Tomków: usługa Nowy Lek to efekt prac całego środowiska

Na początku stycznia 2023 roku ukazały się “Zalecenia dotyczące postępowania u chorych objętych świadczeniem w ramach usługi farmaceutycznej Nowy Lek”, będące Stanowiskiem Zespołu ds. Standaryzacji Opieki Farmaceutycznej Naczelnej Izby Aptekarskiej i Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego.

– Jest to jedna z wielu usług, będących elementem opieki farmaceutycznej, nad którą NIA pracuje wspólnie z innymi ekspertami. Zespół powstał wprawdzie z inicjatywy Naczelnej Izby Aptekarskiej, ale warto zwrócić uwagę na jego multidyscyplinarny kształt. Znaleźli się w nim zarówno przedstawiciele samorządu, jak i środowiska akademickiego, a przede wszystkim praktycy - mówi Marek Tomków, wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej.

Nowy Lek to sposób na skuteczniejszy nadzór nad farmakoterapią

Celem prac zespołu było takie opracowanie ostatecznego kształtu usługi Nowy Lek, by maksymalnie uwzględniał on opinie i postulaty interesariuszy z różnych środowisk.

– Głównym założeniem usługi Nowy Lek, a w zasadzie całości działań składających się na opiekę farmaceutyczną, jest poprawienie nadzoru nad procesem farmakoterapii. Oczywiście, w swoich pracach zespół nie koncentruje się wyłącznie na wspomnianej usłudze. Chcemy przedstawić Ministerstwu Zdrowia gotowe propozycje wystandaryzowanych rozwiązań, które – zdaniem NIA i środowiska – powinny być finansowane w ramach systemu publicznego i dostępne dla pacjenta. Chciałbym przy tym podkreślić, że choć na polskim gruncie usługa Nowy Lek istotnie pozostaje nowością, to jednak w innych państwach Europy jest bardzo dobrze znana - podkreśla Marek Tomków.

Z powodzeniem wprowadzono ją m.in. w Hiszpanii czy Wielkiej Brytanii. Jak wskazuje, dzięki przykładowi tych państw wiemy już, że jej wdrożenie niesie ze sobą różnorodne korzyści dla pacjenta i systemu.

– Podstawowe korzyści to poprawa skutecznego nadzoru nad farmakoterapią, na czym korzysta przecież również system: zmniejsza się bowiem liczba pacjentów wymagających interwencji na skutek nieprzestrzegania zaleceń lub nieprawidłowej farmakoterapii. Obserwujemy ten problem na przykładzie grup pacjentów z powszechnie występującymi chorobami populacyjnymi, takimi jak np. cukrzyca lub nadciśnienie tętnicze, ale też w populacji chorych na schorzenia onkologiczne, których schemat leczenia bywa bardzo skomplikowany. Spora część pacjentów nie jest do końca świadoma tego, czy i kiedy może lek odstawić, jak przyjmować produkt leczniczy i jakie objawy świadczą o działaniach niepożądanych wymagających lekarskiej interwencji. Tymczasem działania niepożądane, które czasem relatywnie łatwo byłoby wyeliminować, stanowią jedną z częstszych przyczyn samowolnego przerywania farmakoterapii - wskazuje Marek Tomków.

Nowy Lek - na czym polega ta usługa?

Nowy Lek będzie też kolejnym rozwiązaniem, po m.in. szczepieniach w aptekach, wzmacniających pozycję farmaceuty w systemie. Środowisko czeka również na wdrożenie przeglądów lekowych, których pilotaż jakiś czas temu się zakończył.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Przegląd lekowy. Którzy farmaceuci będą uprawnieni do jego prowadzenia?

– Na usługę Nowy Lek składa się trzyetapowa konsultacja farmaceutyczna. Będą mogli zostać nią objęci wszyscy pacjenci z receptą na nowy produkt leczniczy. Pierwsza konsultacja będzie miała charakter wstępny, dwie kolejne interwencyjny i kontrolny. Konsultacja interwencyjna, zgodnie z wypracowanymi założeniami, powinna odbyć się od 7 do 14 dni po pierwszej konsultacji, natomiast spotkanie kontrole od 14 do 21 dni po spotkaniu interwencyjnym. Podczas wspomnianych konsultacji farmaceuta informowałby pacjenta o specyfice danego leku, o tym, jak należy przyjmować preparat, a przede wszystkim upewniał się, czy lek przynosi spodziewany efekt zdrowotny i czy chory przestrzega zaleceń w zakresie farmakoterapii. Spotkania powinny odbyć się w określonych warunkach, zapewniających obu stronom komfort i poufność. Najlepszym miejscem do tego rodzaju świadczeń będzie pokój opieki farmaceutycznej – warunki lokalowe regulują stosowne przepisy - wyjaśnia Marek Tomków.

Bardzo ważnym elementem opieki farmaceutycznej będzie wprowadzenie usługi Nowy Lek w warunkach szpitalnych.

– Osoby po zakończeniu hospitalizacji – np. pacjenci onkologiczni – wymagają często długotrwałej farmakoterapii o skomplikowanym schemacie. Wówczas wchodziłaby w zakres farmacji klinicznej. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnej Izby Aptekarskiej farmaceuta będzie również mógł realizować usługę Nowy Lek w ramach indywidualnej praktyki, poza apteką, ale wyłącznie stacjonarnie - dodaje.

Lekarze rodzinni wspierają farmaceutów

Wielokrotnie podczas dyskusji nad kolejnymi narzędziami opieki farmaceutycznej, choćby przeglądami lekowymi, powracały obawy o dobrą współpracę pomiędzy farmaceutą a lekarzem rodzinnym.

– Dziś już wiemy, że były bezzasadne. Opieki farmaceutyczna nie sprawi, że farmaceuta przejmie kompetencje lekarza, nie taki jest przecież jej cel. Lepszy nadzór nad farmakoterapią to obopólna korzyść: lekarz zyskuje wtedy pewność, że pacjent realizuje prawidłowo zalecenia dotyczące leczenia. Obecnie środowisko lekarskie bardzo mocno wspiera nas w opracowywaniu i wdrażaniu nowych rozwiązań, z których korzystają przede wszystkim pacjenci. Dobrym przykładem pozostają szczepienia w aptekach i przegląd lekowy. Zdarzają się oczywiście wśród lekarzy krytycy usługi Nowy Lek, ale w mojej ocenie ich obawy wynikają z tego, że nie znają projektu. Gdy już poznają jego założenia i zrozumieją, że nowe uprawnienia dla farmaceutów nie są zagrożeniem dla ich kompetencji, nie zgłaszają już krytycznych uwag - podkreśla Marek Tomków.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Usługa “Nowy Lek”: są już zalecenia dla farmaceutów, trwa organizowanie kursów