RPP: przymusowa separacja matki od noworodka narusza zbiorowe prawa pacjentów

W czasie trwania stanu epidemii Rzecznik Praw Pacjenta spotykał się z praktyką stosowaną w niektórych szpitalach polegającą na odgórnym i przymusowym rozdzielaniu matek od ich nowonarodzonych dzieci. Oddzielenie miało miejsce u matek, u których stwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2 lub istniało podejrzenie takiego zakażania.

Separacja dziecka od matki zakażonej wirusem SARS-CoV-2 - jakie są zalecenia?

Rzecznik przypomina, że wszystkie niezbędne zabiegi pielęgnacyjne i procedury wykonywane są u dziecka po wcześniejszym przekazaniu informacji i uzyskaniu zgody w obecności matki, w sali „matka z dzieckiem”. Taki standard organizacyjny opieki okołoporodowej został określony w rozporządzeniu ministra zdrowia z 16 sierpnia 2028 r., a więc jeszcze sprzed pandemii.

Zalecenia dotyczące postępowania w związku z sytuacją epidemiologiczną w przypadku noworodków matek zakażonych lub z podejrzeniem o zakażenie COVID-19 zostały opracowane przez konsultanta krajowego w dziedzinie neonatologii oraz prezesa Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego. Zgodnie z tym zaleceniami, oddzielenie dziecka od zakażonej matki ma zarówno korzyści (możliwość uniknięcia zakażenia przez dziecko), jak i zagrożenia (może utrudnić nawiązanie ważnych dla dalszego rozwoju wzajemnych relacji pomiędzy matką a dzieckiem).

RPP: separacja noworodka wyłącznie za zgodą matki

Dlatego Rzecznik Praw Pacjenta uważa, że decyzja o ewentualnej separacji matki od dziecka powinna być podjęta wyłącznie po uzyskaniu zgody matki, po wcześniejszym przekazaniu jej informacji dotyczących korzyści i zagrożeń. Istotne jest zrozumienie, że matka dziecka jest nie tylko pacjentką szpitala, ale także przedstawicielem ustawowym dziecka, który ma prawo wyrażania zgody na działania medyczne podejmowane wobec jej dziecka.

Zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta, odgórna, przymusowa separacja matek zakażonych wirusem SARS-CoV-2 od ich nowonarodzonych dzieci, bez uwzględnienia decyzji matki, narusza zbiorowe prawa pacjentów.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Neonatolog: kangurowanie ważne w opiece nad wcześniakami

Sąd administracyjny popiera stanowisko RPP ws. separacji matki i noworodka

W sprawie wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w pełni popierając stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta. Sąd wskazał w orzeczeniu w sprawie V SA/Wa 2421/22, że bezpośrednio po urodzeniu należy umożliwić dziecku nieprzerwany kontakt z matką „skóra do skóry”, trwający dwie godziny po porodzie. Pierwszy kontakt dziecka z mamą po porodzie, czyli kontakt “skóra do skóry”, jest czymś niezwykle ważnym dla dziecka i matki, niosąc za sobą wiele zalet. Uznaje się powszechnie, że zmniejsza on poziom stresu u noworodka, zwiększa jego odporność, chroni przed wychłodzeniem. Kobiecie natomiast ułatwia poród łożyska, a także pozytywnie wpływa na laktację. Dlatego też realizacje powyższych standardów należy wpisać w realizacje prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Rzecznika i uznać za niezasadne i naruszające zbiorowe prawo pacjentów oddzielanie noworodków od matek na podstawie odgórnej decyzji, bez względu na wolę matki w tym zakresie.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Karmienie piersią a śmiertelność w pierwszym roku życia. Jest wyraźny związek [BADANIE]