikacji są naukowcy z międzynarodowego konsorcjum kierowanego przez ekspertów z University of Washington.

Są powody do optymizmu. Globalnie średnia oczekiwana długość życia dla obu płci wzrosła o 6,2 lata. Przyczynił się do tego m.in. spadek śmiertelności spowodowanej HIV i malarią, a także sukcesy w walce z innymi chorobami zakaźnymi, schorzeniami związanymi z odżywianiem i w opiece nad noworodkami oraz matkami. Jednak liczba lat przeżytych w zdrowiu (HALE) wzrosła tylko o 5,4.

"Świat dokonał wspaniałego postępu jeśli chodzi o zdrowie, ale teraz stoi przed nami wyzwanie znalezienia skutecznych metod zapobiegania i leczenia najważniejszych przyczyn chorób i niepełnosprawności" - mówi prof. Theo Vos z University of Washington, główny autor pracy.

Można zaobserwować znaczące różnice w tym postępie między różnymi krajami. Na przykład w Nikaragui i Kambodży wzrost oczekiwanej liczby lat przeżytych w zdrowiu wyniósł odpowiednio o 14,7 i 13,9, tymczasem np. w Botswanie i Belize nastąpił spadek o 2 i 1,3 roku.

Poszczególne kraje mogą się też znacząco różnić pod względem obecnej sytuacji. Np. HALE w Lesotho wynosi tylko 42 lata a w Japonii - 73,4. Wyraźne rozbieżności mogą być dostrzegalne nawet w tym samym regionie. Mieszkańcy Kambodży i Laosu mogą liczyć na przeżycie w zdrowiu odpowiednio 57,5 i 58,1 roku, a Tajlandii i Wietnamu - 67 lat.

Uczeni określili też najważniejsze przyczyny strat przeżytego w zdrowiu czasu. Przede wszystkim są to.: niedokrwienna choroba serca, infekcje dolnych dróg oddechowych, udar, bóle dolnego odcinka kręgosłupa i szyi oraz urazy spowodowane wypadkami drogowymi. Istnieją w tym względzie różnice między płciami. Na przykład wypadki drogowe znajdują się pierwszej piątce, jeśli chodzi o przyczyny utraty zdrowia przez mężczyzn, ale nie znalazły się nawet w pierwszej dziesiątce jeśli chodzi o kobiety. Panie za to dużo częściej cierpią z powodu zaburzeń depresyjnych.

Przyczyny te ulegały zmianie. W uwzględnionym okresie najsilniej rosło znaczenie HIV. Wpływ wirusa na utratę zdrowia wzrósł między 1990 a 2013 rokiem o prawie 350 proc., przy czym od 2005, dzięki globalnym wysiłkom siła oddziaływania HIV zaczęła spadać i w sumie obniżyła się o 24 proc. Rosło też znaczenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc oraz wspomnianych już chorób serca, udaru, bólów kręgosłupa i wypadków drogowych. Spadł natomiast wpływ chorób zakaźnych, komplikacji w czasie porodu i zaburzeń związanych z żywieniem.

Jak można się domyślić, w omawianym względzie duże znaczenie ma status socjo-ekonomiczny danego kraju, czyli takie czynniki jak przychód na osobę, szkolnictwo, wiek populacji, płodność mieszkańców.

Według raportu, czynniki te odpowiadają w dużej mierze za niektóre przyczyny spadku liczby lat przeżytych w zdrowiu (DALY) w tym za problemy noworodków i matek. Jednak status socjo-ekonomiczny ma mniejsze znaczenie dla innych schorzeń, jak np. chorób serca czy cukrzycy.

Autorzy pracy uważają, że zdobyte informacje mogą się przyczynić do poprawy jakości życia. "Przyjrzenie się oczekiwanej liczbie lat przeżytej w zdrowiu i procesowi utraty zdrowia w różnych krajach może pomóc w opracowaniu odpowiedniej strategii postępowania i w doprowadzeniu do tego, aby ludzie żyli długo i w dobrym zdrowiu niezależnie od miejsca zamieszkania" - mówi prof. Christopher Murray z University of Washington.

Liczby:

Kraje z najwyższą oczekiwaną liczbą lat przeżytych w zdrowiu:

1. Japonia
2. Singapur
3. Andora
4. Islandia
5. Cypr
6. Izrael
7. Francja
8. Włochy
9. Korea Południowa
10. Kanada

Kraje z najniższą oczekiwaną liczbą lat przeżytych w zdrowiu:

1. Lesotho
2. Suazi
3. Republika Środkowoafrykańska
4. Gwinea Bissau
5. Zimbabwe
6. Mozambik
7. Afganistan
8. Czad
9. Sudan Południowy
10. Zambia

Główne przyczyny utraty zdrowia:

1. Niedokrwienna choroba serca
2. Infekcje dolnych dróg oddechowych
3. Udar
4. Bóle dolnego odcinka kręgosłupa
5. Wypadki drogowe
6. Biegunki
7. Przewlekła obturacyjna choroba płuc
8. Komplikacje związane z przedwczesnymi narodzinami
9. HIV/AIDS
10. Malaria