Nowości z kongresu europejskich kardiologów

Od 30 sierpnia do 3 września br. w Monachium odbywał się doroczny Kongres Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology), w którym brało udział ponad 30 tys. osób. Podobnie jak w latach ubiegłych, podczas tegorocznego kongresu lekarze uczestniczyli w tradycyjnych wykładach, seminariach, sympozjach oraz interaktywnych sesjach fokusowych (m.in. transmisja z Katowic). Ciekawe doniesienia prezentowane były również podczas sesji abstraktowych, na których zaprezentowano najlepsze spośród 10 tys. prac nadesłanych z całego świata. Tematem przewodnim tegorocznego kongresu było obrazowanie w kardiologii, któremu poświęcono 71 sesji, w tym 17 sesji z prezentacją prac oryginalnych.

Nowe standardy Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego

W tym roku zaprezentowano nowe standardy dotyczące diagnostyki i leczenia niewydolności serca (profesor K. Dickstein), wspólne stanowisko European Society of Cardiology/American Collage of Cardiology/American Heart Association dotyczące znaczenia biopsji mięśnia sercowego (profesor U. Sechtem). Prof. Adam Torbicki omówił nowe wskazania dotyczące diagnostyki i leczenia zatorowości płucnej. Pełne teksty wytycznych można znaleźć na stronie Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (www.escardio.org).
Na tej samej sesji zaprezentowano po raz pierwszy nowe, długo oczekiwane standardy dotyczące ostrych zespołów wieńcowych z uniesieniem odcinka ST (profesor F. Van de Werf), których pełny tekst zostanie opublikowany pod koniec tego roku.

Wyniki kolejnych badań

Największym zainteresowaniem cieszyły się trzy sesje hot-line, na których przedstawiono wyniki największych badań klinicznych dotyczących: ostrych zespołów wieńcowych (SYNTAX, LEADERS, REGENT, APPRAISE-I, FIRE, 3T/2R), niewydolności serca (TIME-CHF, BEAUTIFUL, GISSI-HF), cukrzycy (CARDIA), prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego (TRANSCEND, SEAS) oraz badanie DECREASE III.

- Uwagę zwracają wyniki badania GISSI-HF, w którym wzięło udział 4574 pacjentów z niewydolnością serca w klasie NYHA II-IV. Pacjentów randomizowano do grupy przyjmującej rosuwastatynę w dawce 10 mg/dzień lub placebo. W grupie pacjentów przyjmujących rosuwastatynę zaobserwowano niższe stężenia cholesterolu LDL oraz białka C reaktywnego, ale nie miało to wpływu na punkty końcowe badania. Dodatkowo przeanalizowano korzyści z przyjmowania nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 w dawce 1 g/dzień. Okazało się, że przyjmowanie omega-3 redukowało ryzyko zgonu oraz hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych. W dyskusji zauważono, iż długotrwałe stosowanie kwasów omega-3 u pacjentów z niewydolnością serca jest bezpieczną, tanią, umiarkowanie skuteczną formą leczenia.

- BEAUTIFUL to kolejne wieloośrodkowe, randomizowane badanie, którego wyniki prezentował ustępujący prezydent Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego prof. K. Fox. Do badania włączono ponad 10 tys. pacjentów z 781 ośrodków, którzy otrzymywali przez pierwsze 2 tygodnie dwa razy dziennie 5 mg iwabradyny, a następnie 7,5 mg. Wyniki badania wskazują, iż stosowanie iwabradyny wiązało się ze zmniejszeniem ryzyka zawału o 36 proc. i rewaskularyzacji o 30 proc. u chorych ze stabilną chorobą wieńcową, upośledzoną funkcją lewej komory serca oraz spoczynkową akcją serca wyższą lub równą 70/min.

- W badaniu SYNTAX porównywano znaczenie angioplastyki wieńcowej z implantacją stentu powlekanego z rewaskularyzacją przy użyciu pomostowania aortalno-wieńcowego. Wyniki nie wykazały wyższości którejkolwiek z metod w zmniejszeniu śmiertelności czy przypadków zawału serca. U pacjentów leczonych kardiochirurgicznie zauważono natomiast nieco częstsze występowanie udaru (2,2 proc. vs 0,6 proc.; p=0,003). Nie zaobserwowano różnicy w częstości występowania zamknięcia pomostu w grupie pacjentów poddanych rewaskularyzacji kardiochirurgicznej oraz częstości występowania zakrzepicy w grupie pacjentów leczonych za pomocą angioplastyki wieńcowej (3,4 proc. vs 3,3 proc; p=0,89).

