Telepatologia pomaga chirurgowi w czasie operacji

W większości polskich szpitali, zwłaszcza tych odległych od centrów akademickich, patolodzy nie są obecni stale, ale bywają w nich raz lub dwa razy w tygodniu, co znacznie utrudnia planowanie terminów operacji. Wyjściem jest telepatologia, czyli przesyłanie za pośrednictwem łączy internetowych obrazów pobranych wycinków do patologów przebywających w innych placówkach. Dzięki temu specjalista może w ciągu kilkunastu minut ustalić, czy pobrany od pacjenta fragment tkanki jest zdrowy, czy też zawiera komórki nowotworowe.

Na takie rozwiązanie zdecydowano się w Specjalistycznym Szpitalu Chorób Płuc w Zakopanem, gdzie już od 12 lat na 1-2 tygodnie w miesiącu przyjeżdżał ze Szczecina patolog dr med. Juliusz Pankowski.

„Ta sytuacja utrudniała normalną działalność operacyjną szpitala i w 2006 r. wspólnie z dyrekcją podjęliśmy decyzję o wdrożeniu telepatologii do badań śródoperacyjnych. Od początku tego projektu udało nam się namówić do współpracy czwórkę „odważnych” patologów, mających duże doświadczenie w patologii płucnej i onkologicznej z ośrodków w Rzeszowie, Gliwicach, Zabrzu oraz Warszawie i stworzyć pięcioosobowy zespół diagnozujący. Zazwyczaj badanie wykonuje jeden patolog, ale w razie wątpliwości może skonsultować się z innym, dostępnym online członkiem zespołu. Jeśli trudne przypadki są oceniane jednocześnie przez kilku specjalistów, to minimalizuje się ryzyko pomyłki diagnostycznej. Dla powodzenia całego projektu nie mniej ważne od doświadczenia patologów są umiejętności personelu odpowiedzialnego za przedstawienie badań do telediagnozy (tzw. cytodiagnostów)” — mówi dr med. Juliusz Pankowski, kierownik Pracowni Histopatologicznej Specjalistycznego Szpitala Chorób Płuc w Zakopanem.

Zgłoszony przez niego projekt „Wykorzystanie przekazu internetowego do śródoperacyjnych badań torakochirurgicznych” został wyróżniony w konkursie „Pulsu Medycyny” na wybitnego innowatora w polskiej ochronie zdrowia — Złoty Skalpel 2011.

Wysoka jakość obrazów

„Telepatologia staje się coraz bardziej popularna. W ciągu ponad dekady jej istnienia zoptymalizowano metody oceny obrazu oraz przesyłu danych. Do tej pory jednak nie jest ona powszechnie wykorzystywana w rutynowej praktyce. Zastosowanie tej technologii do oceny badań śródoperacyjnych w ośrodku niedysponującym doświadczonymi patologami jest wyśmienitym potwierdzeniem przydatności i efektywności telepatologii. Dzięki uzyskaniu szybkiej informacji dotyczącej charakteru operowanej zmiany możliwe jest uniknięcie konieczności przeprowadzenia ponownej operacji po otrzymaniu wyniku badania histopatologicznego wykonanego w normalnym trybie. Telepatologia pozwala mniejszym ośrodkom szpitalnym na przeprowadzanie skomplikowanych zabiegów operacyjnych u chorych z podejrzeniem choroby nowotworowej i zapewnienie analogicznego standardu opieki i terapii jak w wielospecjalistycznych ośrodkach szpitalnych” — tłumaczy prof. dr hab. med. Piotr Wysocki, juror w konkursie Złoty Skalpel 2011.

Warunkiem przeprowadzenia szybkiej diagnostyki u operowanego pacjenta jest przekazywanie za pomocą Internetu obrazów idealnej jakości. Początkowo zakopiański zespół używał w tym celu mikroskopu dynamicznego, a od 2008 r. wykorzystywany jest nowoczesny skaner, który zamienia obraz optyczny spod mikroskopu w obraz cyfrowy. Jakość przesłanego obrazu cyfrowego jest identyczna jak obrazu widzianego pod mikroskopem, a skanować można zarówno cały preparat, jak i jego istotne fragmenty.

Od początku 2007 r. do chwili obecnej w Zakopanem wykonano ponad 300 śródopearcyjnych badań torakochirurgicznych z wykorzystaniem przekazu internetowego oraz 900 innych analiz telepatologicznych.

Perspektywy rozwoju

Zakopiański zespół chętnie dzieli się swoimi doświadczeniami. Dzięki ścisłej współpracy, od czerwca br. podobny system diagnostyczny zaczął funkcjonować w Specjalistycznym Szpitalu Chorób Płuc i Gruźlicy w Bystrej Śląskiej, gdzie z środków ministerialnych, dostępnych w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, zakupiono pełne wyposażenie do telediagnostyki patomorfologicznej. „Na razie zakres wykonywanych badań jest ograniczony, ale intensywne szkolenie personelu tego szpitala w naszym ośrodku wkrótce pozwoli na pełną współpracę z diagnozującym zespołem patologów. Kibicujemy również tworzeniu nowej pracowni telepatologii, która niebawem powstanie przy Pracowni Bronchoskopowej Kliniki Pneumonologii, Onkologii i Alergologii UM w Lublinie” — mówi dr Juliusz Pankowski.

„Innym kierunkiem, który chcemy rozwinąć na bazie naszych doświadczeń i posiadanego sprzętu, jest utworzenie portalu internetowego służącego do zespołowych konsultacji trudnych przypadków. Jeszcze w tym roku zamierzamy uruchomić multidyscyplinarny portal do diagnostyki chorób śródmiąższowych płuc, a w przyszłości być może powstaną podobne portale z zakresu patologii tarczycy, ginekologicznej lub patologii przewodu pokarmowego” — dodaje patolog.]

Partnerem strategicznym konkursu Złoty Skalpel 2011 jest firma GlaxoSmithKline.



WYRÓŻNIONY ZESPÓŁ
Twórcy i wykonawcy
Zespół realizujący projekt „Wykorzystanie przekazu internetowego do torakochirurgicznych badań śródoperacyjnych”:
specjaliści patomorfolodzy:
dr med. Juliusz Pankowski, kierownik Pracowni Histopatologicznej, SP Specjalistyczny Szpital Chorób Płuc w Zakopanem
dr med. Ewa Kaznowska, Szpital Gruźlicy i Chorób Płuc w Rzeszowie
dr med. Wojciech Zajęcki, I Katedra i Zakład Patomorfologii ŚUM, SP ZOZ Szpital Kliniczny nr 1 w Zabrzu
dr med. Beata Maksymiuk, Zakład Patomorfologii, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie
dr hab. med. Dariusz Lange, kierownik Zakładu Patologii Nowotworów, Centrum Onkologii — Instytut w Gliwicach
cytodiagności z Pracowni Histopatologicznej SP Specjalistycznego Szpitala Chorób Płuc w Zakopanem:
mgr biol. Magdalena Jakubiak
mgr biol. Anna Obrochta
mgr biol. Monika Pasieka-Lis
mgr biol. Monika Skrobot
informatyk:
mgr Adam Pankowski, firma DATAMED w Szczecinie.