Przewlekłe zespoły wieńcowe - jak może je rozpoznać i leczyć lekarz rodzinny?

“Puls Medycyny dla specjalistów POZ - lekarza i pielęgniarki” to cykl webinarów stworzony z myślą o lekarzach zatrudnionych w systemie podstawowej opieki zdrowotnej. W jego ramach wykład dotyczący przewlekłych zespołów wieńcowych wygłosił prof. dr hab. n. med. Grzegorz Opolski, specjalista chorób wewnętrznych i kardiologii, kierownik I Katedry i Kliniki Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Pojęcie przewlekłego zespołu wieńcowego (PZW) zastąpiło w 2019 roku w nazewnictwie stabilną chorobę wieńcową. Eksperci uznali, że ze względu na charakter schorzenia jest to bardziej adekwatna nazwa. Termin ostry zespół wieńcowy pozostał bez zmian.

Przewlekłe zespoły wieńcowe - sześć postaci klinicznych

Najszerszym pojęciem jest choroba niedokrwienna serca, oznaczająca wszystkie stany niedokrwienia mięśnia sercowego niezależnie od powodujących je czynników. Choroba wieńcowa to niedokrwienie mięśnia sercowego związane ze stanami miażdżycowymi w tętnicach wieńcowych, jest więc węższym pojęciem.

Wytyczne wyodrębniają sześć postaci klinicznych przewlekłych zespołów wieńcowych. Podział ten jest związany z narastaniem zmian miażdżycowych w tętnicach wieńcowych oraz manifestowanymi przez chorego objawami klinicznymi:

• pacjenci z podejrzewaną stabilną chorobą wieńcową oraz “stabilnymi” objawami dławicowymi i/lub dusznością;
• pacjenci z początkami niewydolności serca lub dysfunkcji lewej komory oraz podejrzewaną stabilną chorobą wieńcową;
• pacjenci z ustabilizowanymi objawami w okresie 1< od OZW lub chorzy po niedawnej rewaskularyzacji;
• pacjenci >1 od wstępnego rozpoznania lub rewaskularyzacji;
• pacjenci z objawami dławicowymi oraz podejrzewaną dławicą naczynioskurczową lub mikronaczyniową;
• pacjenci bezobjawowi, u których stabilna choroba wieńcowa została wykryta za pomocą badań obrazowych.

Zgodnie z danymi Narodowego Funduszu Zdrowia z 2020 r. w Polsce jest 1,5 mln osób z chorobą niedokrwienną serca. To ponad 4 proc. polskiej populacji - o 0,7 proc. więcej niż wynosi unijna średnia. Leczenie tej grupy chorych wiąże się z kosztami dla systemu rzędu nawet 2 mld zł rocznie.

Wywiad podstawą diagnostyki przewlekłych zespołów wieńcowych

Ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca - a więc szerszej jednostki chorobowej - wzrasta znacząco wraz z wiekiem. Apogeum zachorowań przypada na okres pomiędzy 65. a 74. rokiem życia. Jakie są inne czynniki ryzyka rozwoju schorzenia? Można je podzielić na modyfikowalne i niemodyfikowalne.

Modyfikowalne czynniki PZW:

• palenie tytoniu,
• nieprawidłowo kontrolowane nadciśnienie tętnicze,
• zaburzenia lipidowe,
• cukrzyca,
• brak aktywności fizycznej,
• otyłość.

Niemodyfikowalne czynniki PZW:

• wiek,
• płeć (większym ryzykiem obarczeni są mężczyźni),
• czynniki genetyczne.

Klasyczne, modyfikowalne czynniki ryzyka są w polskiej populacji stosunkowo rozpowszechnione. Przykładowo, nadciśnienie tętnicze to problem dotyczący nawet 11 milionów Polaków.

W diagnostyce przewlekłego zespołu wieńcowego podstawowym narzędziem pozostaje dokładnie i prawidłowo zebrany wywiad. W pierwszym kroku należy skoncentrować się na ocenie dolegliwości bólowych w obrębie klatki piersiowej.

Charakter dyskomfortu związany z niedokrwieniem mięśnia sercowego można podzielić na cztery kategorie:

• umiejscowienie: w klatce piersiowej, zazwyczaj w okolicy mostka;
• charakter: ucisk, gniecenie, zaciskanie, ciężar,
• czas trwania: zazwyczaj kilka minut,
• związek z wysiłkiem fizycznym.

Więcej o diagnostyce i leczeniu PZW w materiale wideo. Zachęcamy do obejrzenia!