Terminy badań pracowników

Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy należy do podstawowych obowiązków pracodawcy. W zakres tego obowiązku wchodzi zapewnienie pracownikom profilaktycznej opieki zdrowotnej, realizowanej poprzez wstępne, okresowe i kontrolne badana lekarskie. Skierowanie pracownika na badania jest obowiązkiem pracodawcy i to on ponosi odpowiedzialność za to, by pracownik posiadał aktualne badania. Przepis, który zabrania dopuszczenia do pracy pracownika bez aktualnych badań, nie uprawnia pracodawcy do przerzucenia tej odpowiedzialności na pracownika.
Każde badanie profilaktyczne pracownika przeprowadzane jest na podstawie pisemnego skierowania wystawianego przez pracodawcę. Skierowanie powinno określać rodzaj badania, jakie ma być wykonane, stanowisko pracy, na którym pracownik jest zatrudniony oraz informacje o występowaniu na tym stanowisku czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych. Powinno także podawać aktualne wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tym stanowisku. Oznacza to, że za dopilnowanie terminu przeprowadzenia badań odpowiada przede wszystkim pracodawca. Pracownik nie może ponosić konsekwencji przekroczenia tego terminu, jeżeli nie otrzymał skierowania na badania.

Ponowne dopuszczenie do pracy

Przepisy prawa nie przewidują żadnej specjalnej procedury związanej z dopuszczeniem do pracy pracownika po wykonaniu badań. Ma on jedynie obowiązek przedłożyć pracodawcy zaświadczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku. Szczególne uregulowania może wprowadzać regulamin pracy. W przypadku braku takich uregulowań można przystąpić do pracy bezpośrednio po złożeniu zaświadczenia w dziale kadr, chyba że pracodawca, wydając skierowanie, zastrzegł, by nie przystępować do pracy bez jego polecenia.

Obniżone wynagrodzenie

Jeżeli przed odsunięciem od pracy pracodawca nie wydał pracownikowi skierowania na badania, to - moim zdaniem - pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia przestojowego. Przyjmuję, że pracownik był gotów do wykonania badań, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy. Wynagrodzenie przestojowe to wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony wynosi ono 60 proc. wynagrodzenia. Nie może być ono niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Jeżeli skierowanie na badania zostało pracownikowi wydane i pracownik ze swojej winy nie poddał się badaniom, to nie przysługuje mu wynagrodzenie za czas odsunięcia od pracy. Za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzanymi badaniami pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia.
Na zakończenie chciałbym dodać, że osoby wykonujące zawody medyczne, zatrudnione w zakładach opieki zdrowotnej, obowiązują te same wymagania zdrowotne, co pozostałych pracowników. Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej stanowi wprawdzie, że świadczenia zdrowotne w zakładzie powinny być udzielane wyłącznie przez osoby spełniające wymagania zdrowotne, określone w odrębnych przepisach, lecz przepisy takie nie zostały dotychczas wydane.

Podstawa prawna:
1) art. 81 § 1 i 2, art. 94 pkt 4 oraz art. 229 § 2-4 Kodeksu pracy;
2) § 4 rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. nr 69, poz. 332 ze zm.);
3) art. 10 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.