Jak zdobyć wymarzoną specjalizację

Po studiach, w czasie 13-miesięcznego stażu lekarze, przechodząc z oddziału na oddział, poznają tajniki medycyny. Ponad roczne ?terminowanie" pozwala nie tylko na praktyczne wykorzystywanie wiedzy zdobytej podczas sześciu lat studiów, ale przede wszystkim na jej powtarzanie i utrwalanie. W uporządkowaniu teorii pomaga syllabus medyczny, czyli zestaw lektur i zagadnień, z jakimi lekarze spotykają się na uczelni. Książeczka dostępna jest w sklepach z literaturą i sprzętem medycznym.
W związku z ciągłymi zmianami reguł kształcenia, warto śledzić aktualności na stronach internetowych Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (www.cmkp.edu.pl) i Ministerstwa Zdrowia (www. mz.gov.pl). Swoją opinię co do zmian w systemie egzaminowania i propozycji ze strony samorządów studenckich można wyrazić wpisując się na listę dyskusyjną www.mediclub.pl/mlodylekarz/lista.html.
Przez wiele miesięcy na stronach internetowych Młodego Lekarza publikowane były pytania z poprzednich egzaminów. Niepełne odpowiedzi, nawet niekompletne pytania nie przeszkadzały lekarzom w kopiowaniu tych stron www. Stanowiły dla nich sugestię, na co zwrócić uwagę w czasie przygotowań do egzaminu. Pytania z tzw. giełdy od zdających w poprzednich sesjach są dostępne w Nieoficjalnym Banku Pytań Testowych na stronach Mediclubu. W każdej sesji pewien odsetek pytań powtarza się, dlatego warto zasięgnąć porady u starszych kolegów. Wiadomości z pierwszej ręki zawsze są w cenie!
Wymagane dokumenty
Po zakończonym stażu należy do 30 listopada w sesji jesiennej i do 30 kwietnia w sesji wiosennej złożyć podanie w najbliższym Wojewódzkim Ośrodku Doskonalenia Kadr Medycznych (WODKM). Wśród składanych dokumentów, oprócz wniosku, powinna się znaleźć kopia prawa wykonywania zawodu lekarza. Od osób będących na dziennych studiach doktoranckich wymagana jest zgoda kierownika na przystąpienie do egzaminu na specjalizację oraz podanie tematu pracy doktorskiej. Od połowy grudnia 2003 r. doktoranci mogą zdawać na specjalizacje po uprzednim ustaleniu miejsca szkoleniowego i wstępnym zawarciu umowy cywilnoprawnej z jednostką szkolącą.
Zasady egzaminów testowych
W 2003 r. w jesiennej sesji egzaminów wstępnych na specjalizację podstawową testy jednokrotnego wyboru zawierały 170 pytań (w dwóch wersjach). 34 pytania dotyczyły chorób wewnętrznych, 28 pediatrii, 28 chirurgii, 22 położnictwa i ginekologii, 14 psychiatrii, 14 medycyny ratunkowej oraz anestezjologii i intensywnej terapii, 10 medycyny rodzinnej i 20 bioetyki i orzecznictwa. Do zaliczenia testu trzeba uzyskać: 96 punktów na 170 pytań w specjalnościach podstawowych i 51 punktów na 90 pytań w specjalnościach szczegółowych. Zakres tematyczny testu obejmuje dziedziny medycyny, kursy i szkolenia zawarte w programie stażu.
Test w omawianej sesji jesiennej odbył się 22 grudnia, więc o miesiąc wcześniej niż w poprzednich sesjach. Rozpoczął się w całej Polsce jednocześnie o 10 rano, trwał 3 godziny 35 minut - krócej o 45 minut w porównaniu do lat poprzednich.
Państwowe egzaminy specjalizacyjne przeprowadza Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) w Łodzi. W skład komisji egzaminacyjnych, powołanych przez ministra zdrowia, wchodzą przedstawiciele konsultanta krajowego, właściwego towarzystwa naukowego, Naczelnej Rady Lekarskiej oraz Krajowej Rady Egzaminów Lekarskich. Cały test wraz z kartami odpowiedzi (obecnie CEM stosuje amerykańskie karty Chatsworth Data Corporation) jest drukowany i przechowywany w sejfie z właściwym zabezpieczeniem. Do sal egzaminacyjnych testy są dostarczane przez kuriera na godzinę przed rozpoczęciem sesji.
