Chirurgiczna asysta lekarza. Chętnych na specjalizację nie widać

Zapowiedź wprowadzenia nowej specjalizacji medycznej - chirurgiczna asysta lekarza wywołało burzę. Jej wprowadzenie negatywnie oceniał samorząd lekarski. Pomysł skrytykowali też chirurdzy. O czym wielokrotnie pisaliśmy.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Chirurgiczna asysta lekarza? NIL nie chce "felczeryzacji" medycyny

Przypomnijmy. Nowelizacją rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia w listopadzie 2021 r. wprowadzono specjalizację „chirurgiczna asysta lekarza" oznaczoną kodem 041.

Zgodnie z intencją resortu zdrowia jej wprowadzenie ma sprawić, że do systemu trafią specjaliści, którzy będą mogli odciążyć chirurga w czynnościach przedoperacyjnych, a także przy stole operacyjnym i po zabiegach chirurgicznych.

Do szkolenia specjalizacyjnego z chirurgicznej asysty lekarza będą mogły przystąpić osoby, które mają tytuł zawodowy magistra lub magistra inżyniera lub równorzędny uzyskany na kierunku studiów w zakresie:

1) pielęgniarstwa, fizjoterapii, ratownictwa medycznego lub

2) dietetyki, technologii żywności i żywienia człowieka, zarządzania, zdrowia publicznego, pod warunkiem ukończenia studiów I stopnia i uzyskania tytułu zawodowego licencjata na kierunku studiów w zakresie ratownictwa medycznego lub pielęgniarstwa.

“Asystent lekarza byłby przygotowany merytorycznie i technicznie do wykonywania określonych czynności przedoperacyjnych, którymi nie musiałby się zajmować już lekarz, m.in. wsparcie intensywnej terapii w czynnościach chirurgii ogólnej. Chirurgiczny asystent lekarza mógłby asystować przy stole operacyjnym, a także wykonywać określone czynności po zabiegach chirurgicznych. Ratownik medyczny, fizjoterapeuta i pielęgniarka, którzy uzyskają dodatkowe kwalifikacje po szkoleniu specjalizacyjnym, będą mogli odciążyć chirurga, w szczególności chirurga ogólnego” - napisano w uzasadnieniu rozporządzenia.

Krytykujący ten pomysł wskazywali jednak, że asystenci nie odciążą chirurgów w pracy, co więcej - będą wymagać od tych specjalistów sprawowania nadzoru i ponoszenia odpowiedzialności za ich pracę.

Tyle, jeżeli chodzi o teorię. Przejdźmy do praktyki.

Pilotaż chirurgicznej asysty lekarza ruszył w 2022 r. i ma zakończyć się w grudniu 2023 r. (projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków EFS).

Do kształcenia w tym kierunku zachęcał wiceminister zdrowia Piotr Bromber, odpowiedzialny w resorcie za: dialog społeczny, rozwój kadr medycznych i kwestie związane z kształceniem podyplomowym. Dlatego “Puls Medycyny” zwrócił się do niego z pytaniami o powodzenie tej inicjatywy.

Ile jednostek realizuje szkolenie specjalizacyjne z chirurgicznej asysty lekarza? Ile osób zostało dotychczas nim objętych?

Jak przekazało nam Ministerstwo Zdrowia, w październiku 2022 r. podpisało trzy umowy z jednostkami szkolącymi na realizację szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie chirurgicznej asysty lekarza. Szkolenia specjalizacyjne rozpoczęły:

• Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 w Lublinie;
• Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, Klinika Chirurgii Ogólnej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej w Gdańsku;
• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu.

Okazuje się, że obecnie szkolenie realizuje 13 osób.

Jak zaznacza MZ, w marcu 2023 r. do realizacji szkolenia w ramach projektu dołączyła kolejna jednostka - Górnośląskie Centrum Medyczne im. prof. Leszka Gieca Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach - projektem zostanie objętych kolejne 5 osób.

Zgodnie z ustawą o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia odbyły się już dwa postępowania kwalifikacyjne do szkolenia specjalizacyjnego:

• wiosenne 2022 r. – od 1 czerwca do 30 czerwca 2022 r.
• jesienne 2022/2023 r. - od 16 grudnia 2022 r. do 15 stycznia 2023 r.

Tak niewielkie - trzeba to przyznać - zainteresowanie specjalizacją może wynikać z faktu, że jest to nowy kierunek, ale i szkolenie jest wymagające. Sama teoria to 272 godzin kursów specjalizacyjnych, a część praktyczna obejmuje aż 2456 godzin staży kierunkowych. - W trakcie szkolenia specjalizacyjnego kandydat powinien odbyć staż podstawowy w wymiarze 760 godzin wykonywania czynności zawodowych zgodnych z programem szkolenia - podkreśla rzecznik resortu zdrowia.

Wydaje się więc oczywiste, że na czas trwania szkolenia zainteresowana nim osoba jest zmuszona do zawieszenia aktywności zawodowej. W pilotażu przewidziano dla nich miesięczną rekompensatę w wysokości 5800 zł. Czy na takie rekompensaty będą mogli liczyć także uczestnicy szkoleń poza fazą pilotażu? Zapytaliśmy o to resort zdrowia.

W odpowiedzi usłyszeliśmy, że rekompensata jest wypłacana w ramach tego projektu. - Miesięczna rekompensata wypłacana uczestnikom projektu pozwala na realizację szkolenia oraz zmniejszenie ilości godzin pracy zawodowej. Osoby realizujące szkolenie podczas odbywania staży i kursów nie pracują zawodowo. Poza godzinami realizacji szkolenia mogą pracować zawodowo - przekazało nam MZ.

Jaka będzie więc przyszłość rekompensat dla szkolących się z chirurgicznej asysty lekarza po wygaśnięciu pilotażu, ostatecznie się nie dowiedzieliśmy.

Czy lekarze na oddziałach chirurgicznych mają przestrzeń do szkolenia asystentów?

Kolejną barierą w kształceniu asystentów, na jaką zwracali uwagę chirurdzy i NIL, to fakt, że przy ograniczonych kadrach na oddziałach chirurgicznych może zabraknąć kadr potrzebnych do szkolenia asystentów lekarzy. Ze środowiska chirurgów pojawiały się też głosy, że uczenie asystenta pewnych procedur ograniczy kształcenie rezydentów.

W ocenie Ministerstwa Zdrowia, są to nieuzasadnione obawy. - Asystent będzie realnym wsparciem na oddziałach chirurgicznych. Szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie chirurgicznej asysty lekarza, w ramach kształcenia podyplomowego, umożliwi podniesienie kwalifikacji zawodowych fizjoterapeutów, ratowników medycznych i pielęgniarek, którzy przez zdobycie dodatkowej wiedzy i umiejętności będą mogli asystować lekarzom przy operacjach. Asystent lekarza będzie przygotowany merytorycznie i technicznie do wykonywania określonych czynności przedoperacyjnych, którymi nie będzie musiał zajmować się lekarz, m.in. wsparcia intensywnej terapii w czynnościach chirurgii ogólnej. Przyczyni się do odciążenia chirurga, w szczególności chirurga ogólnego - przekazał nam resort zdrowia.

ZOBACZ TAKŻE: NIL udostępnia pytania z egzaminów specjalizacyjnych z kluczem odpowiedzi