IMS: za leki więcej zapłacą pacjenci

Według IMS Health, ogłoszone wykazy leków refundowanych wprowadzą istotne zmiany dotyczące wyboru sposobu leczenia pacjentów. Wpłynie to na dotychczasową strukturę sprzedaży leków refundowanych. Nowe ceny leków wynegocjowane przez Ministerstwo Zdrowia z producentami oraz nowe zasady wyliczania odpłatności spowodują wzrost dopłat do leków, co może dotknąć nawet do 10 procent pacjentów. Zmiany w strukturze konsumpcji mogą dotyczyć blisko 25 mln opakowań leków w ujęciu rocznym.

Na nowych listach znalazło się 2668 leków (zgrupowanych na potrzeby analizy do 2636 leków). Dla 833 leków, które wcześniej były na liście, producenci nie otrzymali zgody na refundację lub wycofali je z listy. Usunięte 833 produkty w analizowanym okresie 12 miesięcy stanowiły wartościowo 1,27 mld zł sprzedaży i powyżej 759 mln zł refundacji, co stanowi 9,7 proc. całości kwoty refundacji za ten okres. Na listach nie znalazło się między innymi 55 molekuł, dla których dotychczasowa refundacja NFZ wynosiła 35 mln zł rocznie.

Nowa ustawa wprowadza po raz pierwszy grupy limitowe. Dotychczas na listach było 421 molekuł, które obecnie zostały połączone w 293 grupy limitowe. Leki znajdujące się w jednej grupie będą miały jednakowy poziom wysokości limitu, uwzględniający liczbę dobowych dawek dziennych (DDD) w opakowaniu. Analiza 2636 leków na nowych listach wykazuje podniesienie wysokości limitu dla 1313 leków, a w przypadku 1323 leków limity te zostały obniżone, co będzie miało duży wpływ na poziom wydatków płatnika i pacjentów.

Negocjacje prowadzone przez Ministerstwo Zdrowia przyniosły na listach dla całej grupy 2 636 leków obniżenie cen średnio o 8,5 proc. według kosztu jednostkowych opakowań. W przypadku 656 leków ceny zostały podniesione od 0,1 proc. do 50 proc. i średnio dla tej grupy wzrosły o 4,4 proc. Dla 1 974 leków ceny zostały obniżone od 0,1 proc. do nawet 78 proc. Średnio dla tej grupy ceny spadły o 12,9 proc. W przypadku 35 leków nie nastąpiła zmiana ceny.

Zmianie uległy również typy odpłatności. Przykładowe grupy limitowe, dla których NFZ wydaje najwięcej na refundację i w których nastąpiły zmiany:

- hormony trzustki - insuliny ludzkie i analogi insulin ludzkich (cukrzyca): było ”Bezpłatne” i ”Ryczałt”, zostało zmienione na ”Ryczałt”;

- inhibitory pompy protonowej - stosowane doustnie (choroba wrzodowa): było 30 proc,, zostało zmienione na 50 proc.;

- paski diagnostyczne do oznaczania glukozy we krwi (cukrzyca): było ”Ryczałt”, zostało zmienione na ”Ryczałt” i 30 proc.;

- antagoniści angiotensyny II (nadciśnienie tętnicze) - produkty jednoskładnikowe i złożone: było 50 proc., zostało zmienione na 30 proc.;

- leki przeciwjaskrowe - beta-adrenolityki do stosowania do oczu: było ”Bezpłatne”, zostało zmienione na ”30 proc.”.

Dla analizowanej grupy leków refundowanych wprowadzone zmiany przyniosą spadek wartości rynku w ujęciu rocznym o 3,5 proc., odpowiadający 436 mln zł do poziomu 12,1 miliarda złotych w cenach detalicznych. Zmiana cen oraz duże zmiany wysokości limitów przyniosą płatnikowi (NFZ) oszczędności w 45 schorzeniach (m.in. cukrzycy – testy paskowe, schizofrenii) w kwocie 872 mln zł, a w 17 schorzeniach (m.in. nadciśnieniu, leków obniżających poziom cholesterolu) nastąpi wzrost wydatków o 133 mln zł. Łączne oszczędności NFZ związane ze zmianą list wyniosą 738 mln zł rocznie (w tym leki generyczne stanowić będą 454 mln zł, a leki innowacyjne 284 mln zł).

