Opieka nad chorym ze stomią

Wytworzenie stomii doprowadza do znacznego upośledzenia jakości życia chorego. Związane jest to przede wszystkim ze zmianą obrazu ciała i utratą kontroli nad wydalaniem. Proces adaptacji chorego do nowych warunków jest trudny i zależy od jego cech psychofizycznych, zasobu wiedzy i umiejętności, prawidłowego wytworzenia stomii, otrzymanego wsparcia społecznego, rodzaju stosowanego sprzętu oraz profesjonalnej opieki medycznej.
W Polsce żyje około 20 000 chorych ze stomią, z czego większość stanowią kobiety. Liczba tych osób stale się zwiększa. Od 1987 roku działa Polskie Towarzystwo Chorych ze Stomią (Pol-Ilko), które utworzyło 21 oddziałów regionalnych. W ramach działalności Pol-Ilko uruchomiono wolontariat polegający na udzielaniu pomocy innym chorym. W 14 województwach funkcjonują Poradnie Stomijne, których działalność finansowana jest przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Od 2005 roku rozpoczęto szkolenia pielęgniarek w ramach kursu specjalistycznego opieki nad pacjentem ze stomią. Do chwili obecnej przeszkolono 156 osób. W kwietniu 2006 roku zostało zarejestrowane Polskie Towarzystwo Pielęgniarek Stomijnych, którego głównym celem będzie poprawa jakości opieki pielęgniarskiej i jakości życia chorych ze stomią.
Na arenie międzynarodowej osoby ze stomią zrzesza Międzynarodowe Towarzystwo Stomijne, które wydało Kartę Praw Osoby ze Stomią. W karcie zapisano, że chory ze stomią ma prawo do specjalistycznej opieki przed- i pooperacyjnej zarówno podczas pobytu w szpitalu, jak i po jego opuszczeniu. Ponadto w karcie zapisano, że do pacjenta należy decyzja wyboru sprzętu stomijnego spośród oferty dostępnej w danym kraju, bez jakiegokolwiek przymusu, skrępowania czy ograniczeń. Te dwa punkty zawarte w karcie stanowią nowe wyzwanie dla wszystkich zajmujących się problematyką stomijną w Polsce.
Pomimo wieloletnich działań pracowników ochrony zdrowia, grup samopomocowych (Pol-Ilko), firm zajmujących się doskonaleniem sprzętu do pielęgnacji stomii, sytuacja opieki nad chorym ze stomią w Polsce jest niezadowalająca. Niezadowolenie wynika z faktu stale zmniejszającej się liczby poradni specjalistycznych oraz braku zintegrowanych działań w systemie opieki szpitalnej i środowiskowej nad chorym ze stomią.
Dla poprawy jakości opieki nad chorymi ze stomią i jakości ich życia należy skoncentrować działania na:
-indywidualizacji opieki nad chorym,
-wsparciu psychicznym chorego i jego rodziny,
-wyznaczeniu miejsca wytworzenia stomii,
-właściwym wykonaniu stomii,
-wdrożeniu stałego systemu edukacji w zakresie pielęgnacji stomii, diety, wczesnego rozpoznania powikłań stomii,
-zapewnieniu pacjentowi najlepszego dla niego sprzętu stomijnego w dostatecznej ilości,
-objęciu systemem stałej specjalistycznej opieki wszystkich pacjentów ze stomią.
Opieka nad chorym ze stomią jest nadal wyzwaniem zarówno dla pacjentów, jak i dla pracowników ochrony zdrowia. Znaczącą rolę w poprawie opieki nad chorym ze stomią może odegrać pielęgniarka, która nie tylko zapewnia choremu opiekę, ale również doradza, wspiera i uczy, jak uzyskać niezależność. Gwarancją poprawy jakości opieki pielęgniarskiej jest celowość podejmowanych działań, indywidualizacja, ciągłość, ocena opieki oraz jej udokumentowanie.