Infekcje grzybicze pochwy – jak sobie z nimi poradzić?

Rozmowa pochodzi z najnowszego e-wydania “Pulsu Farmacji”, które dostępne jest tutaj.

***

Jak częstym problemem są infekcje pochwy o podłożu grzybiczym?

Infekcje o podłożu grzybiczym (w tym drożdżakowym – wywołane przez C. albicans) nie są jedynymi przyczynami ewentualnych uciążliwych dolegliwości w tym zakresie na jakie mogą skarżyć się pacjentki. Równie częste będą infekcje bakteryjne lub mieszane. Trudno jednoznacznie stwierdzić, które z nich są większym problemem w praktyce. Skala występowania infekcji intymnych o charakterze grzybiczym jest stosunkowo duża. Szacuje się, że dolegliwości związane z zapaleniami pochwy dotyczą nawet 39-51 proc. kobiet w okresie rozrodczym (15-49 lat), podczas gdy nawet 10 proc. pań będzie się zmagało z jej nawrotową postacią – to sytuacja, gdy infekcja występuje częściej niż trzy razy w roku.

Co sprzyja grzybiczym infekcjom pochwy? Czy specyfika okresu wakacji może przyczyniać się do nawrotu dolegliwości?

Jednymi z czynników ryzyka rozwoju grzybiczej infekcji pochwy są obniżenie odporności lub antybiotykoterapia skutkujące zmianą flory bakteryjnej. Również stany związane np. z ciążą lub porodem oraz mikrourazy, do których dochodzić może w trakcie współżycia, sprzyjać będą omawianym stanom. Nie bez znaczenia pozostają także nawyki higieniczne kobiety oraz częstotliwość współżycia seksualnego. Należy mieć świadomość, że przyczyną infekcji intymnych, w tym infekcji mieszanych, mogą być także patogeny przenoszone drogą płciową. Do 60-80 proc. kobiet z objawami bakteryjnego lub grzybiczego zapalenia pochwy jest jednocześnie zakażonych rzęsistkiem pochwowym (T. vaginalis). W okresie wakacyjnym warto, by panie zwracały szczególną uwagę na regularne dbanie o higienę intymną. U pacjentek z problemem nawracających infekcji intymnych lub po przebytej antybiotykoterapii często zaleca się profilaktykę z wykorzystaniem pałeczek kwasu mlekowego, choć trzeba tu przyznać, że nie dysponujemy obecnie jednoznacznymi dowodami potwierdzającymi skuteczność takiego postępowania.

Postępowanie behawioralne, np. spożywanie większej ilości płynów, ma większe znaczenie w profilaktyce zakażeń układu moczowego, jednak ze względu na bliskość anatomiczną tego rodzaju zakażenia nierzadko współistnieją z infekcjami intymnymi, szczególnie o podłożu bakteryjnym, warto więc zwrócić na to pacjentce uwagę. Brakuje jednoznacznych dowodów, by na częstotliwość infekcji intymnych wpływ miała dieta, np. bogata w cukry czy produkty wysokotłuszczowe, ale zaburzenia poziomu glukozy we krwi w przebiegu schorzeń metabolicznych są czynnikiem ryzyka nawracających infekcji.

Jeśli pacjentka dba o właściwą higienę intymną, infekcjom nie powinno sprzyjać np. korzystanie z ogólnodostępnych kąpielisk.

Jakie objawy powinny zaalarmować pacjentkę i skłonić do szukana wsparcia w zminimalizowaniu dolegliwości intymnych?

Do objawów grzybiczej infekcji pochwy należą: świąd, pieczenie, podrażnienia oraz charakterystyczna gęsta, biała i serowata wydzielina. Dla porównania wydzielina z pochwy w przebiegu infekcji o podłożu bakteryjnym bywa dosyć obfita i miewa charakterystyczny rybi zapach.

Tu dochodzimy do istotnego problemu: wiele pacjentek z problemem infekcji intymnych decyduje się na samoleczenie. Tymczasem kobiecie samodzielnie, bez wsparcia osoby posiadającej medyczną wiedzę, trudno jest jednoznacznie zidentyfikować z jakiego rodzaju infekcją ma do czynienia. Nierzadko zdarza się więc tak, że pacjentka właśnie takim nieprawidłowym samoleczeniem doprowadza do nawrotów dolegliwości. Co więcej, skutkiem samoleczenia może być także to, że w sytuacji nawrotów problemu, ginekologowi może być znacznie trudniej dobrać leczenie. Kluczem do skutecznej terapii infekcji jest przede wszystkim terapia prawidłowo dobrana do przyczyn problemu. W większości przypadków symptomatologia infekcji jest zbliżona, ale nierzadko symptomy infekcji nawzajem się przenikają lub mamy do czynienia z infekcjami mieszanymi: czasami nawet ginekolog, bez posiłkowania się dodatkowymi badaniami, nie potrafi precyzyjnie ustalić podłoża problemu.

Jakie są zasady leczenia infekcji pochwy o podłożu grzybiczym?

Jako lekarz zawsze będę więc rekomendował, by z podejrzeniem infekcji grzybiczej pochwy pacjentka udała się do ginekologa. Mam jednak świadomość, że z różnych względów nie zawsze jest to możliwe, tym bardziej w okresie wakacji. W takich sytuacjach na pewno lepiej będzie, jeśli kobieta sięgnie po preparat dostępny bez recepty, tu wsparciem może być farmaceuta w aptece, by choćby zminimalizować uciążliwe objawy. Kolejnym krokiem, gdy już będzie to możliwe, powinno być jednak udanie się do lekarza (także rodzinnego) lub położnej, gdyż położne posiadają uprawnienia do ordynowana pewnych grup leków. Konsultacja lekarska jest bezwzględnie zalecana, jeśli infekcje wykazują tendencję do nawrotów. Na to także musi zwrócić kobiecie uwagę farmaceuta.

Obecnie na rynku dostępna jest cała gama preparatów azolowych do stosowania miejscowego lub doustnego. Jeśli pacjenta jest w ciąży, wówczas rekomenduje się stosowanie preparatów z nystatyną. Leczenie I rzutu to zwykle leki stosowane dopochwowo, podczas gdy leki doustne wykorzystywane są zwykle na dalszych etapach. W ostatnim czasie w obrocie aptecznym pojawiło się też wiele preparatów o dostępności OTC będących pochodnymi azolowymi o zadowalającej skuteczności – pod warunkiem, że zostaną prawidłowo dobrane.

W przypadku stwierdzenia infekcji o podłożu bakteryjnym należy rozważyć miejscową antybiotykoterapię lub leki o działaniu bakteriostatycznym. Na szczęście dziś pacjentki są już na tyle świadome zdrowotnie, że coraz rzadziej naciskają na lekarzy, by ci proponowali im antybiotyk ogólnoustrojowy na infekcję intymną. W przypadku infekcji mieszanych stosuje się preparaty złożone, np. nifuratel z nystatyną.

Jeśli mamy do czynienia z nawrotową postacią infekcji grzybiczych, wówczas jedną z rekomendowanych opcji postępowania jest leczenie doustne pochodnymi azolowymi, także takimi o przedłużonym czasie trwania.

Chciałbym podkreślić, że infekcje pochwy u dziewczynek w wieku przedpokwitaniowym zdarzają się dość rzadko. Wobec tego mogą stanowić dla ginekologa sygnał alarmowy, świadczący o tym, że młoda pacjentka padła ofiarą nadużyć o charakterze seksualnym.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Ginekolog: szybkie recepty online to nie alternatywa dla porady lekarskiej, ale...