Jak mikroflora jelit wpływa na terapię niedrobnokomórkowego raka płuca

O zastosowaniu, mechanizmach działania oraz efektywności immunoterapii w leczeniu chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) rozmawiamy z prof. dr. hab. n. med. Piotrem Wysockim, kierownikiem Oddziału Klinicznego Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.

Jakie zagadnienia dominowały podczas tegorocznego kongresu Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej?

Jednym z ważnych tematów była immunoonkologia. Przez długi czas o immunoterapii mówiono wyłącznie w kontekście czerniaka, w tym roku możliwość jej stosowania u polskich chorych rozszerzyła się na raka płuca i nerki. Niedawny kongres PTOK był pierwszym spotkaniem specjalistów, podczas którego mówiliśmy o immunoterapii w tych nowotworach z punktu widzenia praktycznego, a nie teoretycznego. Z dwóch sesji poświęconych temu zagadnieniu, sesja „Immunoonkologia szansą na długotrwałe przeżycia”, prowadzona przez prof. Macieja Krzakowskiego, dotyczyła polskich doświadczeń z niwolumabem w zaawansowanym czerniaku, praktycznych aspektów stosowania go w drugiej linii leczenia niedrobnokomórkowego płaskonabłonkowego raka płuca oraz w drugiej linii leczenia raka nerki. Z kolei wspólna sesja PTOK i Polskiej Grupy Raka Płuca — „Niedrobnokomórkowy rak płuca w XXI wieku”, której współprzewodniczyłem razem z prof. Dariuszem M. Kowalskim — dotyczyła nowych technologii w diagnostyce i kwalifikacji do leczenia NDRP, miejsca immunoterapii w tym leczeniu, wpływu mikrobiomu na jego skuteczność oraz radiochemioterapii NDRP.

Obie sesje cieszyły się ogromnym zainteresowaniem, ponieważ dyskutowaliśmy o stosowaniu leków immunokompetentnych w polskiej praktyce klinicznej, wychodząc naprzeciw potrzebom lekarzy, którzy chcą jak najwięcej wiedzieć na temat tych leków w terapii chorych z rozpoznaniem raka płuca. Jak wiadomo, immunoterapia jest ukierunkowana na tzw. punkty kontroli — odblokowanie układu immunologicznego. Dezaktywacja mechanizmów wykorzystywanych przez komórki raka do wygaszania przeciwnowotworowych mechanizmów obronnych organizmu pozwala na uruchomienie odpowiedzi immunologicznej i efektywne niszczenie komórek nowotworowych przez limfocyty T. 

Czy mikrobiom jelitowy odgrywa rolę tylko w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca?

Proces odkrywania znaczenia mikrobiomu jelitowego w przebiegu chorób nowotworowych i leczeniu onkologicznym jest relatywnie mało zaawansowany. Sama koncepcja potencjalnego wpływu mikrobiomu na efektywność leczenia onkologicznego nie jest nowa, a wyniki wielu badań na ten temat zostały podsumowane w metaanalizie z 2010 r. Temat ten w moim przypadku ma też wątek prywatny, ponieważ moja żona w swojej pracy doktorskiej wykazała, że przebieg spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej jest uzależniony od mikrobiomu, diety i wcześniejszej antybiotykoterapii.

Mikrobiom człowieka to ekstremalnie złożony ekosystem. Liczy 10-krotność komórek w całym organizmie, zawiera powyżej 10 tys. różnych gatunków bakterii w liczbie 3 x 1013, głównie bakterii komensalnych. Możemy również mówić o mikrobiomie wirusowym (bakteriofagi, które wchodzą w interakcje z bakteriami, i wirusy eukariotyczne), mykobiomie oraz innych wielokomórkowych organizmach w przewodzie pokarmowym, takich jak pasożyty, nicienie itp. Mikrobiom, jak się okazuje, bierze udział w kształtowaniu odpowiedzi immunologicznej wrodzonej i nabytej.

Z dalszej części artykułu dowiesz się:

• Jaka jest skuteczność immunoterapii w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca
• Czy zidentyfikowano konkretne rodzaje bakterii, których brak upośledza działanie immunoterapii
• Jakie jest miejsce leków immunokompetentnych w leczeniu chorych na NDRP