Koordynator opieki nad pacjentem

Dyskusję nad pozycją lekarza w systemie ochrony zdrowia zdominował wątek zapowiedzianych przez ministra zmian organizacji podstawowej opieki zdrowotnej. Szczególnie rozwijano temat roli lekarza poz jako koordynatora terapii i opieki nad pacjentem. Poparciem cieszy się hasło „lekarz poz jako gatekeeper”, odnoszące się do zamiaru powierzenia tej grupie budżetu na konsultacje specjalistyczne i diagnostykę. Równolegle powinni oni otrzymać „rzeczywistą możliwość dysponowania wszelkimi informacjami o pacjencie i jego leczeniu”, tak aby koordynacja opieki nad nim mogła się odbywać na podstawie pełnej dokumentacji medycznej. Pracodawcy wskazują także, że w związku z tym docelowo wszyscy lekarze w poz powinni posiadać specjalizację z zakresu medycyny rodzinnej. 

Menedżerowie i właściciele oczekują jednak wyższej efektywności opieki nad pacjentem, osiąganej dzięki pracy zespołowej i konsultacjom z przedstawicielami innych specjalizacji. Chcieliby, aby głównym miernikiem skuteczności pracy lekarza była efektywność terapeutyczna i satysfakcja pacjenta.

Niedobory kadrowe większe niż podają statystyki

Kwestii kształcenia kadr medycznych poświęcony był jeden z paneli dyskusyjnych. Uczestnicy zwracali uwagę na to, że Ministerstwo Zdrowia powinno podejmować działania potrzebne do zapewnienia właściwej liczby specjalistów. Prof. WIML Mariusz Frączek, wojewódzki konsultant w dziedzinie chirurgii ogólnej, ocenił, że braki kadrowe są w rzeczywistość o wiele większe niż mówią statystyki. Na przykład w województwie mazowieckim liczba pracujących chirurgów jest o połowę niższa od oficjalnych danych.

Jako pierwszy krok do regulacji w tym zakresie, zaproszeni przez pracodawców eksperci wskazują opracowanie długoterminowej strategii rozwoju kadr medycznych, którą poprzedzi rzetelna analiza sytuacji bieżącej oraz prognoza na nadchodzące lata. Analiza ta powinna zapoczątkować monitoring w zakresie kształcenia i migracji personelu medycznego, ponieważ aktualnie brakuje w pełni miarodajnych danych. 

Minister Konstanty Radziwiłł podkreślił, że braki lekarzy i pielęgniarek występują właściwie we wszystkich krajach i Polska nie jest tutaj odosobniona. Szef resortu zdrowia zapowiedział, że w przyszłym roku zostanie zwiększona o kolejnych 600 liczba studentów przyjętych na pierwszy rok uczelni medycznych. Ministerstwo rozważa też powrót do kształcenia pielęgniarek w innej formie niż wyższe studia magisterskie. Możliwe są także kolejne zmiany zakresu kompetencji poszczególnych zawodów medycznych. 

Przestarzały model nauczania

W postulatach zgłoszonych do ministra zdrowia znalazły się także propozycje, aby programy kształcenia lekarzy i pielęgniarek zawierały obszerne moduły poświęcone zdrowiu publicznemu oraz zagadnieniom związanym z bezpieczeństwem pacjenta, ryzykiem w medycynie i procesem zarządzania tym ryzykiem. Zdaniem prof. Jadwigi Mireckiej z Wydziału Lekarskiego Krakowskiej Akademii im. A. Frycza Modrzewskiego, pilną potrzebą jest położenie nacisku na praktyczne umiejętności w procesie kształcenia. „Jeśli studenci są dalej kształceni na podstawie kliniki, to profil pacjentów, z którymi mają do czynienia, jest ograniczony. Studenci nie podejmują czynności lekarskich” — mówiła prof. Mirecka. W jej opinii, wciąż dominuje u nas nauczanie przez obserwację zamiast o wiele skuteczniejszego nauczania przez działanie. 

Uczestnicy dyskusji poświęconej procesowi kształcenia zwracali uwagę także na uaktualnienie standardów kształcenia przed- i podyplomowego. Dr Grażyna Wójcik z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego stwierdziła, że wyższe uczelnie nie nadążają za zmianami na rynku, które następują bardzo szybko. Innym problemem jest optymalne wykorzystanie kompetencji wszystkich przedstawicieli zawodów medycznych, zwłaszcza w kontekście braków kadrowych w zespołach lekarskich. Rezerwy można dostrzec także w roli, jaką dziś odgrywają lekarze medycyny pracy, którzy mogliby świadczyć pacjentom o wiele szerszą opiekę i przysparzać znacznie więcej korzyści w zakresie profilaktyki, monitoringu zdrowia niż to się dzieje obecnie. Pracodawcy mogliby czerpać z tego wymierne korzyści w postaci niższego poziomu absencji chorobowych czy utraty produktywności pracowników. 

Potrzebna wizja rynku medycznego

Lista wniosków i oczekiwań, przekazana ostatniego dnia kongresu ministrowi Konstantemu Radziwiłłowi, stanowiła swoiste podsumowanie dyskusji w ramach 16 warsztatów tematycznych. Inne poruszane w nich kwestie dotyczyły dostosowania oferty szpitali do potrzeb pacjentów, roli pacjenta w systemie opieki zdrowotnej, inwestycji w zdrowie, odwróconej piramidy świadczeń, innowacji, finansowania służby zdrowia oraz roli, jaką odgrywają w niej prywatni przedsiębiorcy. 

Odnosząc się do zapowiadanych zmian w sposobie finansowania świadczeń szpitalnych dr Andrzej Sokołowski, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych apelował o stworzenie przez rząd długookresowej wizji rynku usług medycznych oraz zagwarantowanie równych warunków działania wszystkim podmiotom (zwłaszcza prywatnym w porównaniu do publicznych). Ocenił, że planowany przez ministerstwo nowy system „z założenia niektórych eliminuje”. Nie zgadzając się z taką oceną, minister Radziwiłł zaznaczył, że prywatne podmioty nadal będą wchodziły w system publicznego finansowania. 

W poszukiwaniu utraconego zaufania

W postulatach pracodawców wspomniano także o wartościach i postawach etycznych, których nie powinno zabraknąć w procesie kształcenia lekarzy. Wzrost zaufania ważny jest także przy podnoszeniu bezpieczeństwa terapii, z czym wiąże się m.in. zgłaszanie zdarzeń medycznych i dzielenie się doświadczeniami w tym zakresie. 

Wśród propozycji pracodawców znalazło się stwierdzenie, że należy udostępnić lekarzom „niepenalizujące środowisko prawne i organizacyjne promujące dzielenie się doświadczeniami”. Pracodawcy apelują także, aby odbudować zaufanie do zawodów medycznych i systemu opieki zdrowotnej, którego potrzebują wszystkie strony zaangażowane w ochronę zdrowia.