Co robi MZ, by zwiększyć dostępność opieki medycznej dla niepełnosprawnych kobiet

Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował we wrześniu w sprawie dostępu do świadczeń opieki ginekologicznej i położniczej dla niepełnosprawnych pacjentek. Dużym problemem - w ocenie RPO - jest m.in. niedostępność architektoniczna, a w przypadku pacjentek na wózkach także brak foteli ginekologicznych umożliwiających ich obniżenie, czy podnośnika do przesadzania na fotel. Jak przekazuje Rzecznik, takie rozwiązania w Polsce oferuje jedynie 131 gabinetów (122 ma udogodnienie w postaci obniżanego fotela ginekologicznego, 9 – podnośnika). Gabinety te znajdują się zarówno w placówkach mających kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia, jak i w podmiotach w pełni komercyjnych. Oznacza to, że w części przypadków od możliwości finansowych pacjentki zależy możliwość skorzystania z badań profilaktycznych, czy właściwego prowadzenia ciąży - podnosił RPO.

Zwracał także uwagę na przypadki opisane w mediach, w których ze względu na brak wyposażenia gabinetów w wagi krzesełkowe, najazdowe czy łóżkowe, pacjentkom z niepełnosprawnościami sugeruje się zważenie w gabinetach weterynaryjnych, masarniach lub na złomowiskach.

RPO przyznał, że zostały uruchomione środki służące poprawie sytuacji pacjentek z niepełnosprawnościami chcących skorzystać ze świadczeń z zakresu ginekologii (m.in. w ramach realizowanego przez MZ projektu „Dostępność Plus dla zdrowia"), jednak skuteczniejsze byłoby wypracowanie i wdrożenie standardów wyposażenia w odpowiedni sprzęt gabinetów lekarskich bądź większych podmiotów leczniczych.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Niepełnosprawna pacjentka w gabinecie lekarskim wciąż “dyskryminowana”

Ministerstwo Zdrowia: telemedycyna pomoże zwiększyć dostępność usług położniczych

W odpowiedzi na pismo RPO wiceminister Waldemar Kraska odniósł się do realizowanego przez resort od 2019 r. projektu „Dostępność Plus dla zdrowia”, w ramach którego przyznaje granty szpitalom oraz placówkom POZ na poprawę dostępności dla osób z niepełnosprawnością. Wsparcie dotyczy obszarów: architektonicznego, cyfrowego oraz informacyjno-komunikacyjnego. Przekazywane środki są przeznaczane w szczególności na działania dostosowawcze, np. w zakresie świadczeń położnej POZ, takie jak remont pomieszczeń i zakup niezbędnego sprzętu, w tym foteli ginekologicznych. Łącznie wsparciem w projekcie zostanie objętych 270 placówek POZ oraz co najmniej 72 szpitale.

Jak zaznaczył Kraska, jednym z priorytetów MZ jest rozwijanie telemedycyny, która również może przyczynić się do zwiększenia dostępności usług medycznych dla osób z niepełnosprawnościami. Od 2020 r. Ministerstwo Zdrowia realizuje projekt telemedyczny pt. „Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu poprzez stosowanie rozwiązań telemedycyny i e-zdrowia”, w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2014-2021. Projekt koncentruje się na wypracowaniu modeli telemedycznych w 7 obszarach: kardiologii, geriatrii, psychiatrii, diabetologii, chorób przewlekłych, położnictwa i opieki paliatywnej. Opracowane rozwiązania zostaną przetestowane w projektach pilotażowych realizowanych przez szpitale ponadregionalne/instytuty w ścisłej współpracy z POZ. Jedną z dziedzin, w której zostaną pilotażowo przetestowane rozwiązania, zdalne jest położnictwo.

