Odbieranie podwyżek "203"

Podwyżki z art. 4a ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców ("ustawa 203") przysługują pracownikom SP ZOZ-ów na stałe. Nie stanowią okresowego dodatku do wynagrodzenia, który wygasałby z końcem 2002 r., lecz trwale podwyższają pensję miesięczną pracownika, tak jak każda inna podwyżka. Nie oznacza to jednak, iż "ustawa 203" gwarantuje pracownikom SP ZOZ-ów zachowanie podwyższonego wynagrodzenia na zawsze. Ustawowe gwarancje przyrostu wynagrodzenia dotyczyły lat 2001-2002. Począwszy od 2003 r. wynagrodzenie pracowników SP ZOZ-ów może ulegać zmianom, tak jak wynagrodzenie wszystkich innych pracowników, zgodnie z zasadą swobody stron w ustaleniu warunków pracy i płacy. Pracodawcy mogą więc odebrać podwyżki z "ustawy 203", pod warunkiem zachowania wymaganego trybu zmiany umowy o pracę i nienaruszenia przepisów płacowych.

Zgoda pracownika lub wypowiedzenie zmieniające

Obniżka może nastąpić w drodze porozumienia z pracownikiem, które oznacza dobrowolną zgodę pracownika na obniżkę, albo w drodze wypowiedzenia zmieniającego. W tym drugim wypadku wynagrodzenie pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony podlega ochronie sądowej. Zmniejszenie wynagrodzenia wymaga bowiem pisemnego uzasadnienia, które może być przez pracownika podważone, co prowadzi do anulowania obniżki przez sąd.
Zgoda pracownika na obniżkę nie narusza zakazu zrzeczenia się wynagrodzenia przez pracownika, ponieważ zakaz ten działa wstecz, tzn. dotyczy wynagrodzenia należnego za pracę wykonaną. Nie wyklucza natomiast możliwości ustalenia niższego wynagrodzenia na przyszłość, za pracę, która dopiero będzie wykonywana. Porozumienie zawarte przez czytelniczkę jest zatem ważne, o ile nie narusza przepisów płacowych.

Ważny regulamin wynagradzania

Przepisy płacowe, które ograniczają pracodawcę przy obniżkach, to w pierwszym rzędzie postanowienia układu zbiorowego pracy lub regulaminu wynagradzania, ustalające wysokość wynagrodzenia na poszczególnych stanowiskach. Odebranie podwyżki musi uwzględniać minimalne stawki wynagrodzenia przysługujące na danym stanowisku. Obniżka wynagrodzenia jest nieważna w zakresie, w jakim schodzi poniżej tych stawek, choćby nawet była dokonana w drodze porozumienia z pracownikiem.
Oprócz tego obniżki nie mogą naruszać ustawowych gwarancji minimalnego wynagrodzenia. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego, "ustawa 203" wprowadziła dla pracowników SP ZOZ-ów branżową modyfikację najniższego wynagrodzenia. Suma ustawowych podwyżek (313 zł) i obowiązującego w latach 2001-2002 najniższego wynagrodzenia (760 zł) wyznacza próg (1073 zł), poniżej którego wynagrodzenia pracowników SP ZOZ-ów uprawnionych do podwyżki nie mogą zostać obniżone.
Co do aneksu do porozumienia, to jego podpisanie zależy od woli czytelniczki. Jeżeli go podpisze, to utraci prawo do odsetek, uzyskując w zamian wypłatę zaległych podwyżek. Jeżeli go nie podpisze, to będzie mogła dochodzić całej kwoty wraz z odsetkami w sądzie, narażając się na konflikt z pracodawcą i trudności związane z przymusowym egzekwowaniem należności. Podpisanie aneksu nie może w żadnym razie prowadzić do utraty prawa do podwyżek przed zawarciem porozumienia o obniżce, tzn. za 7 miesięcy 2003 r., z uwagi na zakaz zrzeczenia się wynagrodzenia. Jednakże kwoty tej, jako nieobjętej porozumieniem, trzeba będzie dochodzić osobno.
Na marginesie dodam, że przepisy o restrukturyzacji finansowej SP ZOZ-ów wymagają całkowitego zaspokojenia roszczeń pracowników z "ustawy 203" lub rozłożenia ich na raty. Bez spełnienia tego warunku zakład nie uzyska umorzenia zobowiązań publicznoprawnych ani decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Temat ten był już przeze mnie omawiany w artykule "Jak zawierać ugody z pracownikami w ramach procesu restrukturyzacji" (Puls Medycyny nr 23 (120) z 9 listopada 2005 r., s. 27).

Podstawa prawna:
1) art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. nr 1, poz. 2 ze zm.),
2) art. 11, 18, 45 ust. i art. 84 Kodeksu pracy,
3) art. 6 ust. 2 pkt 4 i art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. nr 78, poz. 684),
4) uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2004 r., I PZP 8/04.