Kontrola NFZ powinna być wcześniej zapowiedziana

Odpowiedź na to pytanie zależy od tego, czy kontrole prowadzone przez Narodowy Fundusz Zdrowia podlegają przepisom ogólnym o kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, zawartym w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Moim zdaniem, podlegają od 7 marca 2009 r., czyli od wejścia w życie ustawy, która znowelizowała te przepisy. Przed tą datą art. 77 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowił: „Organy administracji publicznej kontrolują przedsiębiorców na zasadach określonych w niniejszej ustawie". Po nowelizacji przepis ten otrzymał brzmienie: „Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorców przeprowadzana jest na zasadach określonych w niniejszej ustawie, chyba że zasady i tryb kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo z ratyfikowanych umów międzynarodowych".

Różnica jest diametralna. O ile poprzednio zakres zastosowania przepisów ogólnych był ograniczony do kontroli prowadzonych przez organy administracji publicznej, o tyle teraz rozszerzony został na wszelkie kontrole. Wyjątek stanowią jedynie kontrole prowadzone na podstawie prawa wspólnotowego i międzynarodowego.

Lekarz ze statusem przedsiębiorcy

Kontrole prowadzone przez fundusz nie podlegały wcześniej przepisom ogólnym, ponieważ NFZ nie jest organem administracji publicznej. Jest państwową jednostką organizacyjną, utworzoną w celu zarządzania środkami finansowymi pochodzącymi ze składek na ubezpieczenie zdrowotne. Obecnie nie ma to już znaczenia, ponieważ ogólne przepisy o kontroli działalności gospodarczej znajdują zastosowanie do każdej kontroli przedsiębiorcy, bez względu na status prawny jednostki kontrolującej. Pogląd, który odmawiałby podporządkowania funduszu przepisom ogólnym o kontroli przedsiębiorców, musiałby negować status prawny przedsiębiorcy w odniesieniu do świadczeniodawcy bądź odmawiać świadczeniu usług z zakresu opieki zdrowotnej charakteru działalności gospodarczej.

Moim zdaniem, oba te zabiegi w omawianym przypadku są nieuprawnione. Chociaż ustawa pod pojęciem świadczeniodawcy rozumie zakład opieki zdrowotnej, niemniej jednak utworzenie zakładu niepublicznego wymaga uprzedniego zarejestrowania działalności gospodarczej, czyli uzyskania statusu przedsiębiorcy. W przypadku NZOZ-u stomatologicznego będzie to „praktyka lekarska dentystyczna", oznaczona w Polskiej Klasyfikacji Działalności numerem 86.23. W tym kontekście NZOZ nie stanowi podmiotu odrębnego od przedsiębiorcy, lecz jest częścią jego przedsiębiorstwa, toteż kontrola NZOZ-u dotyka go bezpośrednio.

Najwcześniej 7 dni po zawiadomieniu

Wobec powyższego na organach kontrolnych funduszu spoczywa obowiązek powiadomienia przedsiębiorcy, w tym wypadku właściciela NZOZ-u, o zamiarze wszczęcia kontroli. Zawiadomienia nie dokonuje się tylko w wypadkach szczególnych, określonych w ustawie, takich jak bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia albo brak adresu przedsiębiorcy. Należy wówczas w protokole i w książce kontroli podać uzasadnienie przyczyny braku zawiadomienia. W pozostałych przypadkach kontrola nie może być wszczęta wcześniej niż po upływie 7 dni i później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Wcześniejsze wszczęcie kontroli może nastąpić tylko na wniosek przedsiębiorcy.

Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli powinno zawierać: oznaczenie funduszu, datę i miejsce wystawienia, oznaczenie przedsiębiorcy, wskazanie zakresu przedmiotowego kontroli oraz podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia. Powyższe zasady nie znajdują zastosowania tylko w odniesieniu do kontroli wszczętej w toku postępowania prowadzonego na wniosek przedsiębiorcy w jego własnej sprawie.

Prawo do sprzeciwu

Świadczeniodawca, u którego pojawi się kontrola funduszu bez zapowiedzenia, ma prawo wnieść sprzeciw w terminie 3 dni od wszczęcia kontroli. Sprzeciw należy uzasadnić. Wnosi się go na piśmie do organu kontroli i zawiadamia o nim kontrolującego. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje czynności kontrolne do dnia doręczenia postanowienia o odstąpieniu bądź kontynuowaniu kontroli. Na postanowienie to służy zażalenie. Niewydanie postanowienia w terminie 3 dni roboczych lub nierozpatrzenie zażalenia w terminie 10 dni jest równoznaczne z uznaniem sprzeciwu lub zażalenia.

Świadczeniodawcy, który poniósł szkodę na skutek czynności kontrolnych przeprowadzonych niezgodnie z przepisami, przysługuje odszkodowanie.

Podstawa prawna: Art. 2, 4, 77 ust. 1 i 4, art. 79, 84b ust. 1 oraz art. 84c ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm.).