Prof. Durlik: wyzwaniem w obszarze nefrologii jest czas oczekiwania na poradę specjalistyczną

W obszarze opieki nefrologicznej w mijającym 2023 roku nadal odczuwaliśmy długofalowe skutki pandemii COVID-19. Nierzadkie były przypadki pacjentów, którzy z różnych przyczyn nie zgłaszali się na konsultacje nefrologiczne lub badania, co opóźniało diagnozę i wdrożenie skutecznego leczenia. Opóźnieniom dodatkowo sprzyja fakt, że z powodu braków kadrowych, wyjątkowo dotkliwie odczuwanych w obszarze nefrologii, czas oczekiwania na wizytę w poradni nefrologicznej pozostaje stosunkowo długi. Problem braków kadrowych będzie w nefrologii z roku na rok coraz bardziej odczuwalny, ponieważ rośnie populacja osób wymagających opieki z powodu upośledzonej funkcji nerek: nasze społeczeństwo szybko się starzeje, a zaawansowany wiek jest czynnikiem ryzyka pogorszenia pracy nerek. Warto mieć na uwadze, że chorzy w starszym wieku to pacjenci obarczeni wielochorobowością: poza pogorszeniem funkcji nerek często występują u nich cukrzyca i schorzenia sercowo-naczyniowe. Jest to bez wątpienia grupa chorych wymagająca opracowania i wdrożenia kompleksowego modelu opieki nie tylko medycznej, ale również socjalnej.

Odległe terminy konsultacji nefrologicznych

W mijającym 2023 roku obserwowaliśmy niewielki wzrost liczby pacjentów dializowanych. Obecnie dostępność do świadczeń z zakresu dializoterapii pozostaje stabilna, wszyscy potrzebujący otrzymują leczenie nerkozastępcze, zmniejszyły się także braki kadrowe w zakresie personelu pielęgniarskiego, nadal brakuje lekarzy nefrologów.

Podstawowym wyzywaniem systemowo-organizacyjnym w obszarze nefrologii pozostaje długi czas oczekiwania na poradę specjalistyczną. W poradni działającej przy kierowanej przeze mnie klinice termin wizyty dla pacjenta w trybie pilnym to październik 2024 r., natomiast w trybie stabilnym 2025 r. Ograniczona pozostaje przy tym baza łóżek szpitalnych, czas oczekiwania na przyjęcie do leczenia stacjonarnego również pozostaje więc wydłużony. Na to nakłada się inny problem, a mianowicie likwidacja bazy łóżkowej na oddziałach internistycznych, głównie z powodów finansowych. Rzutuje to na dostępność do opieki nefrologicznej, ponieważ pacjenci z pogorszoną funkcją nerek i współchorobowością często trafiają do oddziałów internistycznych.

Najistotniejsze wyzwania, jakie staną przed nefrologią w 2024 roku, to z pewnością uzupełnienie braków kadrowych i przekonanie większej liczby lekarzy do wyboru tej specjalizacji oraz zabieganie o urealnienie wyceny świadczeń. Braki kadrowe oraz trudności finansowe realnie rzutują na dostępność do opieki nefrologicznej: zdecydowanie potrzebujemy w systemie publicznym większej liczby specjalistów nefrologii oraz poradni i łóżek nefrologicznych. W tym kontekście warto jednak zaznaczyć, że mijający rok przyniósł poprawę wycen ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.

Nowe opcje terapeutyczne dla pacjentów z chorobami nerek

W 2023 roku istotnie poszerzył się dostęp do nowoczesnego leczenia dla pacjentów nefrologicznych. Od 1 września 2023 r. pacjenci z niedokrwistością nerkopochodną, dotychczas najczęściej leczeni czynnikiem stymulującym erytropoezę (ESA), zyskali możliwość terapii zgodnej z międzynarodowymi wytycznymi: leczenia doustnego roksadustatem w okresie przeddializacyjnym. Lek ma wiele zalet, ponieważ jego wykorzystanie pozwala efektywniej kontrolować gospodarkę żelazową, skuteczność leczenia nie zależy od przebiegu stanu zapalnego, a terapia stanowi alternatywę dla pacjentów opornych na ESA.

W 2023 r. pacjenci uzyskali również dostęp do leczenia w ramach programu lekowego tolwaptanem stosowanym w celu spowolnienia powstawania torbieli i progresji upośledzenia czynności nerek w dziedzicznej postaci wielotorbielowatości. Ponadto refundacją został objęty lek wykorzystywany w terapii zespołu hemolityczno-mocznicowego - rawulizumab, podawany w iniekcjach co 8 tygodni, co jest o wiele bardziej komfortowe dla pacjenta.

W tym roku uzyskaliśmy też możliwość leczenia nefroprotekcyjnego dapagliflozyną pacjentów z przewlekłą chorobą nerek bez współistniejącej cukrzycy. Środowisko ma nadzieję, że kolejne lata przyniosą refundację terapii PChN z wykorzystaniem empagliflozyny. Wielkie nadzieje w zakresie hamowania progresji PChN u pacjentów z rozpoznaniem cukrzycy nefrolodzy wiążą także z wykorzystaniem finerenonu.

Jako transplantolog chciałabym zwrócić uwagę, że 2023 rok pozwolił w sposób istotny odrobić nam straty w zakresie przeszczepień nerek, których liczba drastycznie spadła w czasie pandemii COVID-19.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Nowe opcje terapeutyczne w nieswoistych zapaleniach jelit i chorobach wątroby