Raport NIK o aptekach i działach farmacji szpitalnej

Pracownicy NIK znaleźli nieprawidłowości formalne (związane z wyposażeniem) oraz merytoryczne (dotyczące przechowywania i obrotu lekami, w tym także psychotropowymi). 

Praca aptek szpitalnych i działów farmacji szpitalnej powinna zapewniać racjonalną gospodarkę lekami, bezpieczeństwo pacjentów oraz racjonalizację farmakoterapii. Szpitale zobowiązane są do prowadzenia apteki/działu farmacji szpitalnej zgodnie z wymogami określonymi w aktach wykonawczych do ustawy Prawo farmaceutyczne.

Wykryte zaniedbania były na tyle poważne, że mogły stanowić zagrożenie dla zdrowia a nawet życia pacjentów. Ujawniono równiez przypadki niewłaściwego postępowania z produktami leczniczymi, w tym lekami psychotropowymi.

W trzech (z czterech skontrolowanych) aptekach szpitalnych nie zostały spełnione ustawowe wymogi  dotyczące lokalu apteki oraz jej wyposażenia. Jak podaje NIK, w jednej placówce brakowało zabezpieczenia apteki przed dostępem osób trzecich, a pomieszczenia dwóch aptek nie posiadały co najmniej dwóch wejść: dla personelu i dla dostaw towaru. W trzech lecznicach na wyposażeniu apteki nie było między innymi szaf ekspedycyjnych oraz łatwozmywalnych podestów do przechowywania leków. W wyposażeniu pomieszczeń wykorzystywanych do przechowywania leków brakowało higrometrów i urządzeń eliminujących nadmierne nasłonecznienie.

Niewłaściwe przechowywanie leków zauważono w aż trzech placówkach. W dwóch szpitalach w lodówkach przeznaczonych do przechowywania leków pracownicy umieszczali jedzenie, a opakowania leków nie zostały zabezpieczone przed zabrudzeniem i zniszczeniem, w innym przechowywano je w pokoju pielęgniarek. Zdarzało się też, że nie przechowywano leków w oryginalnych opakowaniach, a personel odcinał zużyte fragmenty blistrów, zawierające informacje o terminie ważności i serii leku. To bardzo groźne uchybienie,  które może prowadzić do ewentualnych pomyłek personelu medycznego lub np. podania leku przeterminowanego. W jednej placówce wśród leków przeznaczonych dla pacjentów oddziału dziecięcego przechowywany był jeden przeterminowany lek.

Kontrolerzy wskazali także przypadki niewłaściwego nadzoru nad obrotem lekami. W jednym ze szpitali klinicznych ujawniono nieprawidłowości związane z obrotem lekami psychotropowymi: pracownicy nie monitorowali ani nie dokumentowali  przekazywania tego rodzaju leków do utylizacji. Mogło to skutkować utratą przez szpital kontroli nad lekami wydanymi z apteki, ponieważ nie można dowieść, że produkty lecznicze wycofane z użycia w szpitalu zostały przekazane do utylizacji. Jedna z  aptek szpitalnych nie realizowała zadań związanych z prowadzeniem badań klinicznych w zakresie zapewnienia udziału farmaceuty w przyjmowaniu i dystrybucji badanych leków.

W dwóch szpitalach stwierdzono także brak optymalizacji gospodarki lekowej. W jednej placówce komitet terapeutyczny, będący organem doradczym dyrektora szpitala, nie analizował kosztów leczenia i miesięcznego zużycia leków przez oddziały, w innym natomiast zmiany szpitalnej listy leków, stanowiącej katalog leków stosowanych w placówce, wprowadzane były z pominięciem procedur obowiązujących w szpitalu.

Rekomendacje NIK

NIK zaapelowała do dyrektorów szpitali o wzmocnienie nadzoru nad działalnością aptek szpitalnych, a także prowadzenie kompletnej dokumentacji leków i produktów leczniczych, przekazanych do utylizacji.  Zaleca też prawidłowe ewidencjonowanie  leków otrzymywanych w formie bezpłatnych próbek oraz prawidłowe określanie ich wartości,

Organ kontrolny rekomenduje również podjęcie działań w celu prawidłowej organizacji lokalu apteki i właściwego jego wyposażenia, opracowanie zasad wydawania produktów leczniczych na oddziały lub pacjentom.

Jak wynika z informacji nadesłanych do NIK, wszystkie skontrolowane szpitale podjęły już działania naprawcze