Wytyczne resuscytacji 2010

Nagłe zatrzymanie krążenia dotyczy każdego roku około 500 - 700 tysięcy osób w całej Europie i jest jedną z głównych przyczyn śmierci. Właściwe postępowanie może znacząco zwiększyć przeżywalność osób z NZK (obecnie na poziomie 4-7 procent.

Poprzednie Wytyczne resuscytacji opublikowano w Europie w 2005 r. W październiku br. wprowadzono do nich kolejne zmiany. Oto niektóre z istotniejszych zmian i nowych zaleceń:

* W zakresie udzielania pierwszej pomocy osobie z nagłym zatrzymaniem krążenia (NZK) konieczne jest, aby nawet nieprzeszkolony świadek NZK prowadził resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO) przynajmniej z uciskaniem klatki piersiowej, do czego powinien zachęcać dyspozytor pogotowia przyjmujący zgłoszenie. Osoby przeszkolone powinny wykonywać uciśnięcia klatki piersiowej i wentylację w sekwencji 30:2. Gdy resuscytację wykonuje osoba nieprzeszkolona, zachęca się do zastosowania telefonicznego instruktażu z wyłącznym uciskaniem klatki.

* Podkreśla się wagę wczesnego, nieprzerwanego prowadzenia wysokiej jakości uciśnięć klatki piersiowej u osób z NZK z wykorzystaniem sprzętu dostarczającego informację zwrotną dotyczącą jakości RKO oraz wykonanie wczesnej defibrylacji z przerwaniem uciskania klatki piersiowej na okres nie dłuższy niż 5 sekund.

* Zespoły pogotowia ratunkowego powinny zapewnić wysokiej jakości RKO, ale nie jest już zalecane rutynowe prowadzenie zdefiniowanego okresu RKO (np. 2 lub 3 minuty) przed oceną rytmu i defibrylacją.

* Należy zwracać większą uwagę na niepokojące objawy ryzyka nagłej śmierci sercowej poza szpitalem (mogą się pojawić na 1-2 godziny przed NZK). W szpitalach natomiast powinno się wprowadzić systemy monitorujące pacjenta („obserwuj i reaguj”), by rozpoznać pogarszanie się jego stanu i umożliwić wdrożenie leczenia zapobiegającego wystąpieniu wewnątrzszpitalnego zatrzymania krążenia.

* Nie jest już zalecane podawanie leków przez rurkę intubacyjną. Jeżeli dostęp dożylny jest niemożliwy, leki powinno się podawać drogą doszpikową. Atropina nie jest rutynowo zalecana. W leczeniu zatrzymania krążenia w rytmach do defibrylacji należy podać 1 mg adrenaliny po wykonaniu trzeciej defibrylacji i po podjęciu uciskania klatki piersiowej, a następnie co 3-5 minut (co drugą pętlę RKO). Amiodran w dawce 300 mg jest także podawany po trzeciej defibrylacji.

* Zmniejsza się nacisk na wczesną intubację, z wyjątkiem sytuacji, gdy może być wykonana przez wyszkolone osoby, z minimalną przerwą w uciśnięciach klatki.

* Należy zwiększyć nacisk na zastosowanie kapnografii w celu potwierdzenia i monitorowania położenia rurki dotchawiczej, jakości prowadzonej RKO oraz powrotu spontanicznego krążenia (ROSC) – główny cel wstępnego okresu resuscytacji, a także na zastosowanie pulsoksymetrii i/lub gazometrii krwi w celu dostosowania podaży tlenu do potrzeb pacjenta.

* Zwiększa się nacisk na zastosowanie pierwotnej przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI) w określonej grupie pacjentów z utrzymującym się ROSC (włączając w to pacjentów pozostających w śpiączce).

* Zaleca się stosowanie terapeutycznej hipotermii u pacjentów pozostających w stanie śpiączki po zatrzymaniu krążenia zarówno w rytmach do defibrylacji, jak i w rytmach nie do defibrylacji (dowody naukowe na stosowanie hipotermii u pacjentów z zatrzymaniem krążenia w rytmach nie do defibrylacji są słabsze).

Wytyczne szczegółowo opisują postępowanie resuscytacyjne także w ostrych zespołach wieńcowych oraz u dzieci.

Prof. dr hab. Janusz Andres, prezes Polskiej Rady Resuscytacji: Zwiększone szanse na przeżycie
W Wytycznych resuscytacji 2010 mamy szereg istotnych zmian, które wprowadzone razem mogą w znacznym stopniu wpłynąć na wzrost przeżywalności w NZK. Jeśli chodzi o podstawowe zabiegi resuscytacyjne, moim zdaniem ważną zmianą jest wyraźne podkreślenie znaczenia wczesnego, powszechnego rozpoczynania uciskania klatki piersiowej przez świadków zdarzenia, z uwzględnieniem jakości i ciągłości uciskania. W zakresie zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych istotne będzie wprowadzenie zaawansowanych metod monitorowania skuteczności zabiegów i powrotu spontanicznego krążenia – kapnografia oraz monitorowanie oksygenacji pulsoksymetria. W kolejnym okresie – po resuscytacji – ważną zmianą jest potwierdzenie roli terapeutycznej hipotermii, która wcześniej była tylko sugerowana, natomiast teraz uznano, że powinna znaleźć się w standardach. Szalenie ważne na tym etapie jest także wprowadzenie na poziomie lokalnym (krajowym) usystematyzowanego, zaprogramowanego, dobrze zorganizowanego modelu postępowania z pacjentami po NZK.