Polskie uczelnie przyszłości

Korzystając ze środków unijnych, dostępnych w ramach programu Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER), polskie uczelnie będą mogły przede wszystkim lepiej przygotowywać swoich absolwentów do rozpoczęcia pracy zawodowej. Będzie to możliwe dzięki wyższej jakości zajęć dydaktycznych i rozwojowi programu studiów. Niebagatelną rolę ma odegrać także rozwijanie tzw. miękkich umiejętności w toku nauki, aby osoby kończące naukę miały lepszą pozycję wyjściową na rynku pracy. Ma to również przyczynić się do wzmacniania pozycji polskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej.

Polskie wyższe uczelnie, w tym również uniwersytety medyczne, przechodzą w ostatnich latach istotne zmiany, aczkolwiek powinny one nabrać szybszego tempa i obejmować kolejne obszary ich aktywności. Jak ocenia minister nauki prof. Lena Kolarska-Bobińska — „Szkolnictwo wyższe musi się zmieniać. Europa i świat szukają najlepszych rozwiązań, żeby podnosić jakość kształcenia i jak najlepiej przygotować absolwentów do potrzeb rynku pracy. Polska potrzebuje uczelni przyszłości, które będą kształcić twórczych obywateli, otwartych na nowe wyzwania rynku pracy i zmieniające się otoczenie”.

 „PO WER to odpowiedź na wyzwania i jednocześnie narzędzie realizacji Strategii Europa 2020. To program, który uwzględnia stojące przed Europą długofalowe wyzwania, związane z globalizacją, rozwojem ekonomicznym, zjawiskami demograficznymi czy inwestycjami w kapitał ludzki” — podkreśla minister nauki. W ramach nowego programu szkoły wyższe mogą otrzymać w sumie ponad 5 mld złotych.
Ogłaszając rozpoczęcie realizacji działań w ramach Osi III PO WER, prof. Kolarska-Bobińska zapowiedziała, że już w 2015 roku odbędą się cztery konkursy i zrealizowane zostaną trzy projekty pozakonkursowe. Szkoły wyższe, które stworzą najlepsze wnioski w ramach konkursów otrzymają specjalny status „Uczelni przyszłości”. Uczelnie te będą mogły liczyć na dodatkowe finansowanie z budżetu państwa w postaci dotacji ze środków unijnych.

Działania w ramach Osi III PO WER będzie prowadzić Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Szczególny nacisk kładziony jest na szkolenia, zajęcia praktyczne i wizyty u pracodawców. W 2016 roku Narodowe Centrum przewiduje uruchomienie dwóch kolejnych konkursów — na Nowe Programy Kształcenia oraz na umiędzynarodowienie polskiego szkolnictwa wyższego.

„Uczelnie przyszłości”, oprócz dodatkowego wsparcia z budżetu państwa, mogą także liczyć na preferencyjne traktowanie w dostępie do funduszy europejskich. Najlepsze ośrodki w obszarze dydaktyki muszą jednak spełniać dwa główne kryteria: posiadać kategorię A+ oraz wyróżniającą ocenę programową lub instytucjonalną Polskiej Komisji Akredytacyjnej (PKA).

Obok przedstawiamy wykaz programów i działań pozakonkursowych, które Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego planuje uruchomić w latach 2015-2016.

Rok 2015:

1. Program Rozwoju Kompetencji (konkurs)

W ubiegłym roku odbył się pilotaż Programu Rozwoju Kompetencji. Właśnie ruszyła  jego pierwsza edycja —  ogłoszono nabór, a przyjmowanie wniosków rozpocznie się 22 czerwca. Do 2020 roku rząd przeznaczy na cały program ponad 1 mld zł. Jego główną ideą jest wprowadzenie do programu studiów zajęć, które doskonalą kompetencje w obszarach kluczowych dla gospodarki i rozwoju kraju, z naciskiem na miękkie kompetencje poszukiwane przez pracodawców, m.in. umiejętności związane z komunikacją, współpracą w grupie czy analitycznym myśleniem. Z programu skorzystają zarówno uczelnie publiczne, jak i niepubliczne, a udział w nim wezmą studenci wszystkich kierunków studiów.

