Europa wyprzedza nas, jeśli chodzi o poziom wyszczepialności. System nadal zawodzi

Jednym z dobrych rozwiązań systemowych, które zostały ostatnio wprowadzone, to wpisanie szczepień na listę bezpłatnych leków dla seniorów oraz dzieci poniżej 18. r.ż. Wiele wprowadzonych usprawnień dotyczy również farmaceutów. Dzięki zaangażowaniu tej grupy w szczepienia przeciw COVID-19, grypie oraz pneumokokom, system opieki zdrowotnej może zostać znacznie odciążony. Niestety mimo wprowadzenia tak wielu rozwiązań, ze względu na brak pewnych rozwiązań systemowych, ścieżka pacjenta do zaszczepienia nadal jest długa. To powoduje też, że apteki mimo możliwości, nie dołączają do programu realizacji szczepień. Dobrym przykładem efektywnego systemu szczepień w aptekach jest Francja.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Apteki nie mogą przebrnąć procesu podpisania umowy na szczepienia. NFZ się tłumaczy…

System szczepień we Francji

Francuscy pacjenci chętniej wybierają szczepienia wykonywane w aptekach. Impulsem do rozpoczęcia szczepień we francuskich aptekach był długi okres oczekiwania na konsultacje medyczne. Umożliwiło to dodatkowe oszczędności dla systemu opieki zdrowotnej, zmniejszono obciążenie pracą lekarzy i skrócono czas oczekiwania na wizyty lekarskie. Choć liczba szczepionek podawanych w aptekach rośnie, to liczba szczepień wykonywanych w gabinetach lekarskich nie zmniejsza się zauważalnie. To dowodzi, że świadczenia w aptekach są skierowane do osób, do których może nie dotrzeć istniejący system podstawowej opieki zdrowotnej.

„Obecnie, w 2023 roku, w aptekach ogólnodostępnych we Francji dostępne są niemal wszystkie szczepionki, które mogą przyjmować osoby od 11. r.ż. Średni poziom wyszczepienia przeciw grypie we Francji wynosi 52-55%, ale co ważne, aby utrzymać ten wskaźnik, co roku musimy wykonać 300 tys. dodatkowych szczepień, ponieważ co roku zwiększa się liczba szczepionych osób” – komentuje Olivier Rozaire, President of URPS Pharmaciens, Auvergne Rhone-Alpes.

We Francji aktualnie apteki obsługują niemal wszystkie szczepienia, z wyjątkiem szczepień podróżnych. W ramach kolejnego etapu planowane jest wprowadzenie do aptek szczepionki przeciw wirusowi RSV.

„Pacjenci we Francji w większości przypadków nie płacą za nic – ani za samą szczepionkę, ani za zaszczepienie. Szczepienia są bezpłatne dla wszystkich” – wspomina Olivier Rozaire, President of URPS Pharmaciens, Auvergne Rhone-Alpes.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Co należy zrobić przed podpisaniem umowy na finansowanie szczepień w aptece? NFZ aktualizuje komunikat

Bariery w polskim systemie szczepień

Stosowanie skutecznej strategii szczepień jest tańsze i bardziej efektywne od koncentrowania odpowiedzialności na obciążonych pracą placówkach podstawowej ochrony zdrowia, zwłaszcza podczas zwiększonej liczby zachorowań. Wymóg posiadania recept na szczepionki i poziom ich finansowania wpływają na decyzje pacjentów o wykonaniu szczepień, co przekłada się na popularność tych świadczeń w aptekach. Oprócz udostępnienia szczepień w aptekach niezbędna jest również likwidacja barier ekonomicznych w dostępie do nich.

W Polsce znaczącą barierą ekonomiczną jest brak finansowania usługi szczepienia w aptece dla całej populacji. Usługa ta jest finansowana jedynie dla grupy osób powyżej 65. roku życia. Kluczowe jest też wprowadzenie możliwości wystawiania przez farmaceutów recept z refundacją – pełną i częściową. Obecnie mogą oni wystawić recepty pełnopłatne, co zniechęca pacjentów do korzystania z tej opcji.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Ile NFZ zapłaci za szczepienia w aptece? Jest projekt zarządzenia

Apteki odciążeniem dla POZ

Ważnym aspektem, dla którego warto rozwijać szczepienia w aptekach, jest fakt, że korzystają z nich osoby, które nigdy wcześniej się nie szczepiły. Przykładowo przeciw grypie zaszczepiło się 23% osób, które nigdy do tej pory tego nie robiły.

Istotne dla zwiększania efektywności szczepień w Polsce jest poszerzenie koszyka szczepień. Od 1 listopada osoby dorosłe mogą zaszczepić się przeciw pneumokokom w aptece. To istotny moment na poszerzanie kompetencji farmaceutów w tym aspekcie oraz usprawnienie procesu dołączania aptek do realizacji szczepień. NFZ wydał instrukcję postępowania w sprawie składania wniosków o zawarcie umów na wykonywanie zalecanych szczepień ochronnych w aptekach. Nośnikiem ma być płyta CD, jednak mało kto ma dzisiaj komputery, które obsługują płyty CD/DVD. Oprogramowanie do aplikowania o umowy przez apteki dopiero zaczęło być dostosowywane do zarządzenia. Występują błędy, przez co wnioski nie są przyjmowane. Mimo wielostronicowych instrukcji i objaśnień, w dalszym ciągu pojawia się wiele wątpliwości.