Czy można odmówić pobrania próbki krwi od podejrzanego

W opinii większości lekarzy, na pobranie krwi, podobnie jak na wykonanie innych zabiegów medycznych, potrzebna jest zgoda pacjenta. Powołują się na kodeks etyki lekarskiej, ustawę o zawodzie lekarza (art. 32 ust. 1) i ustawę o zakładach opieki zdrowotnej (art. 19 ust. 1 pkt. 3).
Zgoda pacjenta
?Zawsze nas uczono, że nie wolno nam nic robić bez zgody pacjenta. Tak stanowią ustawy medyczne" - podkreśla lek. Włodzimierz Majewski, ordynator oddziału anestezjologii i intensywnej terapii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 4 w Bytomiu.
Dla organów ścigania wyrocznią są inne przepisy: ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie, ustawa Prawo o ruchu drogowym, kodeks postępowania karnego i ustawa o Policji. Przewidują one pobranie krwi do badania na zawartość alkoholu od osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenie pod wpływem alkoholu - bez ich zgody.
Najważniejszy dowód
Zdaniem Komisji ds. Etyki ląskiej Izby Lekarskiej, zarówno powoływanie się wyłącznie na ustawę o zawodzie lekarza z pominięciem innych aktów prawnych określających prawa i obowiązki obywatela, jak i wymuszanie na środowisku lekarskim działania wbrew woli pacjenta opierając się na innych obowiązujących przepisach, nie są w pełni uzasadnione.
?Materia normatywna jest na tyle niejednoznaczna, że można na jej podstawie z powodzeniem wywieść, iż lekarz nie jest obowiązany do pobrania krwi, jeśli dana osoba się temu sprzeciwia" - twierdzą członkowie Komisji ds. Etyki.
Niezależnie od wątpliwości prawnych, Komisja stoi na stanowisku, że lekarz powinien współdziałać z policją, prokuraturą i sądem w sytuacji, gdy osoba doprowadzona była uczestnikiem wypadku drogowego, w wyniku którego ktoś został zabity lub ranny. ?Sprawca takiego czynu może ujść odpowiedzialności, jeśli w odpowiednim czasie po zdarzeniu nie ustali się zawartości alkoholu w jego organizmie" - przekonują Gabriela Muś, Stanisław Wencelis i Andrzej Postek. Granicą tej współpracy powinno być, ich zdaniem, bezpieczeństwo badanego.
Nakłonić do badania
Komisja ds. Etyki radzi, aby w przypadku, gdy policja zażąda od lekarza pobrania krwi od osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa pod wpływem alkoholu, ten przeprowadził z nią wywiad, dokładnie ją zbadał i spróbował nakłonić do poddania się badaniu krwi. Jeśli podejrzany kategorycznie się temu sprzeciwia, lekarz może się zdecydować na jego unieruchomienie i pobranie krwi lub - jeśli doprowadzony uniemożliwia przeprowadzenie badania - zrezygnować z tych czynności. W przypadku gdy funkcjonariusze policji obezwładnią podejrzanego, należy pobrać od niego krew, natomiast jeśli stawia silny opór i dostęp do jego żył jest utrudniony, lepiej z tego zrezygnować.
?Lekarz musi mieć świadomość, że odmowa wykonania zabiegu pobrania krwi (od osoby podejrzanej o dokonanie przestępstwa pod wpływem alkoholu - przyp. red.), uzasadniona jedynie brakiem zgody osoby badanej, jest prawnie wątpliwa i może być interpretowana przez organa ścigania jako niezgodna z prawem. Jest także działaniem uniemożliwiającym pozyskanie ważnego (najczęściej najważniejszego) dowodu w sprawie karnej. (...) Dlatego każde odstąpienie od pobrania krwi musi być dokładnie opisane w dokumentacji (protokole badania)" - twierdzą członkowie Komisji.
Według nich, obowiązujące przepisy są niejednoznaczne i powinny ulec zmianie, by stały się przejrzyste.