- W badaniu DECREASE III, obejmującym grupę 500 pacjentów poddawanych operacjom naczyniowym, porównywano wpływ stosowania statyny (fluwastatyna w dawce 80 mg/dzień) z placebo. Wyniki badania wskazują, że podanie statyny przed operacją wpływa na poprawę rokowania. Zaobserwowano, iż u pacjentów przyjmujących statynę istotnie rzadziej występował zawał w porównaniu z grupą pacjentów przyjmujących placebo (10,9 proc. vs 18,9 proc.) przy jednoczesnym braku wzrostu ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.
Kilka ciekawych sesji poświęcono leczeniu przeciwpłytkowemu. Zaprezentowano wyniki badań z nowymi lekami przeciwpłytkowymi: badania Triton-TIMI 38 oraz PRINCIPLE-TIMI 44 porównujące klopidogrel z nową pochodną tienopirydyny - prasugrelem, badanie TRA-PCI z SCH 530348 oraz badanie PLATO z AZD 6140. Podsumowując temat leczenia przeciwpłytkowego, prof.
E. Braunwald zaznaczył jednak, że w chwili obecnej podstawę leczenia przeciwpłytkowego stanowi kwas acetylosalicylowy oraz klopidogrel.

Konsensus w sprawie definicji zawału serca

Rok po ogłoszeniu nowej, uniwersalnej definicji zawału serca ponownie zorganizowano sesję poświęconą tej tematyce. Nowa definicja, która jest konsensusem Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, American Collage of Cardiology, American Heart Association oraz World Heart Federation, zawiera wiele nowości, m.in. zwiększa rolę badań obrazowych w diagnostyce zawału serca i wprowadza nową klasyfikację kliniczną obejmującą 6 typów:
Typ 1 - spontaniczny zawał serca w wyniku niedokrwienia spowodowanego pierwotnym incydentem wieńcowym, takim jak erozja blaszki miażdżycowej i/lub jej pęknięcie, rozczepienie lub rozwarstwienie.
Typ 2 - zawał serca wtórny do niedokrwienia będącego skutkiem zwiększonego zapotrzebowania tlenowego albo ograniczonego zaopatrzenia w tlen, np. w wyniku kurczu tętnicy wieńcowej, zatorowości płucnej, niedokrwistości, zaburzeń rytmu, hiper- oraz hipotonii.
Typ 3 - nagły, niespodziewany zgon sercowy w mechanizmie zatrzymania krążenia, często poprzedzony objawami sugerującymi niedokrwienie mięśnia sercowego i przypuszczalnie z nowym uniesieniem odcinka ST, nowym blokiem lewej odnogi pęczka Hisa i udokumentowaną podczas koronarografii i/lub w badaniu pośmiertnym obecnością świeżego skrzepu w tętnicy wieńcowej, o ile śmierć nastąpiła przed pobraniem próbek krwi do badań lub zanim doszło do wzrostu stężenia biomarkerów we krwi.
Typ 4 został podzielony na dwa podtypy: 4a - zawał serca spowodowany niedokrwieniem w trakcie zabiegu angioplastyki wieńcowej oraz 4b - zawał serca związany przyczynowo z zakrzepicą w stencie udokumentowaną w badaniu angiograficznym lub autopsyjnym.
Typ 5 - zawał serca spowodowany niedokrwieniem w trakcie zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego.
Autorzy dokumentu (m.in. prof. K. Thygesen, prof. H. White, prof. J. Alpert) przedstawili także znaczenie nowej definicji w codziennej praktyce klinicznej oraz badaniach klinicznych. Na kongresie zostały zaprezentowane również pierwsze badania, w których rozpoznanie zawału przy kwalifikowaniu pacjenta do badania było stawiane na podstawie kryteriów nowej definicji, co ułatwi w przyszłości interpretację i porównywanie badań.

Prof. Roberto Ferrari zostaje prezydentem

Podczas tegorocznego kongresu prof. Roberto Ferrari (Ferrara, Włochy) zastąpił profesora Kima Foksa na stanowisku prezydenta Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Prezydentem elektem został profesor Michel Komajda (Paryż, Francja).
Kongres zakończyła tradycyjnie sesja highlight, na której zaprezentowano najciekawsze doniesienia z poszczególnych sesji. Kolejny Kongres Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego już za rok (29.08-2.09.2009 r. w Barcelonie).