Jawny majątek dyrektorów SP ZOZ-ów

Termin składania oświadczeń majątkowych za ubiegły rok minął 30 kwietnia. Oświadczenia są jawne, więc z ich treścią można się zapoznać na stronach internetowych poszczególnych samorządów. Można też reagować na stwierdzone nieprawidłowości i domagać się, by wobec dyrektora publicznego ZOZ-u, który zataił prawdę o swoim majątku albo wyjawił prowadzenie zakazanej działalności, zostały wyciągnięte odpowiednie konsekwencje. Zgodnie z poszczególnymi ustawami samorządowymi (o samorządzie gminnym, powiatowym i województwa), zobowiązanymi do składania oświadczeń majątkowych są kierownicy samorządowych jednostek organizacyjnych oraz osoby zarządzające i członkowie organów zarządzających samorządowymi osobami prawnymi.

Od 2003 r., czyli od wejścia w życie tych unormowań, toczyły się spory o to, czy obejmują one dyrektorów publicznych ZOZ-ów. Ostatnie stanowisko przeciwne, jakie znam, zostało wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z 28 lutego 2006 r. Spotkało się ono jednak ze zdecydowaną krytyką doktryny (zob. „Czy dyrektor SP ZOZ-u ma zakaz działalności gospodarczej?", Puls Medycyny nr 9 (192) z 13 maja 2009 r.) i obecnie można uznać, że spory na tym tle wygasły.

Przyjmuje się, że dyrektorzy ZOZ-ów budżetowych są kierownikami samorządowych jednostek organizacyjnych, natomiast dyrektorzy SP ZOZ-ów należą do osób zarządzających samorządowymi osobami prawnymi. Warto dodać, że w przypadku przekształcenia SP ZOZ-u w spółkę, zobowiązanymi do składania oświadczeń majątkowych są osoby wchodzące w skład zarządu spółki. Szczegółowe oświadczenia

Oświadczenia majątkowe zawierają informacje o:

1) -posiadanym majątku, tj. o zasobach pieniężnych, udziałach, akcjach, nieruchomościach (domach, mieszkaniach, gospodarstwach, działkach), a także ruchomościach o wartości powyżej 10 000 zł (samochodach i innych rzeczach);
2) -nabyciu mienia publicznego, które podlegało zbyciu w drodze przetargu;
3) -prowadzeniu działalności gospodarczej lub zarządzaniu nią;
4) -zajmowaniu stanowisk w organach spółek, spółdzielni i fundacji prowadzących działalność gospodarczą;
5) -dochodach osiąganych z tytułu zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej;
6) -zobowiązaniach pieniężnych (kredytach, pożyczkach) o wartości powyżej 10 000 zł.

Istotne jest to, że informacje powinny dotyczyć nie tylko majątku odrębnego dyrektora, lecz również majątku objętego wspólnością małżeńską, czyli wszystkiego, co zostało nabyte przez małżonków wspólnie bądź oddzielnie w czasie trwania małżeństwa. Zniesienie wspólności wymaga zawarcia intercyzy bądź wydania przez sąd orzeczenia o ustanowieniu rozdzielności majątkowej.

Warto podkreślić, że do majątku wspólnego należą również dochody z działalności zarobkowej, w tym pobrane wynagrodzenia, dochody z majątku wspólnego i odrębnego oraz środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków. Pomijanie w oświadczeniu dochodów małżonka należy wobec tego uznać za niedopełnienie obowiązku.

Wystarczy zajrzeć do Internetu

Informacje zawarte w oświadczeniach majątkowych, z wyjątkiem adresu oraz miejsca położenia nieruchomości, są jawne. Niezwłocznie po złożeniu oświadczeń powinny one zostać udostępnione na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej poszczególnych samorządów. Dzięki temu analizy oświadczeń może dokonać każdy zainteresowany, nie tylko przełożeni dyrektorów.

Wystarczy zestawić je z oświadczeniami za lata poprzednie oraz posiadaną wiedzą. Jeżeli analiza wzbudzi podejrzenie, że oświadczenie podaje nieprawdę lub zataja prawdę, należy zawiadomić prokuraturę o popełnieniu przestępstwa. Za składanie fałszywych oświadczeń grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.

Informacje dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej i zajmowania stanowisk w organach spółek, spółdzielni lub fundacji służą ujawnieniu działalności, która - zgodnie z ustawą o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne - jest zakazana. W szczególności dotyczy to prowadzenia praktyk prywatnych przez dyrektorów ZOZ-ów publicznych. Stwierdzenie naruszenia zakazu powinno skutkować odwołaniem dyrektora lub rozwiązaniem z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy (tzw. zwolnienie dyscyplinarne).

Przepisy nie wspominają wprawdzie o rozwiązaniu kontraktu menedżerskiego, który może być podstawą zatrudnienia dyrektora, niemniej z wykładni systemowej wynika, że również taki kontrakt powinien zostać rozwiązany w trybie natychmiastowym. Jeżeli właściwy organ samorządu nie zwolni dyrektora, należy zawiadomić wojewodę, który wystosuje oficjalne wezwanie do podjęcia odpowiednich działań. Gdy i wezwanie okaże się bezskuteczne, wojewoda osobiście zwolni dyrektora, wydając zarządzenie zastępcze.

Podstawa prawna:

1) art. 24h-24l i 98a ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.);
2) art. 25c-25g i 85a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592 ze zm.);
3) art. 27c-27g i 86a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1590 ze zm.);
4) art. 2 pkt 6-6b, art. 4 i 5 ust. 2 i 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz.U. z 2006 r. nr 216, poz. 1584 ze zm.);
5) art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego;
6) art. 233 § 1 Kodeksu karnego.