Wyrównanie niedoborów witaminy D3 przynosi korzyści chorym na POChP

Około 2 mln Polaków ma rozpoznaną przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, a prawdopodobnie drugie tyle nierozpoznaną. W tej grupie mniej więcej 20 proc., czyli ok. 400 tys., cierpi z powodu zaawansowanej POChP. 

Groźne i kosztowne zaostrzenia POChP

„Osoby z zaawansowaną postacią POChP odczuwają na co dzień silną duszność, mają męczący kaszel, bardzo ograniczoną tolerancję wysiłku, co za tym idzie często pojawia się u nich depresja, zaburzenia lękowe. Jakość ich życia jest istotnie obniżona. Dodatkowym czynnikiem, niekorzystnie wpływającym na zdrowotną sytuację chorych na zaawansowaną POChP, jest współwystępowanie innych przewlekłych chorób, z których część jest także uwarunkowana paleniem tytoniu. Towarzyszy temu nieradzenie sobie z chorobą, zmniejszenie intelektualnej i fizycznej sprawności” — mówi prof. dr hab. n. med. Ewa Jassem, kierownik Kliniki Alergologii w Katedrze Pneumonologii i Alergologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

W ciężkiej postaci POChP dwa czynniki odgrywają najistotniejszą rolę. Pierwszy to ograniczenie przepływu powietrza przez oskrzela, który mierzy się za pomocą spirometrycznego wskaźnika FEV1 (wskaźnik poniżej 50 proc. należnej wartości oznacza silną obturację). Drugi to zaostrzenia choroby. Z każdym zaostrzeniem nasilają się objawy, pogarsza czynność płuc i jakość życia, a także rokowanie, które jest podobne jak u chorych na raka płuca. 

Do tego dochodzą aspekty ekonomiczne. Szacuje się, że ponad 70 proc. nakładów na leczenie pacjentów z POChP pochłania opieka nad chorymi z zaawansowaną postacią schorzenia. Koszt leczenia pacjenta, który trafia do szpitala z powodu zaostrzenia, wynosi ok. 6 tys. zł. 

Niedobór witaminy D wpływa na utratę siły mięśniowej

„Kilka lat temu do naszej kliniki w Gdańsku trafił chory z zaawansowaną POChP, który miał znaczące osłabienie siły mięśniowej. Zrobiliśmy wszystko, zgodnie ze standardami, żeby tę siłę mięśniową poprawić. Niestety, ze słabym skutkiem — wspomina prof. Jassem. — Postanowiliśmy więc sprawdzić stężenie witaminy D3 u tego chorego. Wiadomo bowiem, że jej niedobór jest jednym z czynników wpływających na siłę mięśniową. Okazało się, że pacjent ma ciężki niedobór tej witaminy. I ten przypadek skłonił nas do tego, by się szerzej zainteresować tym, jakie nasi chorzy cierpiący na ciężką postać POChP mają stężenia witaminy D i jak to się przekłada na ich obraz kliniczny”.

„Po pierwsze, sprawdziliśmy stężenie witaminy D3 w całej grupie chorych z zaawansowaną POChP. Po drugie, szukaliśmy odpowiedzi na pytanie, czy obturacja, która ma takie znaczenie dla tej choroby, wiąże się w jakiś sposób ze stężeniem witaminy D3. Czy wyrównywanie niedoboru za pomocą standardowych metod jego leczenia jest wystarczające w tej grupie chorych? I ostatnia kwestia, która nas najbardziej interesowała: czy leczenie niedoborów D3 może zapobiec zaostrzeniom POChP?” — kontynuuje prof. Jassem. 

96 proc. polskich pacjentów z POChP ma niedobór wit. D

W badaniu wzięło udział 138 chorych, których średni wiek wynosił 71 lat, a średnia FEV1 50 proc. wydolności. Okazało się, że średnie stężenie witaminy D3 w tej grupie chorych było na granicy bardzo ciężkiego niedoboru i wynosiło 13,2 ng/ml. Ciężki niedobór (poniżej 10 ng/ml 25(OH)D) dotyczył 40 proc. badanych, zaś prawidłowe wyniki (powyżej 30 ng/ml 25(OH)D stwierdzono u pojedynczych pacjentów. 

„Czy istnieje zależność między stężeniem witaminy D3 a obturacją? Badanie dało pozytywną odpowiedź na to pytanie. Okazało się, że im mniejszy FEV1, czyli im większa obturacja, tym stężenie witaminy D3 niższe. Ciężki niedobór D3 był stwierdzany u tych chorych, którzy mają poważne ograniczenia przepływu powietrza. W grupie chorych z FEV1 poniżej 50 proc. było zaledwie trzech z prawidłowymi wartościami stężenia witaminy D3” — komentuje prof. Jassem.

Badacze z Gdańska wykazali też, że standardowe metody leczenia są skuteczne w wyrównywaniu niedoborów u polskich pacjentów z POChP. Prawie 80 chorych, którzy byli oceniani, miało dramatycznie niskie stężenie witaminy D3. Po leczeniu, w którym zastosowano preparat Vitrum D3 forte w dawce 8-10 tys. j.m. dziennie osiągnięto prawidłowe stężenie. Tylko u 2 pacjentów nie wyrównano niedoboru: jeden przerwał leczenie, a druga pacjentka w ogóle go nie podjęła. 

Badania potwierdzą, czy witamina D zmniejszy niebezpieczeństwo wystąpienia zaostrzeń POChP

Kolejnym etapem badania będzie odpowiedź na pytanie, czy leczenie niedoborów witaminy D3 u polskich pacjentów może zapobiec zaostrzeniom POChP, ponieważ mechanizm ten zaobserwowano w innych badaniach, np. w Wielkiej Brytanii.

W zależności od nasilenia objawów zaostrzenia klasyfikuje się jako łagodne, umiarkowane i ciężkie. Do najczęstszych ich przyczyn zalicza się zakażenia układu oddechowego, choć leczenia szpitalnego wymagają z reguły zaostrzenia spowodowane zapaleniem płuc, zatorowością płucną i niewydolnością krążenia.

„Zaostrzenia POChP to nie tylko problem zdrowotny, ale również społeczny. Współczynnik hospitalizacji z tego powodu wynosi 50/1000 przypadków. Gdyby to ekstrapolować na warunki polskie, okazałoby się, że kosztuje to państwowego płatnika 600 mln zł. Warto pamiętać, że zanim dojdzie do spirali zaostrzeń, mamy czas na wszystkie interwencje, również na wyrównywanie niedoborów witaminy D3” — mówi prof. Jassem.

Bez wątpienia pacjenci z prawidłowym stężeniem witaminy D mają mniej zakażeń bakteryjnych i wirusowych. Stąd też można wnioskować, że witamina ta może zmniejszać liczbę zaostrzeń infekcyjnych u chorych na POChP.

 Tekst powstał na podstawie wykładów podczas 2. Międzynarodowej Konferencji „Witamina D — minimum, maximum, optimum”, która się odbyła 16-17 października w Warszawie.