Jedna polisa zamiast trzech

W stanie prawnym poprzedzającym ustawę o działalności leczniczej funkcjonowały trzy obowiązkowe ubezpieczenia odpowiedzialność cywilnej lekarzy. Do ubezpieczenia subkontraktów z SP ZOZ-ami oraz kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia doszedł w 2010 r. obowiązek ubezpieczenia działalności zawodowej lekarzy w pozostałym zakresie. Wszystkie te ubezpieczenia zostaną zastąpione przez jedno obowiązkowe ubezpieczenie OC, które obejmie szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania ich udzielania. Ogólny zakres tego ubezpieczenia wykracza poza ogólne zakresy dwóch pierwszych ubezpieczeń obowiązkowych. To, czy szkoda została wyrządzona przy udzielaniu świadczeń finansowanych ze środków publicznych, czy prywatnych, przestanie mieć znaczenie.

Nowe ubezpieczenie obowiązkowe wiąże się z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, a nie z kontraktem lub subkontraktem, na podstawie którego świadczenia są udzielane. Dlatego zawieranie dodatkowego ubezpieczenia dobrowolnego na świadczenia udzielane prywatnie przestanie być konieczne.

Ważne daty umów

Umowy ubezpieczenia na nowych warunkach mogą być zawierane od 1 stycznia 2012 r. Dotychczasowe umowy zachowują ważność przez okres, na jaki zostały zawarte, nie dłużej jednak niż do końca 2012 roku. Nową umowę należy zawrzeć najpóźniej w ostatnim dniu obowiązywania dotychczasowej umowy. Wynika z tego, że jeżeli dotychczasowa umowa ubezpieczenia wygaśnie po 31 grudnia 2011 r., to nową umowę należy zawrzeć na nowych warunkach. Jeżeli jednak dotychczasowa umowa wygaśnie przed 1 stycznia 2012 r., to nową umowę trzeba będzie zawrzeć na warunkach dotychczasowych, ponieważ nowe warunki ubezpieczenia nie obowiązują przed tym dniem.

Ustawa opóźniła wejście w życie przepisów uchylających odpowiednie przepisy ustaw: o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Nie uczyniła tego jednak w stosunku do art. 35 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, będącego podstawą obowiązku ubezpieczenia OC na subkontraktach. Oznacza to, że obowiązek tego ubezpieczenia będzie mógł wynikać wyłącznie z treści umowy zawartej z udzielającym zamówienie, przy czym będzie to ubezpieczenie na warunkach ubezpieczenia dobrowolnego. Od 1 stycznia 2012 r. odpowiedzialność z tytułu wykonywania subkontraktu zostanie objęta ubezpieczeniem obowiązkowym zawieranym na nowych warunkach.

Pomysły ministra finansów

Szczegółowy zakres nowego ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną ma określić minister finansów w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z ministrem zdrowia, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych oraz Polskiej Izby Ubezpieczeń. Zgodnie z projektem z 24 sierpnia 2011 r., ubezpieczeniem zostanie objęta odpowiedzialność cywilna podmiotu wykonującego działalność leczniczą na terytorium Polski za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania tych świadczeń, które miały miejsce w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej. Ubezpieczenie obejmie wszystkie te szkody bez możliwości umownego ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela z wyjątkiem szkód:
1) wyrządzonych po pozbawieniu lub w okresie zawieszenia prawa do prowadzenia działalności leczniczej;
2) polegających na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie rzeczy;
3) polegających na zapłacie kar umownych;
4) powstałych wskutek działań wojennych, rozruchów i zamieszek, a także aktów terroru.

Ubezpieczenie obejmie zabiegi chirurgii plastycznej lub zabiegi kosmetyczne tylko wtedy, gdy są udzielane w przypadkach będących następstwem wady wrodzonej, urazu, choroby lub następstwem jej leczenia.

Kłopot dla praktyk grupowych

Minimalna suma gwarancyjna ubezpieczenia OC ma wynosić równowartość 100 000 euro na jedno zdarzenie i 500 000 euro na wszystkie zdarzenia dla lekarza wykonującego działalność leczniczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej jako indywidualna praktyka lekarska. Takie same kwoty: 100 000 euro na jedno zdarzenie i 500 000 euro na wszystkie zdarzenia mają obowiązywać dla lekarza wykonującego działalność leczniczą w formie spółki cywilnej, jawnej lub partnerskiej jako grupowa praktyka lekarska. Zapisy projektu wskazują na to, że obowiązek ubezpieczenia ma dotyczyć każdego lekarza należącego do praktyki grupowej, a nie praktyki, jak to było w dotychczasowych ubezpieczeniach obowiązkowych.

Takie rozwiązanie odpowiada literalnemu brzmieniu przepisu art. 18 ust. 7 ustawy o działalności leczniczej, który — odwołując się do ust. 1 — stanowi, że lekarze w praktykach grupowych mają spełniać warunki określone dla lekarzy wykonujących praktyki indywidualne. Do warunków tych należy zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC. Rozwiązanie to wydaje się jednak wynikiem błędu legislacyjnego, który polega na zbyt szerokim sformułowaniu odwołania. Obejmuje ono m.in. obowiązek uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, co w przypadku wspólników spółki jawnej i partnerów spółki partnerskiej wydaje się bezzasadne.
Działalność prowadzi spółka i to ona podlega rejestracji w rejestrze przedsiębiorców, a nie wspólnicy. Osobowe spółki handlowe, w odróżnieniu od spółki cywilnej, działają we własnym imieniu, więc stanowią podmiot prawa odrębny od wspólników. Okoliczność ta sprawia, że mogą być stroną umowy ubezpieczenia, które obejmie szkody wyrządzone przez lekarzy działających w spółce, tak jak ubezpieczenie podmiotu leczniczego obejmuje szkody wyrządzone przez jego pracowników. Stroną jednej umowy ubezpieczenia mogą być również wspólnicy spółki cywilnej działający łącznie. Nałożenie obowiązku ubezpieczenia na każdego wspólnika z osobna sprawi, że łączne sumy gwarancyjne w praktyce grupowej dwóch lekarzy będą równe sumom nałożonym na podmiot leczniczy, 
a w praktykach trzech i więcej lekarzy — będą je wielokrotnie przekraczały.



Zakres OC: Tylko przy działalności leczniczej

Obowiązek zawarcia umowy nowego ubezpieczenia OC został nałożony wyłącznie na podmioty wykonujące działalność leczniczą. Oznacza to, że obowiązkowe ubezpieczenie przestało dotyczyć działalności zawodowej lekarzy. Lekarze, którzy nie prowadzą praktyki zawodowej ani podmiotu leczniczego, nie mają obowiązku ubezpieczenia. Udzielają oni świadczeń zdrowotnych w ramach ubezpieczenia podmiotów, które ich zatrudniają. Dotyczy to także lekarzy zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych, objętych w 2010 r. obowiązkiem ubezpieczenia na mocy ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Podmioty zatrudniające lekarzy mogą wprawdzie żądać od nich ubezpieczenia OC, lecz będzie to ubezpieczenie zawarte na warunkach ubezpieczenia dobrowolnego.



PODSTAWA PRAWNA

1) art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 18 ust. 1 pkt 4, 5 i ust. 7, art. 25 ust. 1 pkt 1 i ust. 5, art. 212 i 221 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. nr 112, poz. 654 ze zm.);
2) art. 8 Kodeksu spółek handlowych;
3) projekt z 24 sierpnia 2011 r. rozporządzania ministra finansów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (źródło: www.mf.gov.pl).