Zmiany cen, przetasowania pomiędzy typami odpłatności, brak uwzględnienia na nowej liście refundacji “ułomnej” oraz duże zmiany limitów zwiększają poziom odpłatności pacjentów w 45 schorzeniach o kwotę 572 mln zł. W przypadku 17 schorzeń pacjenci zapłacą 269 mln zł mniej. Dla analizowanej grupy dotychczas refundowanych leków oznacza to zwiększenie poziomu wydatków pacjentów o 302 mln zł i wzrost odpłatności o 3,7 punktu procentowego (z 34,1 proc. do 37,8 proc.). Wzrost poziomu odpłatności pacjentów dla leków generycznych wyniósł 5,1 punktu procentowego - do 40,9 proc.

Dla leków innowacyjnych wzrost poziomu odpłatności pacjentów wynosi 1,6 punktu procentowego - do 33,2 proc. W przyszłości kwota współpłacenia pacjentów może zostać jedynie obniżona w przypadku zmniejszenia cen leków przez producentów lub podniesienia poziomu finansowania przez NFZ.

Nowe listy w przypadku 5 typów schorzeń (leki przeciwbólowe, hormonalna terapia zastępcza, antykoncepcja, hormony płciowe, immunosupresanty) obniżają zarówno wydatki NFZ (o 58 mln zł), jak i pacjentów (o 12,6 mln zł). Duże oszczędności w wydatkach NFZ przy relatywnie małym wzroście poziomu współpłacenia pacjentów dotyczą leków hormonalnych i wspomagających leczenie onkologiczne (leki przeciwbólowe) NFZ zaoszczędzi kwotę 34 mln zł, a odpłatność pacjentów wzrośnie tylko o 800 tys. zł. Schorzenia te odpowiadały za 590 mln zł wartości budżetu refundacji NFZ (7 proc. całości) oraz 84 mln zł wydatków pacjentów (2 proc. całości).

Największe oszczędności przyniesie NFZ zmiana cen i limitów w refundacji dotyczącej:
- pasków cukrzycowych (oszczędność NFZ 169,7 mln zł, wzrost odpłatności pacjentów
o 122,4 mln zł);
- schizofrenii (oszczędność NFZ 122,4 mln zł, wzrost odpłatności pacjentów o 15,9 mln zł);
- astmy (oszczędność NFZ 74,3 mln zł, wzrost odpłatności pacjentów o 48 mln zł);
- choroby wrzodowej (oszczędność NFZ 71,1 mln zł, wzrost odpłatności pacjentów
o 73,3 mln zł);
- choroby Alzheimera (oszczędność NFZ 62,4 mln zł, wzrost odpłatności pacjentów
o 43,9 mln zł);
- onkologii (oszczędność NFZ 38,2 mln zł, wzrost odpłatności pacjentów o 6,6 mln zł);
- padaczki (oszczędność NFZ 35,5 mln zł, wzrost odpłatności pacjentów o 32,1 mln zł).
Schorzenia te odpowiadają za 3,2 mld zł wartości budżetu refundacji NFZ (38 proc. całości) oraz 583 mln zł wydatków pacjentów (10 proc. całości), które wzrosną do kwoty 925 mln zł (wzrost o 342 mln zł).

W wybranych schorzeniach NFZ poniesie dodatkowe koszty refundacji przy dużej obniżce poziomu współpłacenia pacjentów. Do tej grupy IMS Health zalicza:
- nadciśnienie (wzrost wydatków NFZ o 49,5 mln zł, oszczędność pacjentów o 93,4 mln zł);
- leki obniżające poziom cholesterolu (wzrost wydatków NFZ o 25,4 mln zł, oszczędność pacjentów o 59,8 mln zł);
- leki przeciwzakrzepowe (wzrost wydatków NFZ o 2,7 mln zł, oszczędność pacjentów
o 24,4 mln zł);
- alergie (wzrost wydatków NFZ o 20,8 mln zł, oszczędność pacjentów o 22,8 mln zł);
- leki na przerost prostaty (wzrost wydatków NFZ o 0,5 mln zł, oszczędność pacjentów
o 21,6 mln zł);
- leki przeciwdepresyjne (wzrost wydatków NFZ o 10,2 mln zł, oszczędność pacjentów o 20,7 mln zł).
Schorzenia te odpowiadały za 1,9 mld zł wartości budżetu refundacji NFZ (22 proc. całości) oraz 2,1 mld zł wydatków pacjentów (47 proc. całości), które spadną do kwoty 1,88 mld zł (oszczędność 242 mln zł).