2. Systemy antyplagiatowe (konkurs)

W ramach konkursu, który ruszył w maju 2015 roku (przyjmowanie wniosków będzie od 22 czerwca) dla szkół wyższych przeznaczono w sumie 100 mln zł na stworzenie, modyfikację lub zakup licencji systemów antyplagiatowych. Ponadto dostaną środki na opracowanie oraz wdrożenie procedur. Chodzi o wprowadzenie do wszystkich polskich uczelni kompleksowych rozwiązań walki ze zjawiskiem plagiatów.

3. Studiujesz? Praktykuj! (konkurs)

Pierwszy konkurs będzie uruchomiony w drugiej połowie 2015 roku. Jego całkowity budżet to 550 mln zł. Ma on zapewnić studentom możliwość odbywania wysokiej jakości staży związanych bezpośrednio z kierunkami studiów. Zakres zadań stażystów będzie określać uczelnia we współpracy z podmiotem przyjmującym ich na staż.

4. Akademickie Biura Karier (konkurs)

Konkurs rusza w drugiej połowie 2015 r. i ma na celu wspieranie instytucji, które ułatwiają start absolwentom na rynku pracy. Wyróżniające się Akademickie Biura Karier działające przy uczelniach mogą liczyć na dodatkowe 76 mln zł.

5. Najlepsi z najlepszych! (działanie pozakonkursowe)

Celem działania jest wsparcie uczestnictwa wybitnie uzdolnionych studentów w międzynarodowych konkursach lub zawodach. Będą oni mogli przeznaczyć otrzymane pieniądze m.in. na pokrycie kosztów uczestnictwa, a także na zakup środków niezbędnych do przygotowania projektu, z którym rywalizują na arenie międzynarodowej. W puli „Najlepszych z najlepszych!” są 42 mln zł.

6. Program praktyk zawodowych w Państwowych Wyższych Szkołach Zawodowych (PWSZ) (działanie pozakonkursowe).

Celem programu jest wypracowanie, przetestowanie oraz trwałe wdrożenie 6-miesięcznych obowiązkowych praktyk dla studentów Państwowych Wyższych Szkół Zawodowych.  Budżet projektu to ok. 136 mln zł. Dzięki temu działaniu ma powstać jednolity ogólnopolski system praktyk zawodowych dla kierunków studiów o profilu praktycznym w PWSZ.

Planowane w roku 2016:

1. Nowe Programy Kształcenia (konkurs)

Budżet konkursu wynosi ponad 1,3 mld zł, przeznaczonych na realizację programów kształcenia o profilu ogólnoakademickim albo praktycznym, dostosowanych do potrzeb gospodarki, rynku pracy i społeczeństwa.

2. Umiędzynarodowienie polskiego szkolnictwa wyższego (konkurs)

Na ten cel przeznaczono w sumie ponad 317 milionów złotych. Planowany jest konkurs na realizację programów kształcenia w językach obcych i międzynarodowych, dotyczący programów studiów oraz międzynarodowych szkół letnich, gdzie dostępne są 243 mln zł. Kolejne 53 mln zł przeznaczono na włączanie zagranicznych wykładowców w prowadzenie zajęć na polskich uczelniach, a także zachęcenie wybitnych polskich uczonych pracujących za granicą do kontynuowania kariery akademickiej w Polsce.  Uczelnie mogą także starać się o wsparcie w uzyskiwaniu zagranicznych akredytacji, na co przewidziano ponad 21 mln zł.

3. Konsolidacja uczelni (działanie pozakonkursowe)

Wspieranie działań, których celem jest konsolidacja polskich uczelni. W budżecie projektu znalazło się ponad 257 mln zł.

4. Kształcenie na studiach doktoranckich — opracowanie wzorcowych programów studiów doktoranckich (działanie pozakonkursowe)

Tworzenie programów interdyscyplinarnych i międzynarodowych studiów doktoranckich przy współpracy z jednostkami naukowymi, instytutami PAN i instytutami badawczymi. Działanie obejmie także zamawianie studiów doktoranckich w obszarach kluczowych dla gospodarki. Budżet projektu to 470 mln zł.