Cytologię można robić rzadziej

Wcześniejsze rekomendacje ACOG mówiły o konieczności wykonania pierwszej cytologii w wieku 21 lat lub 3 lata po rozpoczęciu współżycia seksualnego – w zależności od tego co przypadało pierwsze – oraz o potrzebie powtarzania badania co rok.

Obecnie amerykańscy eksperci uznali, że przeprowadzanie badań cytologicznych u nastolatek, jak również powtarzanie ich co 12 miesięcy nie znajduje uzasadnienia zarówno z ekonomicznego, jak i zdrowotnego punktu widzenia. W przypadku nastolatek badania cytologiczne dodatkowo wiążą się ze zbyt dużym obciążeniem emocjonalnym. Choć zakażenia wirusem HPV występują w tej grupie wiekowej stosunkowo często, w zdecydowanej większości przypadków są one eliminowane przez sprawnie działający układ immunologiczny. Leczenie może więc przynieść więcej szkód (np. spowodować przyszłe trudności z zajściem w ciążę) niż pożytku.

Przeprowadzona przez Amerykanów analiza danych medycznych dowiodła, że zdecydowana większość zgonów z powodu raka szyjki macicy dotyczy kobiet, które w ogóle nie zgłaszają się na badania cytologiczne lub robią to ekstremalnie rzadko. Dla większości kobiet po 30 roku życia wystarczającą ochroną przed rozwojem inwazyjnego raka szyjki macicy jest wykonywania cytologii raz na trzy lata.

„Tradycja corocznego wykonywania testu Pap nie znajduje poparcia w najnowszych dowodach naukowych” – mówi Alan Waxman z University of New Mexico w Albuquerque, główny autor rekomendacji ACOG. Zgodnie z nimi, częstsze niż 3 lata przeprowadzanie kontrolnego badania cytologicznego jest zasadne jedynie u kobiet, u których występują czynniki ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy, takie jak zakażenie HIV, leczenie immunosupresyjne lub leczenie z powodu śródbłonkowej neoplazji szyjki macicy (CIN2, CIN3).

Zalecenia ACOG dotyczące częstości wykonywania cytologii są identyczne dla kobiet zaszczepionych i nie zaszczepionych przeciwko zakażeniom określonymi, onkogennymi typami wirusa HPV.

Wykonywanie profilaktycznej cytologii metodą konwencjonalną lub płynną co 3 lata jest zalecane w większości krajów europejskich, w tym także w Polsce. Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, prawidłowe wyniki wcześniejszych wymazów cytologicznych oraz brak czynników ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy pozwalają na prowadzenie badań przesiewowych co trzy lata, a corocznej cytologii wymagają kobiety zakażone HIV, przyjmujące leki immunosupresyjne, zakażone HPV – typem wysoce onkogennym oraz leczone w przeszłości z powodu zmian CIN 2, CIN3 lub raka szyjki macicy. Realizowany w Polsce program profilaktyki raka szyjki macicy finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia także zakłada wykonywanie badań cytologicznych co 3 lata.

Źródło: Obst. Gynecol. 2009, 114: 1409-1420.