Onkologia w dobie COVID-19: ucierpiały badania profilaktyczne i diagnostyka

W okresie pandemii, zwłaszcza początkowych lockdownów, szczególnie ucierpiały badania profilaktyczne i diagnostyka onkologiczna - wynika z raportu “Wpływ pandemii Covid-19 na system opieki onkologicznej” przygotowanego przez zespół ekspertów m.in. z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie - Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie na zlecenie Ministerstwa Zdrowia.

Epidemia COVID-19: spadek liczby wykonanych badań przesiewowych na świecie

Jak wynika z raportu, do spadku liczby wykonanych badań przesiewowych w czasie epidemii doszło na całym świecie. W USA liczba wykonanych mammografii spadła o 89,2 proc., a kolonoskopii - o 84,5 proc.

Z kolei w badaniach hiszpańskich udokumentowano spadek liczby rozpoznań raka jelita grubego o prawie połowę, w większości rozpoznań w programach badań profilaktycznych. Dodatkowo czas oczekiwania na procedury diagnostyczne w obserwacjach poszczególnych ośrodków klinicznych uległ dwukrotnemu wydłużeniu.

Opóźnienia w diagnostyce onkologicznej mogą przyczynić się do wzrostu liczby zgonów z powodu raka piersi, raka jajnika i raka jelita grubego

“Wpływ opóźnień w rozpoznaniu będzie możliwy do oceny w przyszłości, są jednak dostępne pewne estymacje" - czytamy w raporcie.

Na przykład w Wielkiej Brytanii ogólnie liczba rozpoznań nowotworów już spadła o 18 proc. z jednoczesnym wzrostem odsetka przypadków rozpoznawanych w bardziej zaawansowanym stadium.

Szacuje się, że w tym wyspiarskim kraju w wyniku opóźnień w diagnostyce nastąpi od 7,9 do 9,6-proc. wzrost liczby zgonów z powodu raka piersi w perspektywie 5 lat od rozpoznania, od 15,3 do 16,0 proc. – z powodu raka jelita grubego, od 4,8 do 5,3 proc. – z powodu raka płuca, oraz od 5,8 do 6,0 proc. – z powodu raka przełyku.

“Pozytywniejszym przykładem jest Nowa Zelandia, w której epidemia została opanowana po fali na wiosnę 2020 r. i początkowy 40-proc. spadek rozpoznań nowotworowych został całkowicie wyrównany już latem 2020 r.” - wskazali autorzy raportu.

Dodali, że oprócz przesunięć w diagnostyce, związanych ze zmniejszoną dostępnością do ośrodków i utrudnieniami logistycznymi, obserwuje się również unikanie wizyt przez pacjentów związane z lękiem przez zakażeniem.

Epidemia COVID-19: spadek liczby wykonanych badań przesiewowych w Polsce

Na zmniejszenie liczby wykonanych badań przesiewowych w Polsce kluczowy wpływ miał wydany w dniu 15 marca 2020, czyli w początkowej fazie pandemii, komunikat Prezesa NFZ o ograniczeniu wykonywania badań przesiewowych celem uniknięcia ryzyka rozprzestrzeniania infekcji COVID-19.

Jak ustalili autorzy raportu, spowodowało to zaprzestanie realizacji badań przesiewowych – niemal całkowicie w trakcie pierwszej fali pandemii (kwiecień i maj) i z pewnymi lokalnymi ograniczeniami w kolejnych falach pandemii.

Jednak później nastąpiło istotne odbicie w liczbie wykonywanych badań diagnostycznych, zwłaszcza mammografii, gdyż jest to wśród wszystkich badań przesiewowych najmniej inwazyjne i kontaktowe badanie.

Liczba wykonanych cytologii i mammografii przesiewowych w latach 2015-2020 [INFOGRAFIKA]

Liczba wykonanych kolonoskopii przesiewowych w latach 2017-2020 ogółem [INFOGRAFIKA]

Autorzy raportu zwrócili uwagę, że pandemia nie miała aż tak dramatycznego wpływu na wykonanie badań przesiewowych kolonoskopowych, gdyż już wcześniej obserwowano z przyczyn administracyjnych istotne czasowe zaburzenia w wykonywaniu tego badania (związane z podpisywaniem umów wykonawczych).

Źródło: Raport “Wpływ pandemii Covid-19 na system opieki onkologicznej”.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Wpływ epidemii COVID-19 na onkologię. Liczba rozpoznań nowotworów złośliwych w Polsce zmniejszyła się o 20 proc.

COVID-19 a picie alkoholu i palenie papierosów. Czy epidemia zmieniła nawyki Polaków?