Po wykorzystaniu, pytania wracają do banku CEM i po kilku latach mogą być ponownie użyte w teście, jeśli nie stracą aktualności. Centrum nie zamierza publikować zgromadzonych pytań, dlatego też pytania z tzw. giełdy medycznej były przez pewien czas usunięte ze stron www. Niektóre wydawnictwa publikują jednak pytania testowe, sugerując, że pochodzą one z banku CEM. To nieprawda, chociaż wszystkie takie testy mogą służyć sprawdzeniu wiedzy szkolących się osób.
Przedstawiciele CEM sprawdzają wyniki egzaminów. Dzięki zastosowaniu systemu komputerowego procedura trwa krótko. Wyniki egzaminu z 22 grudnia były opublikowane na stronach internetowych CMKP już następnego dnia.
Egzamin ustny
Druga część egzaminu to rozmowa kwalifikacyjna. Warunkiem przejścia do tego etapu jest uzyskanie wyniku pozytywnego z testu. W części ustnej można otrzymać maksymalnie 30 punktów. W skład komisji egzaminującej wchodzi konsultant wojewódzki z danej dziedziny, przedstawiciel Izby Lekarskiej i WODKM-u. Pytania dotyczą m.in. motywacji podjęcia specjalizacji w danej dziedzinie, transformacji ochrony zdrowia w Polsce, ustawy o Narodowym Funduszu Zdrowia, prawa medycznego oraz materiału, z jakim zetknął się kandydat podczas dotychczasowej edukacji medycznej.
Oficjalne listy osób zakwalifikowanych do rozpoczęcia szkolenia są ogłaszane przez CMKP po zakończeniu sesji.
Sposób przebiegu specjalizacji
Specjalizację należy rozpocząć w ciągu trzech miesięcy od postępowania kwalifikacyjnego. Można ją realizować w ośrodkach, które mają uprawnienia do jej prowadzenia, czyli uzyskały akredytację.
Lekarze ubiegają się o otrzymanie etatu szkoleniowego, zwanego rezydenturą, w konkursowym postępowaniu kwalifikacyjnym i są zatrudnieni na czas realizacji programu specjalizacji na podstawie umowy o pracę, zawartej z jednostką organizacyjną prowadzącą specjalizację. rodki finansowe niezbędne do odbywania specjalizacji tym trybem zapewnia minister zdrowia i przekazuje je jednostkom zatrudniającym rezydentów.
Lekarz, który nie został zakwalifikowany do odbywania specjalizacji w trybie rezydentury, może ją realizować:
1) -na podstawie umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony (lub określony: na czas odbywania specjalizacji) z jednostką organizacyjną prowadzącą specjalizację,
2) -na podstawie umowy o pracę zawartej z jednostką nie prowadzącą specjalizacji, w której można zrealizować tylko część programu, resztę zaś w ramach urlopu szkoleniowego w innej jednostce prowadzącej specjalizację,
3) -na podstawie umowy cywilnoprawnej o szkolenie specjalizacyjne, zawartej z jednostką organizacyjną prowadzącą specjalizację (jednostka nie może pobierać opłat za szkolenie),
4) -w ramach studiów doktoranckich prowadzonych przez uprawniony podmiot, w którego skład wchodzi jednostka organizacyjna prowadząca specjalizację.
Szczególnie niekorzystna sytuacja dla stażystów miała miejsce jesienią ub.r., kiedy Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że dla całego kraju będzie tylko ok. 400 etatów rezydenckich. W samym województwie lubelskim na wszystkie specjalności przyznano 16 miejsc szkoleniowych (w tym jedna rezydentura z interny!). Tymczasem liczba chętnych była tak duża, że na jedno miejsce przypadało nawet ponad 20 osób. Trzeba pamiętać, że kandydatów do zdawania w sesji zimowej jest zawsze około trzykrotnie więcej niż wynosi liczba przyznanych miejsc. Pociesza jedynie fakt, że pozarezydenckich miejsc szkoleniowych jest zazwyczaj więcej.
Niedogodnością jest także mały wybór możliwych specjalizacji. Często lekarze przy wyborze sugerują się mniejszą konkurencyjnością, a nie własnymi zainteresowaniami. Najbardziej zdesperowani wolą dostać się na etat rezydencki z czegokolwiek, rezygnując z wymarzonej dziedziny medycyny, którą przez pięć lat mogliby poznawać, ale pracując w ramach wolontariatu.
Sprecyzować swój wybór należy szybko, ponieważ liczba miejsc na dane specjalizacje jest przedstawiana na stronach Ministerstwa Zdrowia w ostatniej chwili przed egzaminem.