Osoby starsze to główni „konsumenci” zasobów służby zdrowia - rozmawiamy z prof. Michaelem Davidsonem

O wyzwaniu, jakim dla współczesnych rządów jest starzenie się społeczeństw oraz wczesnym wykrywaniu choroby Alzheimera rozmawiamy z prof. Michaelem Davidsonem, doświadczonym ekspertem w zakresie badań nad chorobą Alzheimera oraz opracowywania leków na demencję.

Żyjemy coraz dłużej. Od którego roku życia można mówić o wieku senioralnym?Są dwie definicje wieku senioralnego: popularna i ustawowa. Popularna jest determinowana przez klimat społeczny i kulturowy, a ustawowa przez lokalne prawo i regulacje. Oczywiście obie definicje zmieniają się wraz z upływem czasu. W społeczeństwach najbardziej tradycyjnych seniorem — według popularnej definicji — może być osoba w wieku 50 lat. Z kolei w innych społeczeństwach progiem będzie 70 lat.Ustawowa definicja zmienia się w zależności od kraju, ustawodawstwa czy kontekstu. W Stanach Zjednoczonych 55-latkom przysługują „zniżki dla starszych” (w przypadku transportu publicznego, hoteli). Jednak osoby pracujące w służbach publicznych nie są zmuszane do przejścia na emeryturę. W niektórych krajach europejskich wiek emerytalny dla służb publicznych waha się pomiędzy 55 a 65 rokiem życia. Sprawa nie jest więc jednoznaczna.Trend ogólnoświatowy wskazuje, że społeczeństwa krajów rozwiniętych się starzeją. Będziemy się musieli zmierzyć z tym problemem. Jaka jest pana recepta na zdrowe starzenie?Starzeją się nie tylko społeczeństwa w rozwiniętych państwach Zachodu, ale też w krajach azjatyckich, szczególnie w Chinach. Próbując zmierzyć się z problemem starzenia się społeczeństw, należy wziąć pod rozwagę kilka zagadnień:Wzrost długości życia człowieka powoduje konieczność zrewidowania obliczeń stawek emerytalnych. To dotyczy nie tylko emerytur gwarantowanych przez rząd, ale też dużych korporacji oraz osób oszczędzających indywidualnie. W przeciwnym razie nie będzie możliwe spełnienie zobowiązań wobec oszczędzających.Osoby starsze to główni „konsumenci” zasobów służby zdrowia. Wraz ze wzrostem liczby seniorów trzeba będzie więcej środków społecznych i prywatnych przeznaczyć na tę służbę.Próg wieku emerytalnego trzeba będzie podwyższyć.Należy umożliwić szkolenia lub przekwalifikowanie się osób starszych w kierunku produktywnych zajęć.Aby osoby starsze były produktywne i czuły się swobodnie, należy na równi z przepisami przeciwko dyskryminacji wiekowej realizować edukację, która będzie przeciwstawiała się ageizmowi.Przestrzenie publiczne oraz transport muszą zostać zaadaptowane do możliwości osób starszych, również tych z zaburzeniami ruchowymi.Na część zmian zachodzących wraz z wiekiem w naszym organizmie nie mamy wpływu. Jednak udowodniono, że aktywny senior — zarówno fizycznie, jak i intelektualnie — to zdrowszy senior. Czy może pan przytoczyć dowody EBM potwierdzające tę tezę?To prawda, że pozostawanie aktywnym intelektualnie i fizycznie pozytywnie wpływa na zdrowie, a w dodatku na poczucie szczęścia w życiu. Przeprowadzono wiele badań na ten temat. Liczne przykłady można znaleźć na stronie National Institute on Aging (www.nia.nih.gov). Kto powinien zachęcać seniorów do aktywności? Czy to tylko zadanie dla ich najbliższych, czy także dla lekarzy?To zadanie dla wszystkich. Sytuacja idealna miałaby miejsce wtedy, gdyby do aktywności seniorów zachęcała rodzina, przyjaciele, lekarze, pracownicy społeczni, sąsiedzi. To oczywiście jest możliwe, wymaga tylko trochę zaangażowania. Pamiętajmy więc o osobach starszych wokół nas.Wiele problemów jest spowodowanych nie przez czynniki zewnętrzne, ale przez nasz schematyczny sposób myślenia. Należy zerwać z licznymi mitami dotyczącymi wieku, np. że seks nie jest dla ludzi starych, a problemy z pamięcią są nieodłącznym elementem procesu starzenia…Zarówno społeczeństwo, jak i osoby starsze powinny być edukowane przeciwko dyskryminacji ze względu na wiek. Co prawda, popęd płciowy oraz możliwości, tak jak pamięć, pogarszają się już po pięćdziesiątce, nie oznacza to jednak, że seniorzy nie mogą czerpać radości i satysfakcji z seksu, albo że pamięć zostaje osłabiona w takim stopniu, iż uniemożliwia racjonalne funkcjonowanie. Dla tych, którzy odczuwają problemy, istnieją obecnie bezpieczne i efektywne środki wspierające aktywność seksualną. Zarówno aktywność seksualna, jak też pamięć może być doskonalona poprzez ćwiczenia i praktykę. W Polsce na chorobę Alzheimera choruje ok. 350 tys. osób. Do 2050 r. ta liczba zwiększy się trzykrotnie. Problemem jest brak metod wczesnego wykrywania choroby. Jakie zachowania mogą sugerować, że zaczyna się ona rozwijać? Na jakie objawy należy być wyczulonym?Warto obserwować osobę potencjalnie zagrożoną w codziennych sytuacjach. Objawami może być zapominanie o spotkaniach, dezorientacja i zagubienie w znanych miejscach, trudności ze znalezieniem odpowiedniego słowa. Należy być przy tym uważnym, ponieważ jest to forma zaburzeń pamięci związanych z wiekiem, która nie upośledza codziennego funkcjonowania. Te sygnały mogą być wskazówką, ale profesjonalną diagnozę może postawić lekarz.Jak długo można samodzielnie opiekować się bliskim chorym, a kiedy potrzebna jest profesjonalna pomoc?To bardzo osobista kwestia i zależy od kilku czynników: struktury rodziny, relacji pomiędzy opiekunem a osobą z demencją, a także od stopnia zaawansowania choroby. Ogólnie mówiąc, przez pierwsze 3 lata opieka nad osobą chorą w domu jest możliwa. Potem niezbędny staje się profesjonalny dom opieki. Czynniki, które mogą wydłużyć ten czas, to dostępność opiekuna, np. zdrowego współmałżonka czy bliskiej osoby, która nie ma zatrudnienia, a także dobra wcześniejsza relacja pomiędzy opiekunem i pacjentem. Natomiast czynnikami skracającymi ten okres są związane z demencją zachowania agresywne, zaburzenia snu, szybki postęp zaburzeń poznawczych. U opiekunów często też następuje wypalenie, ale przeciwdziałające temu programy okazują się skuteczne.