Od września tego roku Polska jest drugim w Europie, a trzecim na świecie krajem, w którym dostępna jest rehabilitacja z użyciem hybrydowej kończyny wspomagającej (Hybrid Assistive Limb, HAL). Terapia jest przeznaczona dla pacjentów z zaburzeniami chodu, którzy mają zachowaną minimalną funkcję kończyn dolnych, tak by mogli sterować robotem z pomocą własnych impulsów nerwowych. 

Sprzęt wyprodukowany przez japońską firmę Cyberdyne jest wykonany z bardzo lekkiego i wyjątkowo wytrzymałego tworzywa sztucznego i jest jedynym tego typu urządzeniem aktywowanym i sterowanym bezpośrednio przez układ nerwowy pacjenta. Może być stosowany u pacjentów: z niecałkowitym uszkodzeniem rdzenia kręgowego, po udarze mózgu, po urazie czaszkowo-mózgowym, ze stwardnieniem rozsianym, z chorobą neurodegeneracyjną, dystrofią mięśniową oraz chorobą nerwowo-mięśniową.

Wzmocnienie własnych impulsów nerwowych

Istniejące szczątkowe sygnały nerwowe pacjenta odbierane są przez elektrody umieszczone na powierzchni skóry na mięśniach jego kończyn dolnych. HAL wzmacnia je i przekazuje w postaci impulsu elektrycznego do układu mechanicznego. System rozpoznaje te sygnały i dostarcza pacjentowi niezbędne wsparcie siłowe, umożliwiając wykonanie pożądanego, celowego ruchu. Wpływa to na maksymalną stymulację zjawiska neuroplastyczności, dając impuls do powstawania nowych połączeń pomiędzy neuronami. Przyczynia się to do polepszenia przepływu sygnału nerwowo-mięśniowego i jeszcze efektywniej stymuluje ośrodkowy układ nerwowy. 

Poprzez systematycznie wykonywane ćwiczenia w trakcie treningu powstają nowe połączenia nerwowe, odbudowywany zostaje wzorzec chodu, następuje wzmocnienie siły mięśniowej, dzięki czemu przywracana jest zdolność chodzenia.

Aktywność pacjenta zawsze wskazana

Podczas rehabilitacji ulega poprawie niezależność pacjenta, a w szczególności zdolność chodzenia, wzmocnienie grup mięśniowych w obrębie kończyn dolnych, poprawa wzorca chodu oraz równowagi. 

„Specjaliści dostają do dyspozycji innowacyjny sprzęt, który stwarza pacjentom warunki do poprawy sprawności fizycznej i choć w różnym stopniu, bo każdy przypadek jest indywidualny, jest to niewątpliwie znacząca poprawa ich samodzielności — mówi prof. Małgorzata Łukowicz, kierownik Kliniki Rehabilitacji Instytutu Centrum Zdrowia Dziecka oraz kierownik Katedry Rehabilitacji Wydziału Rehabilitacji AWF w Warszawie, a jednocześnie konsultant w Centrum Rehabilitacji Constance Care w Kierszku. — Efekty możliwe do osiągnięcia przez pacjenta w trakcie rehabilitacji z użyciem systemu HAL są trwałe pod warunkiem wczesnego rozpoczęcia terapii oraz jeśli pacjent aktywnie będzie wykorzystywał nabyte umiejętności w życiu codziennym”.

Badania wykazały, że ćwiczenia z systemem HAL powodują wzrost prędkości chodu pacjenta, zmniejszenie potrzeby korzystania ze sprzętu rehabilitacyjnego, poprawę czucia powierzchniowego, zmniejszenie spastyczności oraz dolegliwości bólowych o charakterze neuropatycznym, stymulację obszarów korowych mózgu. Urządzenie może być również stosowane w rehabilitacji dzieci od 140 cm wzrostu. 

Przydałaby się refundacja

Obecnie terapia z aktywnym egzoszkieletem HAL za jeden dzień kompleksowych zajęć (do 5 godzin dziennie, nie tylko z użyciem robota) w trybie stacjonarnym kosztuje ok. 2500 zł. Możliwe jest też leczenie ambulatoryjne — sama terapia HAL (do 2 godzin dziennie). Standardowy cykl terapeutyczny trwa 3 miesiące i obejmuje 60 sesji treningowych z pełną profesjonalną obsługą wyspecjalizowanej kadry rehabilitantów. Możliwe są indywidualne programy terapeutyczne (liczba sesji zależy od stanu zdrowia pacjenta). 

Właściciel Centrum Rehabilitacji Constance Care Jacek Walukiewicz zapowiada, że będzie starał się o refundację rehabilitacji z wykorzystaniem egzoszkieletu.