Ptasia grypa: WHO ostrzega

Na początku września wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) oznajmiła, że wirus H5N1 prawdopodobnie zmutował już do formy, która może być bezpośrednio przekazywana z człowieka na człowieka, a globalna pandemia ptasiej grypy jest niemal pewna. Pozostaje tylko pytanie: kiedy i z jaką mocą nastąpi atak wirusa. WHO przewiduje ponad 25 milionów hospitalizacji i ponad 7 milionów zgonów.
"Po raz pierwszy w historii natura ostrzega o nadchodzącej pandemii i daje nam czas na przygotowania. Nie zmarnujmy tej szansy. Nie wolno lekceważyć żadnych symptomów zbliżającej się pandemii i jak najszybciej należy podjąć wszelkie możliwe działania prewencyjne" - apeluje Margaret Chan, główny ekspert WHO ds. ptasiej grypy. Dyrektor generalny WHO Jong-Wook Lee podkreśla, że za stworzenie własnego programu postępowania w sytuacji pandemii odpowiada każde z państw, a WHO pełni jedynie funkcję pomocniczą, m.in. przedstawiając pewne, dosyć ogólne, wytyczne. Eksperci usilnie namawiają do zorganizowania w każdym kraju symulacji pandemii, gdyż podczas tego typu ćwiczeń najłatwiej jest wychwycić wszystkie luki i błędy w opracowanym planie pandemicznym.
Istotnym elementem przygotowań powinno być również tworzenie rezerw leków przeciwwirusowych, łagodzących objawy grypy i skracających czas ich występowania. Skuteczne są jedynie inhibitory neuroaminidazy, które hamują replikację i zmniejszają patogenność zarówno wirusów grypy "zwykłej", jak i grypy ptasiej. Leki te gromadzi także WHO z zamiarem przekazania ich w momencie wybuchu pandemii tym krajom, które będą najbardziej zagrożone i których nie stać na ich zakup. 30 milionów tabletek preparatu oseltamiwiru (Tamiflu) wystarczających do kuracji 3 milionów osób obiecał ofiarować WHO ich producent - koncern Roche. Produkcja Tamiflu jest jednak czasochłonna i wszystkie obiecane tabletki będą gotowe dopiero w połowie 2006 r. Drugi lek z grupy inhibitorów neuroaminidazy - zanamiwir (Relenza, GlaxoSmithKline) - w wielu krajach (m.in. w Polsce) nie został jeszcze zarejestrowany, nie wiadomo więc, czy będzie można go wykorzystać w razie pandemii.
Dotychczas WHO potwierdziła 64 zgony z powodu ptasiej grypy (44 w Wietnamie, 12 w Tajlandii, 4 w Kambodży, 4 w Indonezji).

Wytyczne postępowania
WHO określiła kilka najważniejszych celów krajowych planów pandemicznych:

W okresie oczekiwania na pandemię
o Ograniczać możliwości zakażenia ludzi wirusem ptasiej grypy (głównie poprzez monitorowanie zachorowań w populacji ptaków).
o Usprawnić system wczesnego wykrywania przypadków zachorowań i szybkiego informowania o nich.

W momencie pojawienia się wirusa pandemicznego
o Zatrzymać pandemię w miejscu jej powstania lub przynajmniej opóźnić rozprzestrzenianie się wirusa, co pozwoli zyskać trochę czasu na zintensyfikowanie działań prewencyjnych. Cel ten można osiągnąć przez:
- szybkie rozpoznanie zachorowań;
- niezwłoczne uruchomienie rezerw leków antywirusowych i sprawne dostarczenie ich odpowiednio dużej liczbie osób (warunkiem koniecznym skuteczności leków jest rozpoczęcie ich podawania w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów grypy);
- efektywne ograniczenie migracji ludności zarówno wewnątrz strefy objętej epidemią, jak i poza tę strefę.

W okresie pandemicznym
o Minimalizować chorobowość i śmiertelność przez:
- masowe stosowanie szczepionek i leków antywirusowych;
- zamykanie szkół, izolowanie osób zakażonych, zakazanie zgromadzeń publicznych;
- rzetelne informowanie społeczeństwa o ryzyku i sposobach jego uniknięcia.
o Ograniczać zakłócenia życia społecznego.