Wiceminister wyjaśnia, że model telemedyczny w położnictwie dedykowany jest kompleksowemu telemonitoringowi w opiece okołoporodowej. Program jest skierowany do kobiet w wieku reprodukcyjnym, będących w ciąży, mieszkających w oddaleniu od dużych miast. Świadczenie usług w ramach modelu będzie oparte na platformie internetowej, dzięki której lekarz lub położna będą mogli monitorować stan zdrowia kobiet w ciąży. Według założeń modelu, ginekolog-położnik/położna będą realizowali świadczenia profilaktyczne, działania z zakresu promocji zdrowia, badania diagnostyczne oraz konsultacje lekarskie dla kobiety ciężarnej. Dzięki platformie internetowej personel medyczny będzie mógł wprowadzać informacje/dane dotyczące stanu zdrowia kobiety ciężarnej. Będą realizowane również telekonsultacje obejmujące porady, wyjaśnienia wyników badań, wystawianie e-skierowań na badania, ewentualne e-recepty i dalsze zalecenia. Model przewiduje także spotkania edukacyjne online z położną oraz możliwość bezpłatnego wypożyczenia mobilnego aparatu KTG do użytku domowego w czasie okołoporodowym. Realizacja pilotażu będzie wsparta działaniami profilaktycznymi i informacyjnymi, zarówno ze strony ośrodków specjalistycznych, jak i placówek podstawowej opieki zdrowotnej. Realizacja projektu potrwa do kwietnia 2024 r.

Wdrożenie standardów dostępności w AOS

Jak informuje Kraska, w ramach nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej, w programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) planowana jest realizacja projektu dotyczącego poprawy dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami placówek ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, w tym gabinetów ginekologicznych. Ministerstwo Zdrowia jest obecnie na etapie przygotowywania wniosku o dofinansowanie projektu. Jego realizację zamierza rozpocząć pod koniec 2023 roku. Na pierwszym etapie realizacji projektu mają być opracowane i wdrożone standardy dostępności w podmiotach w rodzaju ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), w tym również w zakresie ginekologii, które z racji specjalistycznych świadczeń, potrzebują specyficznych standardów. Opisywane standardy będą mieć, podobnie jak opracowane w projekcie „Dostępność Plus dla zdrowia” charakter poradnika, z którego mogą korzystać placówki ochrony zdrowia, w celu podejmowania działań w różnych obszarach dostępności.

Jak zaznacza wiceminister, resort nie planuje na razie, aby standardy te miały formę obowiązującego aktu prawnego.

Granty dla co najmniej 250 placówek AOS

Dla pracowników podmiotów prowadzących AOS przeprowadzone zostaną również szkolenia w zakresie obsługi pacjenta ze szczególnymi potrzebami. Projekt zakłada także wsparcie grantowe dla co najmniej 250 podmiotów posiadających umowę z NFZ w rodzaju AOS, którego celem będzie sfinansowanie działań w zakresie podniesienia poziomu dostępności w obszarze architektonicznym, cyfrowym oraz informacyjno-komunikacyjnym przez podmioty, które uzyskają granty.

Inwestycje w AOS w programie FEnIKS

Wiceminister Kraska informuje, że również w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) będą podejmowane działania ukierunkowane na wsparcie m.in. AOS. Istotnym celem działań będzie zwiększenie dostępności do opieki zdrowotnej poprzez wzmocnienie funkcji diagnostycznych na poziomie AOS oraz wsparcie modelu lecznictwa otwartego, w tym poprzez rozwój udzielanie świadczeń zabiegowych w trybie tzw. „jednego dnia”. Inwestycje w rozwój AOS będą mieć na celu z jednej strony niwelowanie różnic regionalnych w dostępie do specjalistów, z drugiej strony będą stanowić odpowiedź na niezaspokojone potrzeby zdrowotne.

Szczególnym adresatem działań będą osoby w niekorzystnej sytuacji: osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze, kobiety, młodzież i dzieci. Wsparcie w FEnIKS będzie obejmować poradnie AOS zlokalizowane przy szpitalach ponadregionalnych, które świadczą wysokospecjalistyczne usługi również na poziomie AOS.