Tajniki serca sportowca

Specyfika budowy i pracy serca osoby uprawiającej sporty wysiłkowe może przy ocenie wyników badań nasuwać nowe interpretacje stwierdzanych zmian. I tak np. regionalne deformacje i wskaźniki deformacji w segmencie podstawowym prawej komory, które są u zawodników obniżone – wyraźniej w przypadku powiększenia tej komory – powinny być traktowane jako prawidłowe. Ponieważ u sportowców czynność serca w spoczynku jest wolniejsza niż u osób nietrenujących, serce ulega powiększeniu, aby większą objętością wyrzutową zapewnić odpowiedni dopływ natlenionej krwi do narządów.

Lewa komora serca wykazuje przerost ekscentryczny, ale trening nie wpływa na jej czynność skurczową i rozkurczową w spoczynku. Komora prawa w wyniku treningu też ulega rozszerzeniu, jednak jej adaptacja czynnościowa nie została dotychczas dobrze poznana. Z rozstrzenią komorową wiążą się pewne stany patologiczne, zwiększające ryzyko nagłego zgonu, np. arytmogenna dysplazja komorowa/kardiomiopatia (ARVD/C). Klinicystom nieraz trudno rozróżnić prawidłową i nieprawidłową prawą komorę, gdy jej morfologia i funkcja są tylko umiarkowanie zakłócone.

Nowe techniki obrazowania pozwalają na obiektywną ocenę funkcji mięśnia sercowego i zidentyfikowanie rozstrzeni wtórnej, będącej następstwem wewnętrznej patologii miokardialnej, która stanowi zagrożenie nagłym zgonem. Echokardiograficzne obrazowanie deformacji tkankowej jest wystarczająco czułą metodą wykrywania niewielkich zaburzeń czynnościowych, jakie mogą pojawiać się u uprawiających sporty wysiłkowe zawodników, i narzędziem służącym do różnicowania fizjologicznych i patologicznych rozstrzeni prawej komory.

Publikacji dotyczących oceny prawidłowości funkcji prawej komory u sportowców, także w odniesieniu do jej geometrii, na razie jest niewiele. W badaniu, w którym wzięło udział 182 ochotników, podjęto próbę oceny fizjologicznej adaptacji prawej komory w odpowiedzi na trening wysiłkowy oraz sprecyzowania wartości jej regionalnej deformacji u tych sportowców. Na podstawie wyników badania stwierdzono, że prawa komora w wyniku długo trwającego treningu siłowego powiększa się, zachowując lub nieznacznie obniżając funkcje mięśnia. Regionalne deformacje i wskaźniki deformacji są nieznacznie, ale znamiennie obniżone przez napływ wolnej ściany prawej komory, co jest wyraźniejsze w przypadku znaczniejszego poszerzenia komory. W ocenie stanu zdrowia zawodnika podejrzanego o zmiany patologiczne w sercu klinicyści powinni brać pod uwagę specyfikę zmian parametrów deformacji występujących u zdrowych, trenujących wysiłkowo sportowców.

Źródło: Eur Heart J 2009, 30: 969-977.