Rak żołądka może zostać przeoczony podczas gastroskopii. Kluczowa wysoka jakość badania

Listopad to miesiąc świadomości raka żołądka. Z tej okazji Fundacja EuropaColon Polska postanowiła przybliżyć temat nowoczesnych metod leczenia tego nowotworu, szczególnie w stadium zaawansowanym. Specjaliści z dziedziny onkologii, gastroenterologii, chirurgii, patomorfologii, genetyki, dietetyki, psychoonkologii i pracy socjalnej dyskutowali o różnych aspektach opieki nad pacjentem z rakiem żołądka.

Część raków żołądka może być przeoczona. Kluczowa jakość gastroskopii

– Rak żołądka jest chorobą podstępną, która niestety długo nie daje objawów, lub są one na tyle niespecyficzne, że długo pozostają lekceważone - mówi prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii.

Są to wzdęcia, odbijanie, nudności, brak łaknienia, nadmierne chudnięcie czy utrzymujący się ból w nadbrzuszu, z powodu których nie było dotychczas żadnych badań.

Wyjaśnia, że podstawowym badaniem w diagnostyce tego nowotworu jest gastroskopia.

Zwraca jednak uwagę, że dla endoskopistów wyzwanie stanowią raki żołądka śródścienne, które “ukrywają się” pod prawidłową błoną śluzową.

– Zdarzają się przeoczenia takich guzów, bo błona śluzowa wygląda prawidłowo - alarmuje ekspert.

– Podobnie przeoczenia zdarzają się przy wczesnych nowotworach, o małych rozmiarach, które mogą mieć 5-10 mm. W tym przypadku jakość gastroskopii, umiejętności endoskopisty również są kluczowe, aby takich zmian nie przeoczyć - dodaje.

Szacuje się, że 6 proc. pacjentów z rakiem żołądka w ciągu 3 lat poprzedzających diagnozę miało wykonaną gastroskopię, której wynik okazał się prawidłowy.

Rak żołądka - gdzie szukać przyczyny?

Przyczyn zachorowania na raka żołądka upatruje się najczęściej w czynnikach środowiskowych, takich jak zła dieta, spożywanie nadmiernej ilości wysokoprocentowych alkoholi, palenie papierosów czy otyłość związana m.in. z brakiem aktywności fizycznej. Jednak na rozwój choroby mogą mieć wpływ również pewne mutacje genetyczne. Jak podkreśla dr n. med. Andrzej Tysarowski, kierownik Zakładu Diagnostyki Genetycznej i Molekularnej Nowotworów w Narodowym Instytucie Onkologii - Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie:

– Jeśli rak żołądka rozwinie się we wczesnym wieku, np. ok. 40. roku życia, albo przypadki zachorowania na ten nowotwór pojawiły się w wywiadzie rodzinnym, mamy podstawy, aby zakładać, że choroba może mieć związek z predyspozycjami genetycznymi. Ryzyko raka żołądka wzrasta w przypadku wykrycia wariantów patogennych (mutacji) m.in. w takich genach jak CDH1, MLH1, MLH3, MSH2, MSH6, PMS1, PMS2, BRCA1, BRCA2, APC, PTEN, STK11 czy TP53.

Leczenie raka żołądka. Chirurgia to podstawa

– Podstawową metodą leczenia raka żołądka pozostaje chirurgiczne usunięcie guza. Jest to tak naprawdę najbardziej skuteczna metoda leczenia tego nowotworu - mówi prof. nadzw. dr hab. med. Zoran Stojčev, kierownik Pododziału Chirurgii Onkologicznej Szpitala Czerniakowskiego, który w swojej karierze wykonał kilkaset gastrektomii.

– Leczenie operacyjne wiąże się najczęściej z usunięciem większości lub całości żołądka. Od kilku lat w przypadku raka zdiagnozowanego w stadium zaawansowanym miejscowym, jeśli guz jest operacyjny, zabieg poprzedza chemioterapia okołooperacyjna. Celem takiego postępowania jest ograniczenie zasięgu nowotworu i umożliwienie przeprowadzenia radykalnej operacji, co poprawia wyniki leczenia. Bardzo istotne w leczeniu raka żołądka jest wczesne rozpoznanie choroby, co znacząco poprawia wyniki leczenia tego nowotworu.

– Ważna jest także kwalifikacja pacjenta do zabiegu. Powinno zebrać się konsylium, składające się m.in. z gastroenterologów, onkologów klinicznych czy patomorfologów - dodaje.

