Niepełnosprawna pacjentka w gabinecie lekarskim wciąż “dyskryminowana”

Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę minister zdrowia Katarzynie Sójce na na indywidualne potrzeby osób z niepełnosprawnościami w dostępie do świadczeń opieki medycznej ze szczególnym uwzględnieniem opieki ginekologicznej i położniczej.

Bariery architektoniczne w gabinetach ginekologicznych, czyli brak odpowiedniego wyposażenia

- “Ograniczenia w dostępności opieki zdrowotnej pozostają problemem wspólnym dla wszystkich pacjentów, jednak osoby z niepełnosprawnościami napotykają na dodatkowe bariery w uzyskaniu odpowiedniej jakości świadczeń medycznych. W szczególnej sytuacji znajdują się kobiety z niepełnosprawnościami, które dążą do uzyskania świadczeń opieki ginekologicznej i położniczej” – wskazuje w piśmie Marcin Wiącek, Rzecznik Praw Obywatelskich. Jak zaznacza pacjentki te zwracają uwagę na brak procedur, wytycznych i rekomendacji związanych z ich obsługą na każdym etapie wizyty, które by gwarantowały zapewnienie im niezbędnych racjonalnych usprawnień, likwidacji barier i dopasowania odpowiedniego postępowania medycznego.

Dużym problemem jest - w ocenie RPO- niedostępność architektoniczna, a w przypadku pacjentek na wózkach także brak foteli ginekologicznych umożliwiających ich obniżenie, czy podnośnika do przesadzania na fotel.

Jak przekazuje RPO takie rozwiązania w kraju oferuje jedynie 131 gabinetów ( 122 ma udogodnienie w postaci obniżanego fotela ginekologicznego, 9 – podnośnika). Gabinety te znajdują się zarówno w placówkach mających kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia, jak i w podmiotach w pełni komercyjnych. Oznacza to, że w części przypadków od możliwości finansowych pacjentki zależy możliwość skorzystania z badań profilaktycznych, czy właściwego prowadzenia ciąży.

Stereotypowe traktowanie kobiet z niepełnosprawnościami

RPO zwraca uwagę na przypadki opisane w mediach, w których ze względu na brak wyposażenia gabinetów w wagi krzesełkowe, najazdowe czy łóżkowe, pacjentkom z niepełnosprawnościami sugeruje się zważenie w gabinetach weterynaryjnych, masarniach lub na złomowiskach. „Wagi dostępne” według stanu na 6 lutego 2023 r. znajdują się w 67 placówkach. W przypadku np. województwa dolnośląskiego, warmińsko-mazurskiego czy zachodniopomorskiego tylko jedna placówka w województwie posiada dostępną wagę, natomiast w niektórych województwach, takiej wagi w ogóle nie ma.

– “Tymczasem wyżej wspomniany sprzęt jest niezbędny nie tylko w przypadku ciąży (przy sprawdzaniu prawidłowości jej rozwoju), ale również przy właściwym doborze dawkowania leków, czy w celu obliczenia BMI. Co więcej – osobami korzystającymi z wag krzesełkowych, najazdowych czy łóżkowych nie są wyłącznie pacjenci z niepełnosprawnościami, bowiem sprzęt tego rodzaju może być wykorzystany m.in. w obsłudze osób starszych” – pisze RPO.

W ocenie RPO wiele do życzenia pozostawia sposób komunikacji personelu medycznego z pacjentkami z różnymi niepełnosprawnościami. W piśmie Rzecznik wskazuje m.in. na ignorowanie pacjentek i prowadzenie rozmowy z tłumaczem, asystentem lub członkiem rodziny pacjenta głuchego, stereotypowe traktowanie i założenie, że kobiety z niepełnosprawnościami nie mogą lub nie powinny prowadzić aktywnego życia seksualnego, infantylizowanie tych pacjentek i traktowanie ich niezgodnie z wiekiem biologicznym jako „wieczne dzieci", czy naruszające godność, a nawet upokarzające uwagi lekarzy.

Jakie dotychczas podjęto działania poprawiające jakość wizyt ginekologicznych

Ministerstwo Zdrowia realizuje obecnie projekt „Dostępność Plus dla zdrowia", w którym szpitale i placówki POZ mogą uzyskiwać granty na poprawę dostępności zarówno architektonicznej, cyfrowej jak i informacyjno-komunikacyjnej. Środki te mogą być przeznaczane na dostosowania w zakresie świadczeń położnej POZ, remontu pomieszczeń, czy zakupu sprzętu.

W maju 2023 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ogłosił, że w ramach programu „Dostępna Przestrzeń Publiczna" przewidziano 25 mln zł na likwidację barier technicznych, informacyjno-komunikacyjnych oraz wyposażenie w technologie wspomagające i urządzenia umożliwiające skorzystanie przez osoby z niepełnosprawnością z usług podmiotów leczniczych. Miało to zapewnić możliwość skorzystania z opieki ginekologiczno-położniczej powszechnie dostępnej - osoby z niepełnosprawnościami nie mogą jednak z niej korzystać z uwagi na występujące bariery.

Zalecenia RPO dotyczące poprawy sytuacji niepełnosprawnych pacjentek

RPO z aprobatą przyjął informację o uruchomieniu środków służących poprawie sytuacji pacjentek z niepełnosprawnościami chcących skorzystać ze świadczeń z zakresu ginekologii. Wydaje się jednak, że skuteczniejsze byłoby wypracowanie i wdrożenie standardów wyposażenia w odpowiedni sprzęt gabinetów lekarskich bądź większych podmiotów leczniczych.

Zgodnie z wnioskami i zaleceniami raportu RPO „Dostępność usług opieki zdrowotnej dla osób z niepełnosprawnościami - analiza i zalecenia", standardy dostępności placówek ochrony zdrowia powinny być szeroko implementowane, obowiązkowe oraz zapisane w aktach prawa powszechnie obowiązującego. Jest to zbieżne ze Strategią na rzecz osób z niepełnosprawnościami, w której zaplanowano systemowe rozwiązania co do zapewnienia dostępności usług ginekologiczno-położniczych dla kobiet z niepełnosprawnościami.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Tylko 14 proc. porodów w 2022 r. ze znieczuleniem. Kraska: do NFZ nie spływają skargi