Nowości na rynku leków - marzec 2007

Lek przeciw szpiczakowi mnogiemu
Unia. 22 marca br. Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) EMEA wydał pozytywną opinię dotyczącą preparatu Revlimid (lenalidomid szwajcarskiej firmy Celgene) - immunomodulacyjnego leku przeznaczonego do terapii szpiczaka mnogiego. Preparat ma być stosowany wraz z deksametazonem u tych pacjentów, dla których wcześniejszy schemat leczenia okazał się nieskuteczny.
Revlimid jest już od grudnia 2005 roku obecny na rynku amerykańskim (w leczeniu zespołu mielodysplastycznego z delecją 5q oraz szpiczaka mnogiego). Jednakże mechanizm działania lenalidomidu, hamujący wzrost i podziały komórek szpiczaka, nie został jeszcze w pełni poznany. Wiadomo, że lek wykazuje właściwości inhibitora angiogenezy, hamuje także wydzielanie cytokin zapalnych i stymuluje sekrecję cytokin przeciwzapalnych przez komórki jednojądrzaste krwi obwodowej. Badania in vitro wykazały, że zmniejsza również ekspresję cyklooksygenazy 2 (COX-2).
Pozytywna opinia dotycząca leku została wydana na podstawie dwóch (amerykańskich i międzynarodowych) zrandomizowanych badań klinicznych III fazy, w ramach których przeprowadzono ewaluację skuteczności działania i bezpieczeństwa terapii łączonej lenalidomidu z deksametazonem. Ponad 50 proc. chorych odpowiedziało na terapię, która dwukrotnie wydłużała medianę czasu do progresji choroby w porównaniu z grupą przyjmującą placebo i deksametazon (odpowiednio 9,3 oraz 4,6 miesiąca). Lek w ciągu kilku miesięcy powinien uzyskać zgodę Komisji Europejskiej na obrót handlowy w krajach członkowskich UE.

Terapia przerzutowych nowotworów piersi
USA. 13 marca br. FDA zarejestrowała Tykerb (lapatinib, firmy GlaxoSmithKline) - nowy lek przeznaczony do terapii łączonej agresywnych, przerzutowych nowotworów piersi z nadekspresją receptorów HER2. Lek ma być stosowany wraz z kapecytabiną (Xeloda, firmy Roche) u pacjentek, dla których wcześniejszy schemat leczenia - obejmujący chemioterapię z udziałem innych leków przeciwnowotworowych, takich jak antracyklina, taksan i trastuzumab (Herceptin) - okazał się nieskuteczny.
Mechanizm działania lapatinibu jest odmienny od mechanizmów działania dotychczas stosowanych preparatów przeciwnowotworowych. Niewielkie cząsteczki leku wnikają do wnętrza komórek, hamując kaskadę reakcji uczestniczących w rozwoju nowotworu przez blokowanie wewnątrzkomórkowych domen kinazy tyrozynowej receptorów HER2 oraz receptorów naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR).
Podstawę rejestracji leku stanowiły randomizowane badania kliniczne, w których uczestniczyło blisko 400 pacjentek ze zdiagnozowanym HER2-pozytywnym nowotworem piersi. Wykazano, iż schemat terapii obejmujący zastosowanie Tykerbu wraz z kapecytabiną w porównaniu z wykorzystaniem samej kapecytabiny był skuteczniejszy, co przejawiało się m.in. wydłużeniem mediany czasu do progresji choroby (o ponad 8 tygodni) oraz wzrostem odsetka odpowiedzi (RR- response rate, z 13,9 proc. do 23,7 proc.).
Choć Tykerb nie stanowi przełomu w leczeniu HER2-pozytywnych nowotworów piersi, daje chorym szansę na alternatywną terapię w sytuacji, gdy standardowo stosowane leki okazały się niewystarczająco skuteczne.

Nowy lek hipotensyjny
USA. 6 marca br. FDA dopuściła do obrotu handlowego na terenie USA preparat o nazwie Tekturna - nowatorski lek obniżający ciśnienie tętnicze opracowany przez firmę Novartis Pharmaceuticals. Jest to pierwszy lek hipotensyjny oddziałujący na układ renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) poprzez bezpośrednią inhibicję aktywności reniny. Aliskiren, aktywny składnik leku, hamuje kaskadę reakcji chemicznych prowadzących do wzrostu ciśnienia krwi już na jej wstępnym etapie - uniemożliwia, katalizowaną przez reninę, enzymatyczną transformację nieaktywnego angiotensynogenu do angiotensyny I. Warto podkreślić, że ze względu na swój mechanizm działania, lek nie prowadzi do kompensacyjnego wzrostu koncentarcji aktywnej reniny w osoczu, co obserwowane jest w czasie stosowania innych leków wpływających na cykl RAA, takich jak inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ACE) oraz blokery receptora angiotensyny II (ARB).
Efektywność terapeutyczną leku wykazano na podstawie wyników 6 zrandomizowanych badań klinicznych, obejmujących ponad 2000 pacjentów z umiarkowanym nadciśnieniem tętniczym. Już po 2 tygodniach monoterapii aliskirenem zaobserwowano znaczącą redukcję ciśnienia krwi w porównaniu do grupy placebo. Efekt zastosowania leku był silniejszy w połączeniu z diuretykiem (hydrochlorotiazydem).
W sierpniu 2006 r. Novartis złożył wnioski rejestracyjne do EMEA i zainicjował procedury niezbędne do wprowadzenia leku na rynek europejski. W Europie lek ma nosić nazwę handlową Rasilez.

Humira w terapii choroby Leśniewskiego-Crohna
USA. 27 lutego br. FDA rozszerzyła wskazania dotyczące zastosowania na terenie USA leku Humira (adalimumab, Abbott Laboratories) o możliwość terapii choroby Leśniewskiego-Crohna. Cztery badania kliniczne obejmujące grupę 1478 pacjentów wykazały, że lek skutecznie redukuje objawy choroby oraz indukuje jej remisję także u tych pacjentów, u których konwencjonalna terapia okazała się nieskuteczna. Do tej pory adalimumab wykorzystywany był od grudnia 2002 r. w USA i od września 2003 r. na terenie Unii Europejskiej w łagodzeniu objawów związanych z procesami zapalnymi w przebiegu czynnego reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycowego zapalenia stawów oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa.
Humira to rekombinowane monoklonalne ludzkie przeciwciała (IgG-1) specyficznie wiążące się z ludzkim czynnikiem martwicy nowotworów alfa (TNF-alfa), cytokiną uczestniczącą w rozwoju procesów zapalnych, której wysoki poziom stwierdzono w wielu chorobach autoimmunologicznych. Lek dezaktywuje TNF-alfa uniemożliwiając jego interakcje z komórkowymi receptorami p55 oraz p75 oraz moduluje reakcje zależne od TNF-alfa, takie jak np. poziom adhezji międzykomórkowej związany z migracją leukocytów.