Więcej na sankcje niż leczenie z nałogu

Ogólny ?koszt" narkomanii w Polsce oszacowano na 401 mln zł rocznie, czyli 0,06 proc. dochodu narodowego brutto (PKB). W przeliczeniu na jednego mieszkańca stanowi to kwotę 10,5 zł. Społeczne koszty tego problemu, jak podaje w swym raporcie Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii, są wyjątkowo niskie. We Francji i Czechach wynoszą 0,2 proc. PKB, a w USA 0,4 proc. Nie jest to równoznaczne z mniejszym rozpowszechnieniem zjawiska narkomanii w naszym kraju, podkreślają autorzy raportu. ?Stosunkowo niskie koszty wynikają z niedoinwestowania problemu narkomanii w Polsce. Jest tanio, bo mało się na to wydaje" - twierdzi prof. Pierre Kopp, ekonomista z Uniwersytetu Sorbona, autor metodologii wykorzystanej w badaniu.
Niedoinwestowana profilaktyka
?Pewnych działań się nie podejmuje, bo na wszystko brakuje pieniędzy. Szczególnie niedoinwestowane są profilaktyka i leczenie osób uzależnionych. W obrazie kosztów dominują koszty ścigania i karania. Wydatki na leczenie i rehabilitację narkomanów są grubo ponaddwukrotnie niższe niż koszty publiczne przeznaczane na walkę z przestępczością związaną z narkotykami. Koszty ogólnej profilaktyki narkomanii stanowią zaledwie piątą część wydatków na leczenie tej choroby, co stoi w sprzeczności z często powtarzaną tezą, że efektywniej jest zapobiegać problemom społecznym, czy zdrowotnym, niż łagodzić ich skutki" - mówi prof. Janusz Sierosławski z Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii, kierownik projektu.
Koszty społeczne uzależnienia od narkotyków policzono przez dodanie wydatków prywatnych i publicznych. Wydatki prywatne zostały oszacowane na 195 mln zł, a złożyły się na nie dochody utracone w wyniku przedwczesnej śmierci, choroby bądź pobytu w zakładzie penitencjarnym, prywatne wydatki na leczenie, na pomoc prawną oraz koszty grzywien.
Ile kosztuje narkomania
?Na wysokość tych nakładów - w przyjętej metodologii - silnie wpływają koszty związane z przedwczesnym zgonem. Jednym z powodów, dla których w Polsce te oszacowania są tak niskie jest to, że mamy stosunkowo mało zgonów z powodu przedawkowania narkotyku" - uważa prof. J. Sierosławski.
Na koszty publiczne (207 mln zł) składają się wydatki ponoszone na leczenie i rehabilitację narkomanów, leczenie i profilaktykę zakażeń HIV wśród nich, profilaktykę narkomanii, pomoc społeczną oraz ściganie i karanie przestępczości związanej z narkotykami. ?Bardzo silnie na strukturze tych wydatków ważą koszty represyjnej polityki karnej. Koszt pobytu osoby uzależnionej w szpitalu czy nawet ośrodku rehabilitacyjnym jest znacznie niższy niż w zakładzie karnym. To oszacowanie było zrobione dla roku 2000, a więc dla okresu sprzed nowelizacji ustawy, która wprowadziła karanie za posiadanie niewielkiej ilości narkotyku. Struktura wydatków może się zmienić, gdy się uwzględni tę zmianę prawa" - podkreśla prof. J. Sierosławski.
Oszacowanie społecznych kosztów narkomanii podjęte zostało z inicjatywy Grupy Pompidou (instytucji istniejącej przy Radzie Europy) i częściowo przez nią sfinansowane. W szacunkach przyjęto, że liczba uzależnionych od narkotyków w Polsce (nie wliczając w to sporadycznych konsumentów) wynosi 45-60 tys. osób. Wiedzę o tym, jakie jest rzeczywiste rozpowszechnienie narkotyków w populacji polskiej, zweryfikują być może wyniki badania rozpoczętego przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii w listopadzie ubiegłego roku.