Zwraca jednak uwagę, że w Polsce raki żołądka rozpoznawane we wczesnym stadium rozwoju stanowią rzadkość. Jak wskazuje prof. Zoran Stojčev, to zaledwie ok. 5 proc. wszystkich rozpoznań.

Prof. Jarosław Reguła dodaje, że w naszym kraju, podobnie jak w całej Europie, nie ma badań przesiewowych w kierunku tego nowotworu, ponieważ zbyt rzadko on występuje, aby powstał dedykowany mu program profilaktyki. Inaczej sytuacja wygląda w krajach azjatyckich, gdzie rak żołądka jest dosyć powszechny, co uzasadnia badania przesiewowe w kierunku tego nowotworu w tej części świata.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Rak jelita grubego - niepokojąco wzrasta liczba młodych dorosłych z tym nowotworem

Immunoterapia nadzieją dla chorych na raka żołądka

Nie zawsze chirurgiczne usunięcie nowotworu jest możliwe. - W takich przypadkach u chorych stosowaliśmy chemioterapię, a od stosunkowo niedługiego czasu mamy możliwość wykorzystania immunoterapii i szerszego leczenia ukierunkowanego molekularnie w ramach programu lekowego. Nowoczesne leczenie poprawia rokowania chorych z rakiem żołądka - zaznacza dr n. med. Maciej Kawecki, onkolog kliniczny z NIO-PIB w Warszawie.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Rak żołądka - polscy badacze sprawdzą skuteczność innowacyjnego schematu leczenia

Rak żołądka. Nie tylko operacja i farmakoterapia

Ogromne znaczenie w kontekście opieki nad pacjentami onkologicznymi, a w szczególności chorymi na nowotwory przewodu pokarmowego, ma żywienie kliniczne, co podkreśla dr n. med. Aleksandra Kapała, kierownik Kliniki Diagnostyki Onkologicznej, Kardioonkologii i Medycy Paliatywnej, kierownik Działu Żywienia Klinicznego w NIO-PIB.

– Nowotwory przewodu pokarmowego często skutkują zaburzeniami odżywiania. Usytuowanie nowotworu często powoduje problemy z pasażem i trawieniem pokarmu. Możliwości odżywiania zmieniają się radykalnie po resekcji żołądka. Wówczas, aby zapewnić pacjentowi niezbędne składniki odżywcze, konieczne jest podawanie specjalnych mieszanek odżywczych bezpośrednio do jelita cienkiego, a czasowo również drogą żył - powiedziała ekspertka.

Podkreśliła również, że możliwe jest jedzenie po przejściu gastrektomii:

– Po resekcji, w miejscu, gdzie kiedyś był żołądek, przewód pokarmowy z czasem ulega poszerzeniu. Powstaje w ten sposób zbiornik, który choć nie ma funkcji żołądka, pozwala pacjentowi wrócić do normalnego rytmu posiłków. Ważne jest jednak zachowanie odpowiednio zbilansowanej, lekkostrawnej i wysokobiałkowej diety.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Rak żołądka u młodych pacjentów. Dr Streb: często to efekt niewłaściwej diety

Wsparcie pacjentów z rakiem żołądka

– Diagnoza choroby nowotworowej zmienia nie tylko życie osoby chorej, ale również całego systemu rodzinnego. Bliscy chorego również często potrzebują wsparcia psychologicznego - mówi dr n. med. Mariola Kosowicz, psycholog kliniczny, psychoterapeuta, psychoonkolog, kierująca Poradnią Zdrowia Psychicznego w Narodowym Instytucie Onkologii - Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie.

Z kolei Monika Szawłowska, pracownik socjalny NIO-PIB w Warszawie, przypomniała, że pacjenci onkologiczni mogą liczyć na wsparcie państwa.

– Obowiązując w Polsce system zabezpieczenia społecznego przewiduje dość szeroki katalog wsparcia - od zasiłków, przez renty, po dodatki - a także świadczenia niepieniężne.

Jak podkreśla Iga Rawicka, prezes Fundacji EuropaColon Polska, organizator kampanii, trudno jest odpowiedzieć na wszystkie pytania pojawiające się w głowach osoby chorej.

– To, co możemy zaoferować chorym, to przekierowanie do rzetelnych źródeł informacji. Niewiedza rodzi jeszcze większy stres, a próba odnalezienia się w nowej sytuacji, spotęgowana morzem niesprawdzonych newsów, może przynieść jedynie szkodę. Naszą kampanią staramy się odpowiedzieć na najczęściej zadawane pytania przez pacjentów z rakiem żołądka.