Czy stan psychiczny kobiety może być wskazaniem do terminacji ciąży?

Prof. dr hab. n. med. Piotr Gałecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii, został poproszony przez Rzecznika Praw Pacjenta o przedstawienia stanowiska w sprawie art. 4a ust. 1 Ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (zwanej dalej Ustawą), a w szczególności wyjaśnienia, czy, a jeżeli tak, w jakiego rodzaju przypadkach z perspektywy aktualnej wiedzy medycznej - ciąża może stanowić zagrożenie dla zdrowia psychicznego kobiety ciężarnej.

Prof. Gałecki: nie ma zamkniętego katalogu sytuacji związanych ze stanem psychicznym, które mogłyby być wskazaniem do terminacji ciąży

W odpowiedzi z maja 2023 r. prof. Piotr Gałecki zaznacza, że pojawienie się zaburzenia psychicznego zależy łącznie od wielu czynników, a w szczególności: genetycznych, biologicznych, osobowościowych lub uwarunkowań społecznych. Elementy te mogą mieć różny wpływ w poszczególnych jednostkach chorobowych z grupy zaburzeń psychicznych, ale także różny u tych samych osób w zależności od aktualnej sytuacji życiowej, w jakiej się znajdują.

„W świetle art. 4a ust. 1 ustawy, przerwanie ciąży jest dopuszczalne w przypadku, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej. W aspekcie zaburzenia psychicznego (w związku ze wspomnianą wieloprzyczynowością) decyzja o tym, czy wystąpiły powyższe okoliczności jest i może być podejmowana wyłącznie przez lekarza w odniesieniu do konkretnego przypadku. Nie ma zamkniętego katalogu sytuacji związanych ze stanem psychicznym, które mogłyby być wskazaniem do terminacji ciąży z uwagi na zagrożenie życia lub zdrowia” - czytamy w piśmie konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii.

Dodaje on, że przepis ustawy w żaden sposób nie determinuje również, jakiego obszaru zdrowia ww. zagrożenie ma dotyczyć. Decyzja lekarza psychiatry powinna być poprzedzona osobistym badaniem w połączeniu z analizą aktualnego ogólnego stanu zdrowia, szczególnie w aspekcie położniczo-ginekologicznym oraz genetycznym.

Prof. Gałecki: konsylium jest zarezerwowane dla przypadków trudnych klinicznie i wątpliwych diagnostycznie

“Konkludując, oznacza to, że decyzja powinna pozostawać do indywidualnego rozstrzygnięcia przez lekarza odnośnie danego przypadku. Istotnym elementem jest fakt, że zdrowie psychiczne jest nierozłącznym elementem ogólnie rozumianego zdrowia, dlatego w mojej opinii wydanie zaświadczenia przez lekarza psychiatrę o przesłance opisanej w art. 4a ust. 1 Ustawy powinno być podstawą do powołania konsylium przez zespół położniczo-ginekologiczny. W jego skład powinni wchodzić co najmniej lekarz prowadzący pacjentki, kierownik oddziału położniczo-ginekologicznego, psychiatra, psycholog, a jeśli kierownik oddziału uzna to za zasadne, także inni specjaliści (np. genetyk kliniczny). Podsumowując, warto również podkreślić, że w tej sytuacji decyzja o terminacji ciąży albo odstąpieniu od niej, będzie miała wpływ na zdrowie psychiczne kobiety w przyszłości. Z tego powodu wskazane jest objęcie jej opieką psychiatryczną lub psychologiczną” - stwierdza prof. Gałecki.

I zaznacza, że powołanie konsylium w przedmiotowej sprawie powinno odbywać się zgodnie z przepisami opisanymi w art. 37 Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty lub art. 6 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

„Oznacza to, że w razie wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych lekarz z własnej inicjatywy bądź na wniosek pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, jeżeli uzna to za uzasadnione w świetle wymagań wiedzy medycznej, powinien zasięgnąć opinii właściwego lekarza specjalisty lub zorganizować konsylium lekarskie” - pisze ekspert.

Podkreśla, że lekarz może odmówić zwołania konsylium lekarskiego lub zasięgnięcia opinii innego lekarza, jeżeli uzna, że jest ono bezzasadne. Nie ma więc konieczności każdorazowego powoływania konsylium, gdyż mogłoby być to interpretowane jako nakładanie dodatkowego wymogu, a tym samym ograniczenia dostępu do zabiegu przerwania ciąży, które (w określonych ustawą przypadkach) jest świadczeniem gwarantowanym. Konsylium jest więc, zarezerwowane dla przypadków trudnych klinicznie i wątpliwych diagnostycznie.

PRZECZYTAJ TAKŻE: PTGiP po śmierci Doroty w Nowym Targu: obecna kampania przedwczesnych osądów nosi znamiona linczu publicznego

Śmierć ciężarnej 33-latki w szpitalu w Nowym Targu. Przyczyną zgonu był wstrząs septyczny

Czy depresja może być wskazaniem do aborcji? Szpital w Białymstoku pyta o wytyczne, placówce grozi pozew