Adam Niedzielski: reformy w cieniu pandemii

Minister zdrowia Adam Niedzielski zajął 7. miejsce na Liście Stu 2021 najbardziej wpływowych osób w polskim systemie ochrony zdrowia.

27 grudnia 2020 r. rozpoczęła się ogromna operacja medyczno-logistyczna: masowe szczepienia przeciw COVID-19. Jej efekt to zaszczepienie do chwili obecnej ponad 58 proc. całej populacji. Przez cały rok towarzyszyły temu obostrzenia covidowe w gospodarce, kulturze i edukacji, wprowadzane w życie i odwoływane razem z kolejnymi falami epidemii. Ostatnim akordem słabnącej fali wprowadzenia wymogów przeciwepidemicznych w 2021 r. było rozporządzenie z końca grudnia, zgodnie z którym osoby wykonujące zawód medyczny, farmaceuci i studenci medycyny do 1 marca 2022 musieli zaszczepić się przeciw COVID-19.

Walka z epidemią i odbudowa zdrowia Polaków

Czy działania ministerstwa można uznać za sukces? Minister Niedzielski podał, że już pod koniec 2021 r. wskaźnik immunizacji, czyli obecności przeciwciał w badanej grupie (na skutek szczepień czy zakażeń), przekraczał 80 proc. Problem w tym, że Polska znalazła się w czołówce krajów w Europie z liczbą nadmiarowych zgonów związanych z pandemią, a ponadto musi się zmagać z likwidowaniem deficytu zdrowotnego, wywołanego ograniczeniem korzystania ze służby zdrowia. Jak to robi? Wprowadzony został program Profilaktyka 40 Plus i zniesione limity do specjalistów. Rehabilitacja pocovidowa realizowana obecnie jest w ponad 1 tys. placówek w całym kraju.

W ramach planu odbudowy zdrowia Polaków prowadzona jest także reforma onkologii. Trwa pilotaż Krajowej Sieci Onkologicznej, który wprowadza koordynowaną i kompleksową opiekę onkologiczną dla pacjentów. Krajowa Sieć Onkologiczna będzie rozszerzona na cały kraj. Priorytetem w całym procesie tworzenia KSO jest to, aby każdy pacjent, niezależnie od miejsca zamieszkania, otrzymywał opiekę onkologiczną opartą o jednakowe standardy diagnostyczno-terapeutyczne. W ramach podnoszenia jakości w onkologii rozpoczęto także reformę patomorfologii.

Także w 2021 r. rozpoczął się pilotaż sieci kardiologicznej na Mazowszu. Dzięki temu pacjent m.in. z niewydolnością krążenia, nadciśnieniem tętniczym czy zaburzeniami rytmu, gdy zostanie zakwalifikowany do pilotażu, jak zapewnia MZ, otrzyma kompleksową i skoordynowaną opiekę począwszy od diagnostyki na leczeniu skończywszy.

Protesty, wydatki i podwyżki

Z kolei 11 sierpnia 2021 r. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która zakłada osiągnięcie poziomu 6 proc. PKB na ochronę zdrowia w 2023 r. i określenie ścieżki wzrostu do 7 proc. PKB w 2027 r. Wcześniej, 1 lipca 2021 roku, weszły w życie nowe regulacje dotyczące gwarantowanych ustawą najniższych poziomów wynagrodzeń zasadniczych pracowników medycznych. W tym roku planowana jest kolejna nowelizacja tej ustawy i podwyższenie od lipca 2022 r. gwarantowanych ustawowo poziomów minimalnych wynagrodzeń zasadniczych. Kolejne podwyżki w ochronie zdrowia to efekt rozmów prowadzonych w ramach Trójstronnego Zespołu do Spraw Ochrony zdrowia.

W 2021 r. pandemia uwypukliła, widoczne już wcześniej, braki kadrowe wśród pracowników ochrony zdrowia, którzy na początku września rozpoczęli długotrwały protest. Zorganizowali Białe Miasteczko pod KPRM, przedstawiając m.in. postulaty wzrostu wynagrodzeń i wydatków na zdrowie do 8 proc. PKB oraz zwiększenia wyceny świadczeń i liczby pracowników w systemie. Minister Adam Niedzielski oceniał wtedy, że to „zaporowe postawienie warunków, które wcale nie mają na celu porozumienie się”. Przypomniał przy tym, że duża część środowiska medycznego podpisała porozumienie z resortem zdrowia (część organizacji ratowników medycznych, członkowie Forum Zespołu Trójstronnego - OPZZ, Solidarność). Medycy zakończyli protest w listopadzie, a 5 listopada 2021 r. zostało przyjęte wspólne stanowisko przez wszystkie strony zespołu - jak podkreśla ministerstwo - będącego najważniejszym stałym gremium dialogu w ochronie zdrowia.

Zmiany sektorowe i plany reform

Z ubiegłorocznych działań resortu pod kierownictwem Adama Niedzielskiego warto wyróżnić z pewnością przyjęcie Planu dla Chorób Rzadkich. Objął on 37 zadań, które będą zrealizowane w latach 2021-2023. Ważnym elementem planu - wskazał minister Niedzielski - ma być tworzenie Centrów Kompetencyjnych, które będą centrami leczenia chorób rzadkich.

Istotną zmianą było wejście w życie od 1 października przepisów wprowadzających model opieki koordynowanej w POZ. Poradnie podstawowej opieki zdrowotnej powinny wyznaczyć koordynatora, którego zadaniem będzie wsparcie pacjentów POZ w procesie leczenia.

Jeszcze większe zmiany czeka sektor szpitalny. 30 grudnia 2021 r. minister zdrowia Adam Niedzielski oficjalnie przedstawił założenia projektu ustawy o modernizacji i poprawie efektywności szpitalnictwa. „Dzisiaj uruchamiamy fundamentalną reformę polskiego szpitalnictwa. Dziś przedstawimy publicznie do konsultacji projekt ustawy, która - mam nadzieję - będzie swoistą konstytucją szpitalnictwa w Polsce” - mówił na konferencji prasowej minister zdrowia. Wśród założeń reformy jest m.in. utworzenie Agencji Rozwoju Szpitali i profesjonalizacja kadry zarządzającej.

Perspektywy rozwoju systemu

Jakie są cele strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na najbliższe lata? Szczegóły podaje opublikowany przez Ministerstwo Zdrowia w czerwcu br. dokument „Zdrowa przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030 r.”. Zakłada on wprowadzenie m.in. systemu monitorowania zadowolenia pacjenta, poszerzenie zakresu programów szczepień ochronnych, rozwój opieki domowej i środowiskowej, a także szersze wykorzystanie rozwiązań telemedycznych oraz modernizację infrastruktury szpitalnej. Te plany będą musiały być realizowane w cieniu wojny. Z powodu działań wojennych prowadzonych w Ukrainie wśród priorytetów resortu znalazło się teraz zapewnienie opieki medycznej dla uchodźców i rannych.